گروه بین الملل: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از سوی دونالد ترامپ رد شده، اما تهران میگوید هنوز پاسخ رسمی واشنگتن را از مسیر میانجیها دریافت نکرده است. این فاصله میان موضع علنی آمریکا و روند پیامرسانی دیپلماتیک، پرسشهایی درباره محاسبات تهران ایجاد کرده است.
به گزارش خبرآنلاین، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در نیویورک جزئیات پیشنهاد تهران را تشریح کرده و گفته است این طرح به معنای رسیدن به یک توافق نهایی در هفت روز نیست. بر اساس توضیحات او، هفت روز برای اجرای مجموعهای از اقدامات متقابل در نظر گرفته شده است تا پس از آن مسیر مذاکرات درباره توافق هستهای و مسائل مهم مورد اختلاف فعال شود.
پیشنهاد تهران چه بود؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده، ایران اعلام کرده در صورت انجام اقداماتی از سوی آمریکا، محدودیتهای اعمالشده بر رفتوآمد در تنگه هرمز را در پایان دوره هفتروزه رفع خواهد کرد. توقف درگیریها در جبهههای مختلف، رفع محاصره دریایی ایران، فراهم شدن امکان صادرات نفت و دسترسی به بخشی از داراییهای مسدودشده، از جمله شروطی است که درباره این طرح مطرح شده است. عراقچی تأکید کرده که این شروط، موارد تازهای نیستند و اساساً به تعهداتی بازمیگردند که در تفاهمنامه خردادماه میان ایران و آمریکا مطرح شده بود. متن رسمی پیشنهاد هفتروزه تاکنون منتشر نشده و جزئیات آن عمدتاً از اظهارات مقامهای ایرانی و گزارش رسانهها به دست آمده است.
چرا هرمز مهم است؟
تنگه هرمز اخیراً به یکی از اصلیترین محورهای اختلاف تهران و واشنگتن تبدیل شده است. اهمیت این آبراه تنها به مناسبات دو کشور محدود نیست، زیرا بخش قابل توجهی از تجارت انرژی جهان از این مسیر عبور میکند. به همین دلیل، هر تصمیم درباره بازگشایی یا محدود شدن تردد در هرمز میتواند پیامدهای منطقهای و اقتصادی داشته باشد.
در طرح جدید ایران، هرمز به نوعی در برابر مجموعهای از اقدامات آمریکا قرار گرفته است. تهران میگوید اگر واشنگتن گامهای مورد نظر را بردارد، ایران نیز در پایان مهلت تعیینشده محدودیتها را کاهش خواهد داد. این مدل نشان میدهد مسئله اصلی فقط بازگشایی آبراه نیست، بلکه ترتیب اجرای تعهدات و تعیین نخستین گام مذاکره است.
سایه تفاهمنامه قبلی
پیشنهاد تازه را نمیتوان جدا از تفاهمنامهای دانست که دو طرف در خردادماه درباره توقف درگیریها و آغاز مذاکرات به آن رسیده بودند. بر اساس روایت مقامهای ایرانی، آن تفاهمنامه نیز توقف عملیات نظامی، رفع محاصره دریایی و فراهم شدن زمینه بازگشت به مذاکرات را دنبال میکرد، اما اختلاف بر سر نحوه اجرای تعهدات باعث شد این روند دوام نیاورد.
اکنون تهران با پیشنهاد هفتروزه تلاش کرده چارچوبی مشخصتر برای اقدام متقابل ارائه کند. تفاوت مهم این طرح با چارچوب قبلی، سرعت اجرای اقدامات اولیه است. در حالی که در تفاهم پیشین برای روند مذاکرات نهایی زمان طولانیتری در نظر گرفته شده بود، پیشنهاد جدید بر یک بازه کوتاه هفتروزه برای اجرای اقدامات اولیه تمرکز دارد.
معمای تصمیم تهران
رد علنی پیشنهاد از سوی ترامپ، پرسش دیگری را نیز مطرح کرده است: آیا تهران انتظار پذیرش فوری آن را داشت؟ پیشنهاد هفتروزه میتواند تلاشی برای باز کردن دوباره مسیر دیپلماسی باشد. با توجه به اختلافات موجود، ممکن است هدف آن روشن کردن موضع واشنگتن و انتقال مسئولیت تصمیمگیری درباره ادامه مسیر به طرف آمریکایی بوده باشد. درباره انگیزه دقیق تهران بدون شواهد بیشتر نمیتوان داوری قطعی کرد.
رد علنی پیشنهاد لزوماً به معنای بسته شدن کامل کانالهای ارتباطی نیست. گزارشهای تازه از ادامه تماسهای غیرمستقیم حکایت دارد و ترامپ نیز از احتمال گفتوگوهای بیشتر سخن گفته است. بنابراین، سرنوشت طرح هفتروزه به پاسخ رسمی و نحوه اجرای تعهدات دو طرف بستگی دارد. تنگه هرمز در مرکز این معادله قرار دارد و امنیت کشتیرانی، فشار اقتصادی، برنامه هستهای و آینده مذاکرات را گره میزند.
برگرفته از: خبرآنلاین