پروفسور «پل پیلار» معتقد است ترامپ راضی است که وضعیت بنبست کنونی حداقل برای چند هفته آینده ادامه یابد.
به گزارش تابناک، قطر در جریان نشست اخیر مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک (اواخر سپتامبر ۲۰۲۶) نقش میانجی فعالی را ایفا کرد. دوحه نهتنها پیامها را میان هیئتهای ایرانی و آمریکایی منتقل میکرد، بلکه هدف اصلی خود را «ایجاد زمینه مشترک» و «پر کردن شکاف» میان دو طرف اعلام کرد. با وجود برگزاری جلسات و تبادل پیامها در حاشیه مجمع عمومی، طرفین نتوانستند به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز دست یابند. مقامات ایرانی از طریق میانجی قطری شروط خود را به واشنگتن ابلاغ کردند؛ از جمله پایان جنگ در همه جبههها، لغو محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مسدودشده. در مقابل، آمریکا پیشنهاد ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز را نپذیرفته و با این استدلال که ایران کنترلی بر این آبراه ندارد، آن را رد کرد. به این ترتیب، مذاکرات غیرمستقیم با میانجیگری قطر بدون حصول توافق پایان یافت. در خصوص این موضوع خبرنگار تابناک گفتگویی با پروفسور «پل پیلار» استاد دانشگاه جورج تاون آمریکا انجام داده که در ادامه می آید:
مذاکرات اخیر میان ایران و آمریکا نیز شکست خورد، و پیشنهاد قطر برای توقف درگیری و بازگشایی تنگه هرمز موفق نبود. به نظر میرسد آمریکا به دنبال توافقی است که هم مسئله تنگه هرمز را پوشش دهد و هم امتیازات هستهای از ایران بگیرد. ارزیابی شما چیست؟
ترامپ به نظر میرسد راضی است که وضعیت بنبست کنونی حداقل برای چند هفته آینده ادامه یابد. در صورت بعید اینکه ایران از پیش امتیازات هستهای ارائه دهد، ممکن است توافقی را بپذیرد، اما در غیر این صورت عملاً به رد آن نوع ساختاری ادامه خواهد داد که در تفاهمنامه ژوئن منعکس شده بود؛ ساختاری که شامل آتشبس و بازگشایی تنگه میشد، اما بیشتر مسائل دیگر را برای مذاکرات آینده باقی میگذاشت. احتمالاً یکی از تأثیرات عمده بر ترامپ در حال حاضر این واقعیت است که عملیات نیروی دریایی آمریکا در تنگه موفق شده است صادرات نفت تولیدکنندگان عرب را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
وضعیت نظامی آمریکا نشاندهنده حمله گسترده به ایران پیش از انتخابات میاندورهای کنگره نیست. وضعیت نظامی نشاندهنده آمادگی برای چنین حمله احتمالی به ایران در نوامبر است. ارزیابی شما چیست؟
من معتقدم احتمال قابلتوجهی وجود دارد که پس از انتخابات کنگره، یک حمله بمباران جدید از سوی آمریکا (یا آمریکا و اسرائیل) رخ دهد. محدودیت اصلی ترامپ در حال حاضر ترس از این است که تشدید تنش باعث جهش دوباره قیمت انرژی شود و این به جمهوریخواهان در انتخابات آسیب بزند. پس از پایان انتخابات، این عامل دیگر مطرح نخواهد بود، و انتخابات ملی بعدی در آمریکا دو سال دیگر خواهد بود. هرگز بُعد احساسی و آسیبشناختی تصمیمگیری ترامپ را دستکم نگیرید. حتی اگر یک حمله نظامی جدید واقعاً وعده چندانی برای دستیابی به پیشرفت در مذاکرات یا منافع دیگر برای آمریکا نداشته باشد، ترامپ ممکن است صرفاً بهعنوان راهی برای تخلیه ناامیدی و خشم خود از کشوری که در برابر ارادهاش سر خم نمیکند، دستور حملات جدید را صادر کند.
بر اساس گزارشهای متعدد، از جمله گزارش والاستریت ژورنال، عربستان سعودی و امارات متحده عربی مذاکرات اخیر برای احیای گفتوگوها میان ایران و آمریکا را مختل کردهاند. بر اساس این گزارش، عربستان سعودی و امارات با هرگونه کاهش فشار بر ایران مخالفت کردند و از دولت ترامپ خواستند تحریمهای اقتصادی و محاصره دریایی ایران را حفظ کند. آیا این موضوع تأثیر جدی بر شکست مذاکرات اخیر داشت؟
سعودیها و اماراتیها در این مسائل چندان ثابتقدم نبودهاند. آنها از جنگی که بدون مشورت با آنها آغاز شد خوششان نیامد، اما همچنین میگویند تا زمانی که جنگی وجود دارد، میخواهند آن جنگ و دیپلماسی همراه آن بهگونهای پیش برود که ایران را ضعیفتر، نه قویتر، رها کند.
به نظر شما محتملترین سناریو برای تنشهای ایران و آمریکا چیست؟
احتمالاً بنبست برای چند هفته آینده ادامه خواهد یافت و سپس خطر بالای حملات بمباران جدید آمریکا پس از انتخابات این کشور وجود دارد. آنچه پس از آن رخ میدهد میتواند یکی از دو مسیر را طی کند. یکی اینکه ترامپ «پیروزی» اعلام کند و توافقی مانند تفاهمنامه ژوئن را بپذیرد و ادعا کند که بمبارانهای او تفاوت را ایجاد کرده و ایران را به امتیازدهی وادار کرده است.