ستاره صبح- الهام روحانی: تحریم بخش ریلی در کنار محاصره دریایی و هوایی، تجارت خارجی ایران را تحت‌فشار قرار داده است. کیوان جعفری‌طهرانی، تحلیلگر ارشد بازار بین‌الملل می‌گوید: «هزینه و زمان حمل‌ونقل افزایش‌یافته است. این محدودیت‌ها بر صادرات، تأمین مواد اولیه و تولید اثر می‌گذارد. اگر محاصره دریایی ادامه پیدا کند مشکلات اقتصادی بیشتر خواهد شد مگر اینکه دیپلماسی پا به میدان بگذارد و محاصره را در مقابل بازکردن تنگه هرمز بردارد.
هزینه محاصره اقتصادی برای تجار
کیوان جعفری‌طهرانی، رئیس سابق امور بین‌الملل انجمن سنگ‌آهن ایران و تحلیلگر ارشد بازار بین‌الملل، معتقد است مجموعه این محدودیت‌ها می‌تواند شریان‌های اصلی تجارت خارجی ایران را تحت‌فشار قرار دهد و پیامدهای آن از افزایش هزینه تجارت و کاهش صادرات تا اختلال در تأمین مواد اولیه و کاهش تولید بنگاه‌ها امتداد پیدا کند.
انتشار اطلاعات نادرست
جعفری‌طهرانی با اشاره به تجربه ماه‌های اخیر در پیدا کردن مسیرهای جایگزین برای تجارت خارجی گفت: «واقعیت قضیه محاصره اقتصادی بنادر جنوبی کشور، باعث شد همه به فکر راه‌حل جایگزین باشند.» به گفته او، در ماه‌های اردیبهشت و خرداد، برخی فعالان تجاری به سمت بنادر پاکستان رفتند و محموله‌های وارداتی ایران را در بندر کراچی پاکستان تخلیه کردند، با این امید که کانتینرها بتوانند به‌راحتی از پاکستان وارد ایران شوند. او با انتقاد از انتشار اطلاعات نادرست درباره این مسیر افزود: «تبلیغات اشتباهی که بعضی از جراید و حتی تشکل‌های داخل کشور بدون مطالعه انجام دادند، برای خیلی از تجار هزینه ایجاد کرد.»
تاب‌آوری اقتصاد
او می‌گوید: به اعتقاد من، اقتصاد ایران اساساً ظرفیت تحمل اختلال تجاری بیش از شش ماه را ندارد. تاکنون حدود پنج ماه از این اختلال گذشته و ادامه آن برای مدت طولانی‌تر می‌تواند پیامد جدی داشته باشد. اطلاعات اشتباه کلی هزینه ایجاد کرد. هنوز هم هزاران کانتینر با مقصد ایران در بنادر پاکستان بلاتکلیف‌اند و نتوانسته‌اند این‌ها را جابه‌جا کنند. فاصله کراچی تا مرز ایران ۹۰۰ کیلومتر است و مشکل جابه‌جایی این محموله‌ها همچنان پابرجاست.
شریان‌های تجارت
به گفته این تحلیلگر بازار بین‌الملل، محدودیت ایجادشده در حمل‌ونقل ریلی می‌تواند این مسیر جایگزین را نیز تحت تأثیر قرار دهد. تعدادی از کشورها این محدودیت را اعمال خواهند کرد و همین موضوع باعث می‌شود شریان اصلی تجارت خارجی ایران تحت تأثیر قرار گیرد.
حمل‌ونقل ریلی
او با اشاره به نقش راه‌آهن در تجارت خارجی ایران در ماه‌های گذشته توضیح داد که از این مسیر هم برای واردات کالا و هم برای صادرات استفاده‌شده، اما میزان استفاده برای صادرات کمتر بوده است. حمل ریلی در صادرات بیشتر برای انتقال کالا به چین مورداستفاده قرارگرفته، هرچند مقدار زیادی از واردات نیز از چین انجام‌شده است. معمولاً محموله‌های صادراتی حدود ۲۰ - ۲۵ روز طول می‌کشید که بعد از بارگیری این محموله به مقصد برسد. هر رام قطار حدود ۲۵۰۰ تن کالا حمل می‌کند. تحریم باعث می‌شود که مسیر طولانی‌تر شود. شاید مجبور شویم از بعضی از کشورها قطار عبور نکند و بالطبع زمان طولانی‌تر می‌شود. افزایش زمان حمل به همان نسبت باعث افزایش هزینه‌ها نیز خواهد شد.
جاده ظرفیت ریل را ندارد
این تحلیلگر بازار بین‌الملل درباره امکان انتقال بار ریلی به جاده گفت: ظرفیت حمل‌ونقل جاده‌ای به‌اندازه ریلی نیست. زیرساخت‌های جاده‌ای کشور هم نمی‌تواند حمل‌ونقل را جذب کند. نمی‌توان انتظار داشت حجم بار منتقل‌شده از طریق ریل به‌راحتی به شبکه جاده‌ای منتقل شود. هر رام قطار حدود ۲۵۰۰ تن جابه‌جا می‌کند؛ ولی هر تریلی استاندارد حدود ۲۵ تن، حالا بسته به کشورها ممکن است تا ۴۰ تن نیز برسد. حمل‌ونقل جاده‌ای نمی‌تواند به‌راحتی جایگزین حمل ریلی شود.
افزایش هزینه لجستیک
این تحلیلگر بازار بین‌الملل گفت: «قطعاً افزایش هزینه لجستیک و حمل‌ونقل باعث می‌شود که قیمت تمام‌شده کالا بالا برود و این افزایش قیمت در بازار داخلی تأثیر می‌گذارد و باعث گران شدن کالاهای وارداتی می‌شود. صادرکننده نمی‌تواند به‌سادگی افزایش هزینه حمل را به قیمت نهایی منتقل کند». جعفری‌طهرانی در ادامه نسبت به تبدیل اختلال حمل‌ونقل به اختلال در زنجیره تأمین هشدار داد و گفت: اگر مواد اولیه وارد کشور نشود یا واردات با محدودیت مواجه شود، بنگاه‌های تولیدی متضرر خواهند شد. به گفته او، افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه نیز می‌تواند به افزایش قیمت کالاهای وارداتی و سپس ایجاد فشار تورمی در اقتصاد داخلی منجر شود.
مسیرهای زمینی جایگزین حمل دریایی نیستند
جعفری‌طهرانی درباره امکان استفاده از مسیرهای زمینی از طریق کشورهای همسایه نیز تأکید کرد که همه کشورهایی که به‌عنوان مسیر جایگزین مطرح می‌شوند الزاماً از نظر ریلی به ایران متصل نیستند. او درعین‌حال نکته مهم‌تر را ظرفیت این مسیرها دانست و گفت: «چه حمل‌ونقل ریلی و چه حمل‌ونقل زمینی به‌هیچ‌وجه نمی‌تواند جوابگوی مسیر دریایی باشد، چون حجم کالایی که از طریق دریا منتقل می‌شود خیلی بالاتر است.» جعفری‌طهرانی در جمع‌بندی درباره بزرگ‌ترین ریسک‌های ادامه محدودیت‌های دریایی، هوایی و ریلی گفت: اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، همه پیامدهای مطرح‌شده می‌تواند هم‌زمان اتفاق بیفتد؛ یعنی افزایش هزینه تجارت، کاهش صادرات، اختلال در تأمین مواد اولیه و کاهش تولید.
برگرفته از اقتصاد نیوز