ستاره صبح - فائزه صدر: مساله نفوذ در ایران، با تجربه تاریخی تهدیدی جدی است که با سرنوشت سیاسی، نظامی و اقتصادی کشور گره خورده است. اخیراً مجلس با تصویب طرح مقابله با نفوذ سعی کرده وبا این معضل روبرو شود. ستاره صبح در گفت و گو با عزت الله یوسفیان ملأ، نماینده پیشین مجلس به این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
عزت الله یوسفیان ملأ با اشاره به ناکارآمدی برخی از قوانین گفت: جرم سرقت را در نظر بگیرید. آیا درباره جرم سرقت میشود یک کاری کرد که هیچ سرقتی اتفاق نیفتد؟! یک قانونی وضع شود که مردم مسافرت نروند، خانهشان را ترک نکنند؟! چون به محض اینکه در خانههایشان باشند، در محل کارشان باشند، دیگر سرقتی اتفاق نمیافتد.
وی در ادامه افزود: بحث این است که مردم باید امور روزمره و مسائل روزشان را انجام بدهند، کارهای زندگیشان را انجام بدهند، ضمن انجام کارها با جرائم ؛ دولت، نظام، قوه قضاییه، دستگاههای نظامی و انتظامی هم روبرو هستند.
یوسفیان ملأ گفت: قانون مقابله با نفوذ بیگانگان جرمزا است، این قانون مشکلات عدیده برای کشور ایجاد میکند . بعضی تصور دارند که ما اگر مجازات را سنگین کنیم، جرائم فروکش میکند که اینطور نیست.
نماینده پیشین مجلس ضمن یادآوری لزوم توجه به تناسب جرم و جزا، تاکید کرد: به یاد بیاورند که در بخش مواد مخدر چه میزان اعدام داشتیم. تجدید نظر در قانون مواد مخدر که مجلس دهم اتفاق افتاد، طراح آن من بودم و این طراحی باعث شد در ابتدا حدود 15300 پرونده اعدام تبدیل به حس ابد یا 15 سال حبس شد.
وی گفت: در جرائم مواد مخدر ما بیشترین اعدام را داشتیم. به دادستانهای استان هاگفتهاند که یک روز بیایند و تمام محکوم به اعدام را بیاورند در خیابانها اعدام کنند. یعنی مثلاً ساری، تبریز، اهواز، شهرهای دیگر. یک روز این اتفاق افتاد. همه فکر میکردند دیگر رعب و وحشت ایجاد شد، دیگر مواد مخدر ریشهکن میشود ولی اتفاقی به آن معنی نیفتاد.
یوسفیان ملأ در ادامه افزود: الآن مواد مخدر شرایطش به مراتب بدتر از قبل از اعدامها شده است، به مراتب شرایط اعتیاد و مواد بدتر شده است. آقایان یک چیزی شنیدهاند و بدون در نظر گرفتن عواقب و تبعاتش دست به کار میشوند.
این کارشناس سیاسی با اشاره به محدودیتهای قانون مقابله با نفوذ برای مردم عادی گفت: یک جوانی آمده میخواهد برود یک کلاسی و انگلیسی یاد بگیرد، باید مشکوک باشد و برود در مورد صلاحیت تشکیلات آموزشی مطالعه کند که آقا من میخواهم اینجا کلاس زبان بروم، نکند یک پروندهای برای من درست شود! نکند فلان شود و... دستاندرکار این قانون مقابله با نفوذ، با جامعه شناسی موضوع آشنایی کامل ندارند.
وی در این رابطه خاطرنشان ساخت: ما یک اصل در جرائم داریم میگوییم مجازات باید متناسب با جرم باشد. یعنی اگر یک نفر تخلف راهنمایی رانندگی کرد برای او تیر هوایی خالی نمیکنند و یک گردان خودرو دنبال او نمیرود که این چرا یکطرفه عبور کرد یا چرا سبقت غیرمجاز داشت. قانون مقابله با نفوذ تناسبی بین مجرم و مبارزه با جرم وجود ندارد و معلوم میشود که دستاندرکاران این مسئله یک شرایط احساسی داشتند . قانون قابل مقابله با نفوذ بیگانگان اجرا نیست.
این تحلیلگر سیاسی در ادامه بحث یادآورشد: اواخر دولت روحانی، طیف تندرو مجلس تصویب کردند که هر اقدامی در خصوص غنیسازی باید با اجازه شورای عالی امنیت ملی باشد و قانون راهبردی نوشتند و چنین و چُنان کردند. بعداً گرفتار شدند دیدند این قانونی که نوشتهاند عملی شدنی نیست! خودشان قانون مینویسند و عملاً آن قانون را آرام و بی سر و صدا کنار گذاشتند یعنی هیچ اتفاقی در اجرای آن قانون و این قانون نمیافتد. این قانون مقابله با نفوذ هم همین است.
وی افزود: قانون جزایی باید همه جانبه مطالعه شود. یعنی دستگاههای قضایی نظر صریح و درست بدهد. حقوقدانان، اساتید دانشگاه دربارهاش بحث کنند چون شما میخواهید مجازات کنید. بعضی از مجازاتها قابل پس گرفتن و قابل جبران نیست. کسی که اعدام شد تمام شد. دیگر نمیشود جان او را به او برگرداند. بعضی از مجازات مثل شلاق زدن که تمام می شود. حتی زندان را هم که سلب آزادی است این طور ببینید که عمر کسی رفته و آزادیاش سلب شده و زندگیاش دیگر برنمی گردد.
