گروه بین الملل: یک اندیشکده آمریکایی با بررسی پیامدهای جنگ ۲۰۲۶ با ایران اعلام کرد حملات موشکی و پهپادی، آسیبپذیری شبکه پایگاههای ثابت آمریکا در خلیج فارس را آشکار کرده است؛ موضوعی که میتواند واشنگتن را به سمت بازطراحی حضور نظامی خود در منطقه سوق دهد.
پایگاههایی که به هدف تبدیل شدند
به نوشته استیمسون، طی بیش از سه دهه، کشورهای عربی خلیج فارس دسترسی و زیرساختهای مورد نیاز آمریکا را فراهم کردهاند و واشنگتن نیز در مقابل، بازدارندگی و توان تقویت سریع نیروها را در اختیار آنها گذاشته است.
این پایگاهها همچنان برای جمعآوری اطلاعات، فرماندهی و کنترل، امنیت دریایی، دفاع هوایی و موشکی و پشتیبانی لجستیکی اهمیت دارند؛ اما جنگ با ایران نشان داد همین تأسیسات میتوانند کشورهای میزبان را در معرض حملات تلافیجویانه قرار دهند. بر اساس این تحلیل، پایگاهها، رادارها، گرههای ارتباطی، انبارهای سوخت و تجهیزات اطلاعاتی دیگر نمیتوانند صرفاً بهعنوان مناطق امن عقبه در نظر گرفته شوند و ممکن است در یک جنگ گسترده به اهداف مستقیم تبدیل شوند.
حمله به «سیستم عصبی»
یکی از مهمترین پیامدهای جنگ، به نوشته این اندیشکده، توانایی ایران در شناسایی و هدف قرار دادن بخشهایی از «سیستم عصبی» آرایش نظامی آمریکا بود؛ یعنی حسگرها و گرههای اطلاعاتی که هشدار زودهنگام را به سامانههای فرماندهی و رهگیری متصل میکنند.
در کنار خسارتهای واردشده به برخی تأسیسات، مسئله مهمتر این است که حملات گسترده موشکی و پهپادی میتواند توان دفاعی آمریکا را نیز تحت فشار قرار دهد. دفاع در برابر چنین حملاتی به مصرف ذخایر گرانقیمت موشکهای رهگیر و استفاده از جنگندهها نیاز دارد؛ در حالی که مهاجم میتواند با پهپادها و موشکهای نسبتاً ارزان، هزینه زیادی به مدافع تحمیل کند.
حضور کوچکتر، اما پراکندهتر
استیمسون تأکید میکند که کاهش حضور آمریکا الزاماً نباید به معنای عقبنشینی راهبردی باشد. گزینه دیگر، بازطراحی آرایش نظامی است؛ به این معنا که اندازه و تمرکز پایگاههای دائمی کاهش یابد، اما دسترسی آمریکا، تجهیزات از پیشموقعیتیابیشده، نیروهای چرخشی، توان دریایی، پیوندهای اطلاعاتی و برنامههای تقویت سریع حفظ شود. در چنین مدلی، بهجای تمرکز قابلیتها در چند پایگاه بزرگ، هواپیماها، سوخت، مهمات، حسگرها، تجهیزات تعمیر و نگهداری و مراکز فرماندهی میان چندین نقطه توزیع خواهند شد. هدف این است که آسیب دیدن یک پایگاه نتواند کل شبکه نظامی آمریکا را مختل کند.
دفاع مشترک منطقهای
این اندیشکده همچنین بر تقویت همکاری دفاعی میان کشورهای خلیج فارس تأکید دارد. اشتراکگذاری دادههای راداری، هشدار زودهنگام، ایجاد سامانههای فرماندهی سازگار و هماهنگی در استفاده از جنگندهها میتواند توان دفاعی منطقه را افزایش دهد. از سوی دیگر، استفاده بیشتر از قابلیتهای دریایی و متحرک، از جمله ناوهای جنگی، زیردریاییها، سامانههای بدون سرنشین و حسگرهای دریایی، میتواند وابستگی آمریکا به پایگاههای ثابت را کاهش دهد.
آینده حضور آمریکا
استیمسون در نهایت نتیجه میگیرد که جنگ ۲۰۲۶ نشان نداد آمریکا دیگر به پایگاههای خلیج فارس نیاز ندارد؛ بلکه ثابت کرد معماری متمرکز کنونی برای جنگهای طولانیمدت موشکی و پهپادی آسیبپذیر است.
بر این اساس، آینده حضور آمریکا احتمالاً نه خروج کامل و نه حفظ وضع موجود، بلکه ایجاد شبکهای کوچکتر، پراکندهتر و انعطافپذیرتر خواهد بود؛ شبکهای که در کنار توان نظامی، با توافقهای شفافتر درباره استفاده از پایگاهها، دفاع از کشورهای میزبان و مدیریت خطر درگیری با ایران همراه شود.