گروه اقتصاد: نهاده دامی یکی از حلقههای مهم زنجیره تأمین کالاهای اساسی است؛ این زنجیره با آغاز جنگ و برهم خوردن تعادل در منطقه، با اختلال مواجه شده است. نهاده دامی، خوراک دام و طیور است و تأمین آن بر تولید مرغ، گوشت، تخممرغ، شیر و ... اثر میگذارد. اختلال در واردات نهاده هزینه تولید و قیمت محصولات پروتئینی بر سفره خانوار را افزایش میدهد. واردات نهاده از بندرها جنوبی کاهش و گران شده است. بندرها شمالی نیز برای تأمین کالا ظرفیت محدودی دارند. داوود رنگی، رئیس هیئتمدیره اتحادیه واردکنندگان نهادههای دامی، با اشاره به تداوم واردات نهادههای دامی از بندرها شمالی کشور به تجارت گفت: در حال حاضر حجم قابلتوجهی از نهادهها از طریق بندرها شمالی وارد کشور میشود، اما ظرفیت این بندرها برای تخلیه و پذیرش کشتی محدود است. درنهایت میتوان حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد نیاز نهادههای کشور را از طریق بندرها شمالی تأمین کرد و بخش عمده نیاز باید از مسیر بندرها جنوبی وارد شود.
انتقال نهاده دامی از مرزها، دشوار و پرهزینه است
او با تأکید بر اینکه نباید روی حمل زمینی نهادهها حساب باز کرد، بیان کرد: انتقال نهاده دامی از طریق زمینی، از بندرها ترکیه و پاکستان، دشوار و پرهزینه است. طولانی شدن زمان حمل و خطر از بین رفتن کالا ازجمله مشکلات این شیوه محسوب میشود. بنابراین سیاستگذاری و حکمرانی در حوزه تأمین نهاده باید بر حملونقل دریایی، چه از مسیر دریای شمال و چه دریای جنوب، متمرکز باشد.
وضعیت ذخایر نهادهها
وی بابیان اینکه ذخایر برخی نهادهها در وضعیت مناسبی قرار دارد، اظهار کرد: در حال حاضر ذخایر کنجاله سویا برای حدود 6 ماه کفایت میکند و ذخایر دانه و روغن نیز برای 3 تا 4 ماه مناسب است. بااینحال، مسئله اصلی در حال حاضر مربوط به تأمین ذرت است.
4 میلیارد یورو بدهی دولت به واردکنندگان
رنگی با اشاره به مشکلات مالی واردکنندگان ذرت تشریح کرد: یکی از دلایل اصلی مشکل در تأمین ذرت، پرداخت نشدن مطالبات واردکنندگان از سوی دولت است. حدود 4 میلیارد یورو از بدهی دولت به واردکنندگان پرداختنشده و همین مسئله توان مالی و ارزی واردکنندگان را بهشدت کاهش داده است.
افزایش هزینه واردات
او ادامه داد: شرایط پرداخت به فروشندگان خارجی، بهویژه برای محمولههایی که قرار است از بندرها جنوبی وارد شوند، دشوار شده است. برای رزرو یک کشتی، واردکننده باید ابتدا حدود ۳۰ درصد مبلغ را پرداخت کند تا کشتی رزرو شود و پسازآن، بارگیری ممکن است ۱۵ روز تا یک ماه بعد انجام شود. واردکنندگان بخش خصوصی به دلیل وصول نشدن مطالبات خود، در بسیاری از موارد امکان انجام این پرداخت را ندارند.
بیمه جنگی
وی با اشاره به افزایش هزینههای بیمهای عنوان کرد: بیمه جنگی کشتیها، هر کشتی که قصد ورود به آبهای ایران را دارد، باید تحت پوشش بیمه جنگی قرار گیرد. بسته به سن کشتی، هزینه این بیمه میتواند بین 1.5 تا 3 میلیون دلار باشد و هزینه مضاعفی به قیمت خرید کالا تحمیل کند.
کنترلهای سنتکام زمان ورود کشتیها را افزایش داده است
رئیس هیئتمدیره اتحادیه واردکنندگان نهاده دامی بابیان اینکه کنترل کشتیهای حامل مواد غذایی برای ایران نیز به یکی از چالشهای واردات تبدیلشده است، توضیح داد: برخی از این کنترلها ممکن است از دو تا سه هفته و در مواردی تا دو یا سه ماه طول بکشد. در تمام این مدت، خریدار باید هزینه توقف کشتی در آبهای بینالمللی را پرداخت کند.
ماندگاری کالا هزینه واردات را افزایش میدهد
رنگی اظهار کرد: ماندگاری کالا در بندرها علاوه برافزایش خطر از بین رفتن یا آسیب دیدن محموله، هزینه حمل و قیمت تمامشده کالا را نیز بهشدت افزایش میدهد. بنابراین مجموعه مشکلات مربوط به انتقال پول، حملونقل دریایی، بیمه و توقف کشتیها، مستقیماً بر روند تأمین نهاده و قیمت تمامشده آن اثر میگذارد.
منابع تأمین ذرت
وی با اشاره به منابع اصلی تأمین ذرت ایران افزود: بخش عمده ذرت موردنیاز ایران از برزیل، اوکراین و روسیه تأمین میشود. روسیه به دلیل محدودیت ظرفیت بندرها شمالی، نمیتواند بهتنهایی پاسخگوی نیاز بازار باشد و در مورد اوکراین نیز شرایط جنگی، امکان بارگیری کشتیها را بهشدت کاهش داده است. اوکراین فروش مستقیم ذرت به ایران را ممنوع کرده است، اما پیشازاین بخشی از این کالا از طریق تجار ترک و با اسناد ترکیه وارد ایران میشد و مورداستفاده قرار میگرفت. با تشدید شرایط جنگی در بندرها اوکراین، ظرفیت این کشور برای بارگیری و تأمین ذرت ایران نیز کاهشیافته است.