گروه بین الملل: با ادامه سیاستهای تجاری، امنیتی و دیپلماتیک دولت دونالد ترامپ، برخی متحدان آمریکا در اروپا و منطقه خلیج فارس در حال بازنگری در میزان اتکای خود به واشنگتن هستند. گزارشهای منتشرشده، از کاهش اعتماد در حوزههای امنیتی و اقتصادی و تلاش کشورها برای متنوعتر کردن روابط خود حکایت دارد.
تغییر محاسبات متحدان آمریکا
از زمان بازگشت دونالد ترامپ به ریاستجمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۵، روابط واشنگتن با شماری از متحدان سنتی خود وارد مرحلهای متفاوت شده است. تهدید به اعمال تعرفه، فشارهای اقتصادی و مواضع سختگیرانه در قبال برخی کشورهای اروپایی و همسایگان آمریکا، بخشی از روندی است که در سالهای اخیر بر مناسبات واشنگتن با متحدانش سایه انداخته است.
در این میان، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز با توجه به تحولات امنیتی منطقه، توجه بیشتری به نحوه تصمیمگیری آمریکا نشان دادهاند. نگرانی اصلی آن است که سیاستهای واشنگتن همیشه با اولویتهای امنیتی و اقتصادی شرکای منطقهای آن همسو نباشد.
امنیت در کنار منافع اقتصادی
یکی از محورهای اصلی این بحث، تغییر نگاه متحدان به مفهوم اتکا به آمریکا است. نقش واشنگتن در نظام امنیتی و اقتصادی جهان پس از جنگ جهانی دوم بر پایه شبکهای گسترده از اتحادها، پایگاههای نظامی، تجارت، سرمایهگذاری و همکاریهای سیاسی شکل گرفته است.
با این حال، افزایش استفاده از تعرفهها، تحریمها و فشارهای اقتصادی باعث شده است برخی متحدان، ریسک وابستگی بیش از اندازه به سیاستهای آمریکا را دوباره بررسی کنند. این روند تنها به مسائل نظامی محدود نمیشود و حوزههایی مانند سرمایهگذاری، تجارت و نظام مالی بینالمللی را نیز دربر میگیرد.
کاهش اعتماد در اقتصاد جهانی
گزارش مورد استناد ایسنا، به نگرانیهایی درباره آینده نقش اقتصادی آمریکا نیز اشاره میکند. بر اساس این گزارش، افزایش تنشهای تجاری و عدم قطعیت درباره سیاستهای دولت ترامپ، برخی کشورها را به سمت تنوعبخشی بیشتر در سرمایهگذاریهای خود سوق داده است. در همین چارچوب، میزان تمرکز برخی سرمایهگذاران بر اوراق قرضه خزانهداری آمریکا کاهش یافته و توجه بیشتری به گزینههای دیگر جلب شده است. همچنین سهم دلار در ذخایر بانکهای مرکزی جهان طی یک دهه گذشته کاهش یافته است، هرچند دلار همچنان جایگاه مهمی در مبادلات خارجی جهانی دارد. نمونه دیگری که در گزارش مطرح شده، صندوق ثروت ملی نروژ است که در راستای متنوع کردن سبد سرمایهگذاری خود، میزان سرمایهگذاری در اوراق خزانهداری آمریکا را کاهش داده است. این اقدام میتواند نشانهای از تغییر محاسبات برخی سرمایهگذاران بزرگ در برابر شرایط جدید اقتصاد جهانی باشد.
خلیج فارس و نگرانیهای امنیتی
در منطقه خلیج فارس، مسئله تنها به اقتصاد محدود نمیشود. تحولات مربوط به جنگ ایران و همچنین رویدادهای دریای سرخ و تنگه بابالمندب، اهمیت هماهنگی میان آمریکا و متحدان منطقهای این کشور را بیشتر کرده است. گزارش مورد اشاره میگوید برخی تحولات نظامی بدون هماهنگی کافی با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، نگرانیهایی درباره میزان همسویی اهداف واشنگتن با شرکای منطقهای ایجاد کرده است. همچنین گزارشهایی درباره مذاکرات میان آمریکا و انصارالله یمن و تأثیر احتمالی آن بر امنیت کشتیرانی، پرسشهایی را برای کشورهای منطقه به وجود آورده است.
اروپا در مسیر محاسبه دوباره
در اروپا نیز افزایش تعرفهها و تهدیدهای تجاری آمریکا به یکی از مسائل اصلی روابط دو طرف تبدیل شده است. نگرانی برخی متحدان اروپایی این است که ابزارهای اقتصادی آمریکا در اختلافات سیاسی مورد استفاده قرار گیرد و کشورها یا شرکتهایی که با سیاستهای واشنگتن همراه نیستند، با فشارهای اقتصادی مواجه شوند. این شرایط باعث شده است بخشی از متحدان آمریکا به دنبال گسترش روابط خود با شرکای دیگر باشند تا وابستگی آنها به یک قدرت اقتصادی و امنیتی کاهش پیدا کند.
آینده اتحادها چه میشود
با وجود این تغییرات، گزارش تأکید میکند که حضور نظامی آمریکا و شبکه گسترده روابط آن با متحدان همچنان ادامه خواهد داشت. بنابراین، مسئله اصلی لزوماً پایان اتحادهای موجود نیست، بلکه تغییر شکل آنهاست. به نظر میرسد برخی متحدان آمریکا تلاش میکنند در حوزههای امنیت، تجارت، سرمایهگذاری و انرژی، گزینههای بیشتری در اختیار داشته باشند. در چنین شرایطی، روابط بین آمریکا و متحدانش میتواند از الگویی مبتنی بر اتکای گسترده به واشنگتن، به الگویی متنوعتر و چندلایهتر حرکت کند؛