نماینده پیشین مجلس با تاکید بر لزوم ارائه موضوعات حساس در قالب لایحه، اضافه کرد: وقتی مجازات این جنبهها را پیدا میکند باید با مطالعه همراه باشد. قوانینی در این سطح با طرح شدنی نیست. حتماً باید لایحه باشد. لایحه در دستگاههای ، مطالعه و بررسی میشود. یک لایحه که قضایی باشد، خود قوه قضاییه میآید آن را بررسی میکند، بعد میآید در دولت بررسی میشود، در هیئت دولت،
وی افزود: قانون مقابله با بیگانگان نه تناسبی بین تعقیب و جرم متهم هست و نه تناسبی بین جرم و مجازات هست و نه تناسبی بین امور اجتماعی هست. این قانون ضربه سنگینی به مطالعات، به پژوهشها در امور دانشگاهها و... می زند. ما با خیلی از کشورهای دنیا داد و ستدهای علمی داریم، قراردادهای پژوهشی داریم، تفاهمنامههای پژوهشی داریم. این قانون اینها را زیر ضرب خواهد گرفت.
یوسفیان ملأ در ادامه با یادآوری موردی تاریخی از نفوذ اظهار داشت: نفوذ از رابطه ایجاد میشود. مسعودکشمیری به یکی از مقامات بسیار نزدیک بود. روی علاقه و ارتباط این نفوذ ایجاد شد. کشمیری با آزمون استخدامی که پذیرفته نشد مدارج ترقی را پله پله طی نکرد با رابطه آمد. با مدیران عدیدهای، تعداد زیادی از مدیران روبهرو شد تا به جایی برسد. به طور ناگهانی با رابطهای که با یکی از بزرگان اجرایی کشور ایجاد کرده بود، آمد و شد دبیر شورای عالی امنیت و چه و چه و چه !
وی گفت: برخی پستها همینطوری هست. یعنی کسانی که به صورت آسانسوری شغل میگیرند، مقام و منصب میگیرند نفوذی میشوند. آنی که پله پله ترقی کرده و بالا آمده کمتر نفوذی از آب درمیآید. کشمیری قصد ترور امام را داشت. کیف خود را پر از مواد منفجره کرد. رفته بود جماران که گفتند بازرسی میکنیم. این آدم هم گفت من که نباید بازرسی شوم این توهین به من است. من اگر بازرسی شوم فردا نمیتوانم در ریاستجمهوری سرم را بلند کنم. برگشت و اجازه بازرسی کیفش را نداد! همان کیف را در ریاستجمهوری منفجر کرد.
نماینده پیشین مجلس ضمن تاکید بر نسبت میان رانت و رابطه با موضوع نفوذ، گفت: نفوذ رابطه و بالا رفتن ناسالمهاست . استخدام باید بر مبنای مقررات باشد. قانون گزینشهای چنین و چنان را بردارید. از آن طرف هم سیلوار استخدام نکنید. اجازه ندهید اگر کسی، کسی را دارد همینطوری بالا بیاید! قطعاً نفوذ از بین میرود. نفوذ زاییده ارتباط نامیمون و ارتباط غیردرست مقامات با افراد است.
وی افزود: پستهای مهم را همینطوری تقدیم نمیکنند، موقعیتهای حساس را صرفاً بخاطر رفاقت در سینی طلا به این و آن ندهند. کار مملکت داری دوستانه و رفاقتی نیست. اینجاست که باید انتظار نفوذ را داشته باشیم. البته احتمال نفوذ برای همه هست ولی این رانت و رفیق بازی راههای نفوذ را بعضی بسیار راحت میکند. به خصوص در بخشیدن پستها به خاطر رفاقت و به خاطر ارتباطات. نفوذ را باید در این سطح جست و جو کرد. اگر کشمیری هم از ابتدا میرفت یک دستگاه اداری استخدام میشد، ذره ذره بعد از 20 سال، 15 سال، به آن جایگاهی که داشت میرسید آن همه جنایت را مرتکب نمیشد یا دستش زود رو میشد.
عزت الله یوسفیان ملأ در پایان گفت و گو ضمن تاکید بر تبعات منفی اجرای قانون مقابله با نفوذ بر جامعه، در این رابطه متذکر شد: این قانون کاری برای چنین افرادی نخواهد کرد جز اینکه برای مردم و جامعه مشکل ایجاد خواهد کرد. بسیاری از مراکز آموزشی و علمی ما با این قانون بسته خواهند شد. خیلی از کشورها دیگر حاضر نیستند با ما قرارداد امضاء کنند. خیلی از دانشجوها برای تقویت علمی خودشان دیگر به کلاسهای مکاتبهای و آنلاین نمیروند. نتیجه قانون مقابله با نفوذ آن هم چیزی نخواهد شد که ادعا میشود. آنهایی که نفوذی هستند بلدند چه کار کنند. لذا این قانون ضربه سنگینی به تمام مسائل اجتماعی فرهنگی علمی خواهد زد و در دستگاه قضایی هم یک معضل عظیمی ایجاد خواهد کرد.