ستاره صبح، فائزه صدر: هفته گذشته مردم گرفتار ثبت خوداظهاری فرم افزایش کالابرگ بودند. ۱۸ میلیون و 300 هزار سرپرست خانوار در سراسر کشور پیامک دریافت کردند و حجم بالای مراجعات باعث شد درگاه نتواند پاسخگوی این همه تقاضا باشد. قطع مکرر روند ثبت نام موجب نارضایتی شد، اما تمدید مهلت تا ساعت 24 روز جمعه 24 مهر از اضطراب متقاضیان کاست. پس از تکمیل شدن روند ثبت نام با احتساب اعضای خانوار، جمعیتی بیش از 40 میلیون نفر شامل افزایش مبلغ کالابرگ خواهند شد، رقمی که به نظر می‌رسد بار سنگین تأمین منابع این طرح را روی دوش دولت بگذارد. ستاره صبح در گفت و گو با آلبرت بغزیان، اقتصاددان به بررسی این طرح پرداخته که در ادامه می‌خوانید:
آیا کالابرگ برای معیشت جامعه طرحی حیاتی و برای دولت باری سنگین است؟
با توجه به شتاب تورم،کالابرگ می‌تواند از فشار معیشتی بکاهد، اما نمی‌تواند مشکل فقر و تورم را حل کند.
مبلغ اعلام شده ماهانه و به ازای یک نفر است. اما این رقم چه درصدی از هزینه‌های معیشتی هر فرد در طول یک ماه را تأمین می‌کند؟
این مبلغ می‌تواند کمک قابل‌توجهی به تأمین مواد غذایی کند، اما برای جبران افزایش هزینه مسکن، درمان، پوشاک و سایر مخارج کافی نیست.
پس باید پرسید این مبلغ با تورم فعلی مشکلی را حل می‌کند یا نه؟ چون طبق صحبت‌های شما ابتدا باید رقم کالابرگ را مورد انتقاد قرار بدهیم!
اثر مثبت دارد چون صرف خرید کالاهای ضروری می‌شود و به هزینه خوراک خانوار کمک می کند.
اما محدودیت وجود دارد چون با افزایش قیمت مواد غذایی، قدرت خرید همین مبلغ به‌تدریج کاهش می‌یابد؛ مگر اینکه اعتبار کالابرگ متناسب با تورم تعدیل شود.
درباره بار اقتصادی این طرح صحبت کنیم در این سوی ماجرا دولت با کالابرگ چه چالشی خواهد داشت؟
در مورد کالابرگ خطر اقتصادی وجود دارد چون اگر تأمین منابع طرح به افزایش پایه پولی و نقدینگی منجر شود، ممکن است بخشی از اثر حمایتی آن با تورم خنثی شود.
کالابرگ برای کاهش فشار معیشتی مفید است؛ ولی برای حفظ قدرت خرید، باید مبلغ آن متناسب با تورم افزایش یابد و هم‌زمان تورم مهار شود.
اجرای طرح کالابرگ زمانی شروع شد که تورم هنوز به 90 درصد نرسیده بود و قیمت کالاهای مصرفی، نصف مقدار فعلی بود. در آن زمان کالابرگ تأثیر مثبتی بر قدرت خرید خانوارها داشت. امروز اجرای همان طرح با همان رقم درست نیست. باید مبلغ با توجه به تورم به روز می‌شد.
معمولاً سیاست‌های معیشتی، مثل یارانه این طور است که دولت ابتدا یک عددی را تعیین می‌کند ولی بعد از مدتی به روز شدن و تنظیم آن عدد با تورم به فراموشی سپرده می‌شود. تورم یک معضل جدی و واقعی است ادعا نیست که دولت‌ها نسبت به عدد یارانه یا کالابرگ بی توجهی کنند. اگر تورم بالا رفت اما اعتبار کالابرگ ثابت ماند سیاست کالابرگ به هدفش نخواهد رسید.
آیا کالابرگ می‌تواند به عاملی تورم زا تبدیل شود؟
بله، کالابرگ می‌تواند تورم‌زا باشد؛ اما لزوماً خود سیاست کالابرگ تورم‌زا نیست. منبع تأمین مالی کالابرگ تورم زا است.
سه حالت را در نظر بگیرید که تأمین مالی از محل مالیات یا کاهش هزینه‌های دیگر دولت باشد که اثر تورمی‌اش کمتر است، چون لزوماً پول جدیدی به اقتصاد تزریق نمی‌شود. یا تأمین مالی از طریق چاپ پول و استقراض تورم‌زا از بانک مرکزی باشد که احتمال افزایش تورم بیشتر می‌شود، زیرا نقدینگی افزایش می‌یابد. افزایش تقاضا برای کالاهای اساسی بدون افزایش متناسب عرضه هم یک مسیر است که قیمت کالاها را بالا ببرد. به‌خصوص اگر تولید و واردات محدود باشند. این اعتبار به‌خودی‌خود به معنای ایجاد یا افزایش تورم نیست ولی باید در نظر داشته باشید که دولت چطور می‌خواهد منابع مالی لازم برای اجرای این طرح را تأمین کند؟! باید دید پول آن از کجا تأمین می‌شود و آیا عرضه کالاها توان پاسخ‌گویی به تقاضای بیشتر را دارد یا نه؟! اگر طرح کالابرگ با خلق پول جدید و بدون کنترل کسری بودجه باشد، تورم‌زا خواهد بود.