گروه بینالملل: تهدید تازه دونالد ترامپ درباره حمله به جزیره خارک بار دیگر نشان داد که این جزیره تا چه اندازه در محاسبات رئیسجمهور آمریکا اهمیت دارد. ترامپ دیروز با انتشار ویدئویی ساختهشده با هوش مصنوعی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، مدعی شد خارک در حال تبدیل شدن به «خاکستر» است! این ادعاست و تأییدی نداشته است، اما تکرار چندباره او علیه این جزیره نشان میدهد خارک برای ترامپ صرفاً یک هدف نظامی نیست، بلکه بخشی از تصور او از نفت موجود در این جزیزه و دستیابی به آن است. حمله شامگاه امریکا به جزیره لارک و واکنش سپاه به آن در حمله به امارات و دو پایگاه امریکایی در اردن بار دیگر منطقه را در وضعیت آرایش جنگی قرار داده است.
ترامپ نخستین بار دههها پیش و در جریان جنگ نفتکشها درباره هدف قرار دادن خارک سخن گفته بود. او در سال ۱۹۸۸ در گفتوگویی با گاردین تهدید کرده بود اگر نیروها یا کشتیهای آمریکایی هدف قرار گیرند، آمریکا میتواند به خارک حمله کند و آن را تصرف کند. اکنون پس از حدود چهار دهه، این ایده بار دیگر در سخنان او ظاهر شده است.
خارک؛ شریان اصلی صادرات نفت ایران
دلیل اصلی اهمیت خارک، جایگاه این جزیره در شبکه نفتی ایران است. خارک در فاصلهای نزدیک از ساحل ایران قرار دارد و به دلیل عمق مناسب آبهای اطراف، امکان پهلوگیری نفتکشهای بزرگ را فراهم میکند. بخش عمده صادرات نفت خام ایران از طریق پایانهها و اسکلههای این جزیره انجام میشود.
خطوط لوله زیردریایی نیز نفت تولیدشده در مناطق مختلف کشور را به مخازن ذخیرهسازی خارک منتقل میکنند. ظرفیت بالای ذخیرهسازی و دسترسی به آبهای عمیق، خارک را به مهمترین حلقه صادرات نفت ایران تبدیل کرده است. اهمیت این جزیره سالها پیش نیز مورد توجه نهادهای اطلاعاتی آمریکا قرار گرفته بود. اسناد منتشرشده مربوط به دهه ۱۹۸۰، خارک را یکی از حیاتیترین بخشهای سیستم نفتی ایران توصیف کردهاند؛ زیرا اختلال جدی در فعالیت آن میتواند درآمدهای نفتی ایران را با مشکل مواجه کند.
هرچند ایران در سالهای اخیر پایانه نفتی جاسک را در شرق تنگه هرمز ایجاد کرده تا وابستگی خود به خارک را کاهش دهد، اما ظرفیت این مسیر هنوز با توان عملیاتی خارک قابل مقایسه نیست.
طمع ترامپ برای خارک
تمرکز ترامپ بر خارک را میتوان در چارچوب راهبرد فشار حداکثری اقتصادی او علیه ایران تحلیل کرد. از نگاه واشنگتن، آسیب زدن به پایانهای که بخش بزرگی از صادرات نفت ایران از آن عبور میکند، میتواند درآمدهای ارزی تهران را بهشدت کاهش دهد. ترامپ نیز در اظهارات اخیر خود تصرف خارک را اقدامی دانسته که میتواند برای آمریکا «ثروت عظیمی» به همراه داشته باشد. این نگاه نشان میدهد رئیسجمهور آمریکا خارک را نه فقط بهعنوان یک هدف نظامی، بلکه بهعنوان اهرمی اقتصادی برای وادار کردن ایران به عقبنشینی ارزیابی میکند.
خارک تله برای آمریکا
برخی کارشناسان نظامی و منطقهای هشدار دادهاند که تصرف خارک میتواند برای نیروهای آمریکایی به یک باتلاق تبدیل شود. کریستین امری، استاد روابط ایران و آمریکا در دانشگاه کالج لندن، گفته است اگرچه ترامپ ممکن است امیدوار باشد از دست رفتن درآمدهای نفتی ایران تهران را به تسلیم وادار کند، موفقیت چنین عملیات نظامی تضمینشده نیست. خارک در فاصلهای قرار دارد که میتواند در معرض موشکها، پهپادها و آتش ساحلی ایران قرار گیرد. بنابراین حتی در صورت موفقیت اولیه آمریکا در تصرف جزیره، حفظ آن در برابر حملات مستمر ایران بسیار دشوار خواهد بود. دانیا ظافر، مدیر اجرایی تالار بینالمللی خلیج در واشنگتن نیز هشدار داده است که حمله به خارک میتواند واکنش شدید تهران را در پی داشته باشد و دامنه درگیری را به زیرساختهای انرژی و نیروهای آمریکایی در سراسر منطقه بکشاند.
احتمال گسترش جنگ
اهمیت خارک زمانی بیشتر میشود که آن را در کنار تنگه هرمز و دیگر زیرساختهای انرژی منطقه قرار دهیم. هرگونه عملیات نظامی علیه این جزیره میتواند واکنشهای زنجیرهای در بازار نفت و کشتیرانی جهانی ایجاد کند.
در چنین شرایطی، تهدید به تصرف خارک بیش از آنکه یک عملیات نظامی ساده باشد، اقدامی با پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی گسترده است. واشنگتن ممکن است تصور کند ضربه به مهمترین پایانه نفتی ایران، تهران را تحت فشار قرار میدهد، اما همین اقدام میتواند ایران را به واکنش شدیدتر وادار کند و امنیت کشتیرانی و انرژی منطقه را به خطر بیندازد. از این منظر، وسواس ترامپ نسبت به خارک ریشه در اهمیت نفتی و اقتصادی این جزیره دارد، اما تبدیل این وسواس به عملیات نظامی میتواند هزینهای بسیار سنگینتر از محاسبات اولیه واشنگتن ایجاد کند.
برگرفته از: خبرآنلاین