گروه بین‌الملل: عربستان سعودی از اتحادیه اروپا خواسته است مأموریت دریایی خود در دریای سرخ را برای اسکورت کشتی‌های تجاری در تنگه باب‌المندب تقویت کند؛ درخواستی که هم‌زمان با افزایش تنش‌های منطقه‌ای، پرسش‌هایی درباره احتمال گسترش نقش نظامی اروپا در بحران یمن مطرح کرده است.
درخواست ریاض از بروکسل
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اعلام کرد که عربستان سعودی خواستار تقویت مأموریت دریایی این اتحادیه در دریای سرخ شده است. این درخواست پس از حملات اخیر انصارالله یمن مطرح شده و در گفت‌وگوی کالاس با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان، مورد توجه قرار گرفته است.
هدف اصلی ریاض، افزایش توان عملیاتی مأموریت دریایی اتحادیه اروپا موسوم به «آسپیدس» و تقویت هماهنگی با نیروهای بین‌المللی برای تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی است. عربستان در پی آن است که عبور کشتی‌های تجاری از دریای سرخ و تنگه باب‌المندب با اختلال کمتری مواجه شود.
ناامنی در این آبراه راهبردی می‌تواند پیامدهایی فراتر از خاورمیانه داشته باشد و تجارت بین‌المللی، انتقال انرژی و زنجیره‌های تأمین کالا را تحت تأثیر قرار دهد.
مأموریت آسپیدس چیست؟
مأموریت آسپیدس در چارچوب سیاست امنیتی و دفاعی مشترک اتحادیه اروپا شکل گرفته است. هدف این مأموریت، حفاظت از کشتی‌های تجاری و پشتیبانی از آزادی کشتیرانی در دریای سرخ است. نیروهای مشارکت‌کننده در این عملیات برای مقابله با تهدیدهای دریایی و کمک به عبور ایمن شناورها فعالیت می‌کنند.
تقویت آسپیدس می‌تواند به اختصاص شناورهای بیشتر، افزایش ظرفیت عملیاتی و هماهنگی گسترده‌تر با سایر نیروهای دریایی منجر شود. کالاس نیز پیش‌تر بر ضرورت افزایش تجهیزات و شناورهای اختصاص‌یافته به این مأموریت تأکید کرده بود.
با این حال، تقویت توان دریایی اروپا لزوماً به معنای ورود کشورهای اروپایی به جنگ یمن نیست. نوع مشارکت، محدوده عملیات و میزان حضور نظامی به تصمیم دولت‌های عضو اتحادیه اروپا و مأموریت مصوب این عملیات بستگی دارد.
امنیت خلیج فارس در محاسبات اروپا
همکاری امنیتی اتحادیه اروپا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، پیش از درخواست اخیر عربستان نیز در دستور کار دو طرف قرار داشت. در بیانیه مشترک پنجم مارس ۲۰۲۶، وزیران خارجه دو طرف بر اهمیت امنیت منطقه، آزادی کشتیرانی و حفاظت از مسیرهای دریایی تأکید کردند. این بیانیه در شرایط تشدید تنش‌های منطقه‌ای و حملات منتسب به ایران علیه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس صادر شد. طرفین ضمن اشاره به حق دفاع فردی و جمعی بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، بر ضرورت حفاظت از مسیرهای دریایی، از جمله تنگه هرمز و باب‌المندب، تأکید کردند.
از نگاه اروپا، امنیت خلیج فارس صرفاً مسئله‌ای منطقه‌ای نیست، بلکه با ثبات اقتصاد جهانی و منافع تجاری این اتحادیه ارتباط مستقیم دارد. به همین دلیل، حفاظت از آبراه‌های راهبردی به یکی از محورهای همکاری امنیتی اروپا و کشورهای عربی تبدیل شده است.
باب‌المندب؛ شریان حیاتی تجارت جهانی
تنگه باب‌المندب در جنوب دریای سرخ، میان سواحل یمن و شاخ آفریقا قرار دارد و یکی از مسیرهای مهم ارتباطی میان اقیانوس هند، دریای سرخ و کانال سوئز است. این گذرگاه نقش مهمی در انتقال کالا و انرژی میان آسیا و اروپا دارد و هرگونه اختلال در آن می‌تواند هزینه‌های حمل‌ونقل را افزایش دهد.
ناامنی در این مسیر ممکن است شرکت‌های کشتیرانی را به استفاده از مسیرهای جایگزین وادار کند؛ اقدامی که زمان سفر و هزینه انتقال کالا را افزایش می‌دهد. عربستان با درخواست حمایت بیشتر اروپا تلاش می‌کند خطر اختلال در تجارت دریایی را کاهش دهد و از پیامدهای اقتصادی و امنیتی بحران جلوگیری کند.
درخواست عربستان نشان‌دهنده تلاش ریاض برای افزایش همکاری امنیتی با اروپا در حفاظت از آبراه‌های راهبردی است؛ اما میان اسکورت کشتی‌های تجاری، مشارکت در عملیات دریایی و ورود مستقیم به جنگ تفاوت وجود دارد.