راضیه زمانی: قطار که از پیچ‌وخم کوهستان می‌گذرد، هر ایستگاه پنجره‌ای تازه به روی طبیعت، تاریخ و زندگی مردم محلی باز می‌کند؛ از باغ‌های انار و سیب گرفته تا تونل‌ها و پل‌های تاریخی، بازارچه روستایی و جنگل‌های سرسبز مازندران. شیرگاه در پایان این مسیر، تنها یک مقصد گردشگری نیست؛ راه رسیدن به آن نیز بخشی از تجربه سفر است.
به گزارش ایرنا، در هفته گردشگری، فرصتی فراهم شد تا مسیر ریلی تهران تا شیرگاه را از نزدیک تجربه کنیم؛ سفری که در آن، قطار فقط وسیله جابه‌جایی نبود و هر بار که از تونلی بیرون می‌آمد، چشم‌اندازی تازه پیش روی مسافران قرار می‌گرفت.مسیر از دشت‌های خشک و رنگ‌های کویری آغاز می‌شود و هرچه قطار پیش‌تر می‌رود، نشانه‌های طبیعت کوهستانی پررنگ‌تر می‌شود؛ گویی جغرافیا در طول مسیر آرام‌آرام تغییر می‌کند و مسافر را از اقلیم کویر به دامنه‌های البرز و در نهایت به سرسبزی مازندران می‌رساند.در بخش ابتدایی مسیر، چشم‌انداز کویری گرمسار با کوه‌هایی با رنگ‌های متفاوت و پدیده‌های زمین‌شناختی خودنمایی می‌کند. در کنار مسیر، واگن‌های باری، قطارهای حمل کالا و تاسیسات مرتبط با حمل‌ونقل ریلی، تصویری از نقش راه‌آهن در جابه‌جایی بار در این منطقه ارائه می‌دهد.حوالی ۸:۳۰ دقیقه صبح، قطار در ایستگاه بنکوه توقف می‌کند. گرمای آفتاب در این ایستگاه کویری، تفاوت آشکاری با هوای خنک‌تر مقصد نهایی سفر دارد. بنکوه از ایستگاه‌های قدیمی مسیر ریلی کشور است که در دوره توسعه راه‌آهن ایران ساخته شده و همچنان بخشی از هویت تاریخی این خط ریلی را در خود حفظ کرده است. طبق توضیحات راهنمای تور، ساخت و توسعه بخش‌هایی از این مسیر با مشارکت مهندسان خارجی انجام شده و خط راه آهن در این محدوده، تغییر مسیر مهمی از جهت شرقی-غربی به محور جنوبی-شمالی داشته است.
باغ‌های انار؛ جایی که طبیعت رنگ عوض می‌کند
با ادامه حرکت قطار، نشانه‌های تغییر اقلیم بیشتر می‌شود. در حوالی سیمین‌دشت، باغ‌های انار در امتداد مسیر دیده می‌شوند؛ درختانی که در فصل برداشت، میوه‌های سرخشان در میان شاخ‌وبرگ‌ها جلوه‌ای متفاوت به مسیر می‌دهد.
در برخی نقاط، دیواره‌های طبیعی حاصل از فرآیندهای زمین‌شناختی و فرسایش، اشکال هندسی متفاوتی ایجاد کرده‌اند. این پدیده‌ها در کنار پوشش گیاهی و باغ‌های اطراف، چشم‌اندازی متفاوت از طبیعت منطقه را شکل داده‌اند.
در ادامه مسیر، تونل‌ها یکی پس از دیگری در دل کوهستان پدیدار می‌شوند؛ مسیری که وجود ۶۹ تونل، پل‌ها و دیگر سازه‌های مهندسی در آن، از دشواری و پیچیدگی احداث راه‌آهن در این بخش از البرز حکایت دارد.
سیمین‌دشت تا زرین‌دشت
باغ‌هایی در دل کوهستان
با رسیدن به سیمین‌دشت، دره‌ها عمیق‌تر و پوشش گیاهی متراکم‌تر می‌شود. باغ‌های انار، گردو، سیب و بادام در امتداد مسیر دیده می‌شوند و در برخی نقاط، دریاچه‌ها و آبگیرهای طبیعی بر جذابیت چشم‌انداز می‌افزایند.
در ایستگاه‌های بعدی، از جمله زرین‌دشت، رنگ سبز باغ‌ها جای خود را به منظره‌های خشک ابتدایی سفر داده است. عطر درختان و میوه‌های رسیده در برخی نقاط مسیر، بخشی از تجربه متفاوت سفر ریلی در این منطقه است. خانه‌های روستایی با سقف‌های شیروانی رنگارنگ، در میان باغ‌ها دیده می‌شوند و رودخانه‌هایی که در دره‌ها جریان دارند، بر تنوع چشم‌انداز می‌افزایند.
فیروزکوه و گدوک؛ عبور از قلب البرز
هرچه قطار به فیروزکوه نزدیک‌تر می‌شود، مسیر ریلی با فراز و فرودهای بیشتری همراه است. کوه‌ها بلندتر و دره‌ها عمیق‌تر می‌شوند و قطار آرام‌آرام خود را به ارتفاعات گدوک می‌رساند. گدوک یکی از مرتفع‌ترین بخش‌های این مسیر است و اختلاف ارتفاع آن با مناطق ابتدایی سفر، تغییر محسوس اقلیم را برای مسافران آشکار می‌کند. تونل‌ها در این قسمت از مسیر نقش پررنگ‌تری دارند. برخی از آنها از نظر طول و دشواری ساخت، از سازه‌های مهم مهندسی راه‌آهن ایران به شمار می‌روند و عبور قطار از دل کوه، یکی از بخش‌های متفاوت این سفر است.
ورود به مازندران
پاییز از پشت پنجره قطار
با عبور از ارتفاعات و ورود به محدوده مازندران، طبیعت چهره دیگری به خود می‌گیرد. درختان رنگ‌های پاییزی به خود گرفته‌اند و کوه، جنگل و جاده در کنار خط آهن منظره‌ای پیوسته ایجاد کرده‌اند.
پیوند گردشگری ریلی با اقتصاد محلی
در روستای شوراب، قطار توقف کوتاهی دارد. در کنار ریل، بازارچه‌ای محلی شکل گرفته است؛ بازاری کوچک اما برای اقتصاد خانوارهای روستا با اهمیت. خبرنگار ایرنا به گفت و گو با برخی از فروشندگان این بازارچه نشست. فرزانه فرجی یکی از فروشندگان این بازارچه می‌گوید: همسرش دامدار است و حدود چهار سال است که همزمان با عبور قطار از روستا، محصولات محلی خود را به مسافران عرضه می‌کند. وی افزود: آویشن، گیاهان دارویی، آب‌زرشک، مربا، رب آلوچه و انواع آش را عرضه می‌کنم و بخشی از درآمد خانواده از همین طریق تامین می‌شود.