گروه بین الملل: پروفسور جان دان، استاد دانشگاه کمبریج، در گفتوگو با تابناک درباره چشمانداز تنش میان ایران و آمریکا گفت که دولت فعلی ایران را نمیتوان دولتی تسلیمشونده دانست و به باور او، شمار ایرانیانی که خواهان تسلیم کشور در برابر آمریکا هستند، اندک است. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن با میانجیگری قطر در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، بدون دستیابی به توافقی درباره بازگشایی تنگه هرمز پایان یافته است.
مذاکرات در بنبست
در جریان نشست اخیر مجمع عمومی سازمان ملل، قطر تلاش کرد با انتقال پیامهای دو طرف، زمینهای برای نزدیک شدن مواضع ایران و آمریکا ایجاد کند. با وجود برگزاری دیدارها و تبادل پیامها، دو طرف درباره بازگشایی تنگه هرمز به توافق نرسیدند.
بر اساس گزارش تابناک، تهران از طریق میانجی قطری شروط خود را به واشنگتن منتقل کرد. پایان جنگ در همه جبههها، لغو محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مسدودشده از جمله مطالبات ایران عنوان شده است. در مقابل، آمریکا پیشنهاد ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز را نپذیرفت و مدعی شد تهران کنترلی بر این آبراه ندارد. در نتیجه، مذاکرات غیرمستقیم بدون نتیجه مشخص پایان یافت.
جان دان در تحلیل رفتار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، معتقد است تصمیم او برای همراهی با بنیامین نتانیاهو در حمله به ایران، یک اشتباه مهم بوده است. او میگوید این اقدام، شانس ترامپ برای ایفای نقشی مؤثر در ادامه ریاستجمهوریاش را کاهش داده است.
هدف ترامپ از فشار بر تهران
این استاد دانشگاه کمبریج معتقد است خواسته اصلی ترامپ آن است که ایران تسلیم شود. از نگاه دان، رئیسجمهور آمریکا تلاش کرده با افزایش فشار نظامی و اقتصادی، تهران را به پذیرش خواستههای واشنگتن وادار کند، اما هنوز مشخص نیست که چنین رویکردی بتواند به نتیجه مورد نظر او منجر شود.
ترامپ نیز در روزهای اخیر موضعی مشابه درباره آینده ایران مطرح کرده و گفته است تهران در نهایت تسلیم خواهد شد. او مدعی شده ایران در شرایط دشواری قرار دارد. با این حال، این اظهارات دیدگاه دولت آمریکا را نشان میدهد و به معنای تحقق چنین سناریویی نیست. دان در گفتوگوی خود با تابناک تأکید میکند که حتی با افزایش فشارها، تحقق خواسته واشنگتن قطعی نیست. او همچنین معتقد است کشورهای عربی منطقه، بهویژه عربستان سعودی و امارات متحده عربی، در صورت تضعیف بیشتر ایران از نظر نظامی، از چنین وضعیتی استقبال خواهند کرد.
نقش عربستان و امارات
در بخشی دیگر از این گفتوگو، موضوع نقش عربستان و امارات در مذاکرات ایران و آمریکا مطرح شده است. دان میگوید این دو کشور اکنون بیش از گذشته به دنبال ایجاد رابطهای کمتنش با ایران هستند، هرچند ترجیح میدهند ایران از نظر نظامی ضعیفتر و خودشان قدرتمندتر باشند.
او در عین حال معتقد است اقدامات آمریکا تاکنون نتوانسته این هدف را به شکل کامل محقق کند. به گفته او، تحولات مربوط به حوثیها نیز موقعیت آمریکا و متحدان عرب آن در منطقه را دشوارتر کرده است.
این تحلیل در حالی مطرح میشود که اختلاف بر سر تنگه هرمز همچنان یکی از اصلیترین موانع مذاکرات است. تهران بازگشایی این آبراه را به مجموعهای از اقدامات آمریکا مشروط کرده، در حالی که واشنگتن با اصل این پیشنهاد مخالفت کرده است.