ستاره صبح - فائزه صدر: هفتههاست که زمزمه گرانی بنزین شنیده میشود و مردم، خسته از ایستادن در صف جایگاههای سوخت، منتظر تعیین تکلیف بودند. تا اینکه روز گذشته سخنگوی دولت رسماً اعلام کرد از بامداد سه شنبه ۱۷ شهریور نرخ سهمیه سوم بنزین از ۵ به ۱۰ هزار تومان افزایش پیدا خواهد کرد. تبعات این اقدام به محل بحث و بررسی اقتصاددانان و کارشناسان تبدیل شده است. ستاره صبح در گفت و گو با آلبرت بغزیان، اقتصاددان و استاد دانشگاه تهران به تحلیل نتایج این اقدام دولت پرداخته که در ادامه میخوانید:
آلبرت بغزیان در رابطه با تبعات افزایش قیمت بنزین گفت: با وجود آنکه افزایشهای قبلی بر قیمت بنزین درسهایی به ما آموخته بود، اما گویی مسئولان این موارد را فراموش کردهاند. جامعه آکادمیک اقتصاد کشور در این رابطه حرف دارد، ولی میبینیم باز همان کارهای قبلی با همان شیوههای پیشین تکرار میشوند! یعنی مسئولان از اشتباهات گذشته درس نگرفتهاند.
وی افزود: افزایش قیمت بنزین، واقعی شدن نرخها و تک نرخی شدن بنزین در شرایطی نرمال که تحریم وجود ندارد و شرایط اقتصادی با ثبات است، جواب میدهد، اما امروز زمان این کار نبود چون شرایط عادی نیست. این تصمیم هزینه برای دولت و مردم ایجاد خواهد کرد به طوری که درآمد حاصل از این طرح پیش زیانش اصلاً قابل توجه نخواهد بود.
این اقتصاددان درباره نامناسب بودن زمان اجرای اصلاح قیمت بنزین گفت: باز هم تاکید میکنم امروز زمان اجرای این تصمیم نبود. ما تجربههای مشابه داشتیم. چنین اصلاحاتی باید با اعلام قبلی، توجیه جامعه و به صورت تدریجی انجام شود. این برنامه روی کاغذ مطرح شده و در موضوع کشش پذیری یا ناپذیری قیمت روی مصرف جای بحث دارد. آنچه از سر گذراندیم برای آقایان درس نمیشود.
وی در ادامه خاطرنشان ساخت: اینکه چه زمانی و با چه مقدار افزایش و با چه نظام حمایتی و نظارتی بر قیمتها این اقدام انجام شود، کاری تحقیقاتی است. امروز فقط روی عددی که در انتهای زنجیره مصرف قرار دارد بحث شده و فکر میکنیم اثرات نامطلوب نخواهد داشت. درحالیکه هیچ فرقی نمیکند و فقط زمان اثر این مسکن متفاوت خواهد بود.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران گفت: از زمان اجرای این طرح نهایتاً تا دو هفته اثر درآمدی و مصرفی دیده خواهد شد و بعد همین بنزین ۱۰ تومانی مثل بنزین ۵ تومانی قبل عمل میکند. هزینههای حمل و نقل و خدمات جابه جایی افزایش پیدا میکند و هزینه تاکسی اینترنتی بالا میرود. جریان توزیع کالا مختل میشود و بهانه افزایش نرخها فراهم میشود . متاسفانه تمام بار افزایش قیمت بنزین از جیب مردم است.
این تحلیلگر اقتصادی در این رابطه متذکر شد: این اعداد و ارقام بالا باشد یا پایین، بر زندگی دهکهای فوقانی جامعه تأثیر چندانی ندارد، این گروههای درآمد ثابت و اقشار کم برخوردار جامعه هستند که از افزایش قیمت متأثر میشوند. دولت نظارتی ندارد و هر کسی تا جاییکه میتواند هزینه کالاها و خدمات خود را گران خواهد کرد و در چنین شرایطی مردم زیان میبینند.
وی گفت: من تنش به معنی آنچه در اعتراضات اجتماعی سال ۱۳۹۸ مشاهده شد را پیش بینی نمیکنم، ولی گروههای مختلف سیاسی از فرصت استفاده کرده و به جان هم می افتند و یکدیگر را محکوم خواهند کرد. افزایش قیمت بنزین بهانه برای مناظرهها، انتقادات و تسویه حسابهای سیاسی است. رقبای سیاسی دولت برای اینکه نشان بدهند این اقدام غلط است میتوانند بازی طرف مقابل را به هم بزنند.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران گفت: نرخ بنزین در کشورهای نفت خیز، مثل ایران محاسبه نمیشود. ونزوئلا را مشاهده کنید یا به کشورهای نفتی منطقه توجه کنید. من و شما به دولت سوبسید میدهیم. حقوق من به عنوان یک استاد هیات علمی زیر ۴۰۰ دلار است. آیا من باید بنزین نزدیک فوب خلیج فارس بزنم یا منت بشنوم که مصرف بالا است و توزیع یارانه بنزین عادلانه نیست و چه و چه!
وی افزود: اگر این توزیع عادلانه هم نباشد باز برای قشر پایین جامعه اثر رفاهی دارد این را که به هم میزنید زندگی آنها سختتر میشود. دولتی که با فروش ذخایر نفت، کشور را اداره میکند باید یارانه بپردازد چون ما نفتمان را میفروشیم. سهم مردم را حساب کنید یک ایرانی حق دارد از نعمت این درآمد نفتی برخوردار شود. نفت را دولت میفروشد، پول نفت باید در جیب مردم کشور باشد.
آلبرت بغزیان در پایان گفت و گو درباره راههای واقعی اصلاح قیمت بنزین اظهار داشت: اگر دولت میخواهد درباره بنزین رفتار و تصمیمات درستی اخذ کند اول به فکر ماشینهای بهتر باشد. کشورهایی که تولیدکننده خودرو نیستند عوارض پایینی برای واردات و صادرات خودرو دارند. به دست ایرانیها ماشین خوب برسانید تا میزان مصرف بنزین کم شود. سود این کار چنان بالاست که حتی میتوانیم باک ماشین را با بنزین ۸۰ هزار تومانی پر کنیم. ما هم حقوق پایین میگیریم و هم ماشینها غیراستاندارد و گران هستند و هم برای بنزین سرمان منت میگذارند.