گروه بین الملل: رامین مهمانپرست، سخنگوی اسبق وزارت امور خارجه، درباره تفاهم ایران و آمریکا، تنگه هرمز و تحولات جدید منطقه توضیح داد.
رامین مهمانپرست در گفتوگو با تابناک درباره تحولات پس از جنگ ایران و آمریکا، به بررسی ابعاد تفاهم میان تهران و واشنگتن، اختلاف برداشتها از مفاد توافق، اهمیت تنگه هرمز و تغییر مناسبات منطقهای پرداخت. به گفته او، تحولات اخیر نشان داده است که معادلات منطقه در حال تغییر است و کشورهای مختلف نیز متناسب با شرایط جدید، در حال بازنگری در سیاستها و روابط خود هستند.
تفاهمی که محل اختلاف شد
مهمانپرست درباره تفاهم ایران و آمریکا معتقد است برخی مفاد آن میتوانست با صراحت بیشتری تنظیم شود تا امکان برداشتهای متفاوت کاهش یابد. به گفته او، در بخشی از تفاهمنامه درباره بازگشت عبور و مرور به وضعیت عادی صحبت شده، اما همین عبارت از سوی دو طرف به شکل یکسان تفسیر نشده است.
از نگاه ایران، اجرای ترتیبات مربوط به تردد در تنگه هرمز به شرایط و تصمیمات تهران وابسته است؛ در حالی که طرف آمریکایی برداشت متفاوتی از این موضوع داشته است. همین اختلاف برداشت باعث شده موضوع تنگه هرمز پس از تفاهم نیز به یکی از محورهای اصلی اختلاف تبدیل شود.
مهمانپرست تأکید کرده است که در مذاکرات و توافقهای حساس، نحوه نگارش عبارات اهمیت زیادی دارد و هرگونه ابهام میتواند در مرحله اجرا به اختلاف منجر شود. به باور او، شفافیت در تنظیم چنین اسنادی میتواند از بروز اختلافات بعدی جلوگیری کند.
تنگه هرمز؛ موضوعی فراتر از انرژی
یکی از محورهای اصلی این گفتوگو، جایگاه تنگه هرمز در سیاست منطقهای ایران است. مهمانپرست این تنگه را یکی از ظرفیتهای مهم راهبردی کشور میداند که علاوه بر نقش آن در انتقال انرژی، در معادلات سیاسی و امنیتی منطقه نیز اهمیت دارد.
به گفته او، شرایط تنگه هرمز میتواند بر اقتصاد کشورهای مختلف و تجارت بینالمللی اثر بگذارد و به همین دلیل، تحولات مربوط به این آبراه تنها به ایران و آمریکا محدود نمیشود.
او همچنین به موضوع ایجاد مسیرهای جایگزین برای انتقال انرژی اشاره کرده و معتقد است برخی کشورها در تلاش هستند وابستگی خود به مسیر هرمز را کاهش دهند. با این حال، مسیرهای جایگزین نیز محدودیتها و آسیبپذیریهای خاص خود را دارند و نمیتوانند بهسادگی جایگاه هرمز را از بین ببرند.
تغییر محاسبات کشورهای منطقه
در بخش دیگری از این گفتوگو، تحولات کشورهای منطقه مورد بررسی قرار گرفته است. مهمانپرست معتقد است شرایط جدید باعث شده برخی دولتهای منطقه در محاسبات خود تجدیدنظر کنند.
او به روابط و رقابت میان کشورهای منطقه از جمله عربستان و امارات اشاره کرده و تغییر مناسبات میان آنها را بخشی از روند گستردهتر بازتعریف روابط در خاورمیانه میداند.
به گفته مهمانپرست، پس از تحولات اخیر، بازیگران منطقهای تلاش میکنند جایگاه خود را در شرایط جدید تثبیت کنند. این روند میتواند در آینده بر روابط ایران با کشورهای همسایه و همچنین مناسبات آنها با آمریکا تأثیرگذار باشد.
هماهنگی دیپلماسی و میدان
مهمانپرست در ادامه بر ضرورت هماهنگی میان دیپلماسی و توان نظامی تأکید کرده است. به گفته او، ظرفیتهای سیاسی، دیپلماتیک و نظامی کشور باید در چارچوب یک سیاست هماهنگ مورد استفاده قرار گیرند و اختلاف میان این حوزهها نباید به شکاف داخلی تبدیل شود.
او همچنین درباره تلاش برای ایجاد دوقطبی در جامعه هشدار داده و بر ضرورت حفظ انسجام داخلی تأکید کرده است. از دیدگاه او، استفاده از تجربه نیروهای باسابقه در حوزههای دیپلماتیک و نظامی میتواند در مدیریت شرایط پیچیده منطقهای مؤثر باشد. در مجموع، این گفتوگو سه محور اصلی دارد: اختلاف برداشت ایران و آمریکا درباره برخی مفاد تفاهم، اهمیت راهبردی تنگه هرمز و تغییر آرایش سیاسی منطقه. اظهارات مهمانپرست نشان میدهد که موضوع هرمز همچنان یکی از مسائل مهم در تعاملات ایران و آمریکا است و نحوه تفسیر و اجرای تفاهمهای دو طرف میتواند بر روند تحولات آینده اثرگذار باشد.