گروه بین الملل: تارنمای «آکسیوس» هشدار داده است که انسداد تنگه هرمز و محدود شدن عرضه فرآوردههای پالایشی میتواند پیامدهایی فراتر از بازار انرژی داشته باشد و به افزایش هزینه حملونقل، کشاورزی و در نهایت قیمت کالاها در آمریکا منجر شود. این رسانه معتقد است تمرکز بازار بر قیمت نفت خام، تصویر کاملی از شوک انرژی کنونی ارائه نمیدهد و افزایش قیمت گازوئیل میتواند به یکی از عوامل مهم تشدید تورم تبدیل شود.
گازوئیل؛ حلقه پنهان بحران انرژی
به نوشته آکسیوس، قیمت معاملات آتی گازوئیل به حدود ۱۰۰ دلار بالاتر از قیمت معاملات آتی نفت خام رسیده است؛ شکافی که نشاندهنده کمبود ظرفیت پالایش گازوئیل در بازار جهانی است.
جف کیوری، تحلیلگر پیشین بازار کالا در گلدمن ساکس، با انتقاد از تمرکز بیش از حد بازار بر نفت خام، تأکید کرده است که باید به قیمت گازوئیل توجه بیشتری داشت؛ زیرا این سوخت نقشی اساسی در جابهجایی و تولید کالاها دارد.
یکی از عوامل تشدیدکننده این کمبود، کاهش تولید فرآوردههای پالایشی روسیه عنوان شده است. حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای روسیه، به گفته آکسیوس، تولید این کشور را کاهش داده و در ادامه به محدودیت صادرات منجر شده است. روسیه نیز یکی از صادرکنندگان بزرگ گازوئیل جهان محسوب میشود.
هرمز؛ گلوگاه جدید عرضه
در کنار کاهش عرضه روسیه، بسته ماندن تنگه هرمز نیز جریان فرآوردههای پالایشی صادرشده از کشورهای حاشیه خلیج فارس را محدود کرده است. اهمیت این مسئله زمانی بیشتر میشود که بدانیم بازار جهانی پیش از این نیز با کمبود ظرفیت پالایشی مواجه بوده است.
آکسیوس هشدار میدهد که پیامدهای این وضعیت صرفاً به بازار نفت و سوخت محدود نمیشود. گازوئیل سوخت اصلی بخش بزرگی از حملونقل جادهای، ماشینآلات سنگین، کشاورزی و بخشهایی از صنعت است؛ بنابراین افزایش قیمت آن میتواند در سراسر زنجیره تأمین بازتاب پیدا کند.
فشار بر کشاورزی و مواد غذایی
یکی از حوزههایی که به سرعت از افزایش قیمت گازوئیل تأثیر میپذیرد، کشاورزی است. آکسیوس پیشتر برآورد کرده بود که هزینه گازوئیل حدود ۳ تا ۵ درصد هزینه تولید محصولاتی مانند گندم، سویا و ذرت را تشکیل میدهد.
در نتیجه، افزایش قیمت این سوخت میتواند هزینه تولید محصولات کشاورزی و همچنین کالاهایی را که از این محصولات به عنوان خوراک یا مواد اولیه استفاده میکنند، بالا ببرد.
از سوی دیگر، کامیونها و وسایل حملونقل سنگین برای انتقال بخش عمده کالاها در آمریکا به گازوئیل وابستهاند. افزایش هزینه سوخت نیز به تدریج از شرکتهای حملونقل به تولیدکنندگان، فروشندگان و در نهایت مصرفکنندگان منتقل خواهد شد.
نمونهای از افزایش هزینه شرکتها
آکسیوس به شرکت صنایع غذایی «Performance Food Group» اشاره کرده است که اعلام کرده در سهماهه اخیر حدود ۱۶ میلیون دلار هزینه اضافی ناشی از افزایش قیمت گازوئیل متحمل شده است.
این شرکت برای جبران بخشی از این هزینهها تلاش کرده است مبلغ بیشتری از مشتریان دریافت کند؛ اقدامی که نشان میدهد افزایش قیمت سوخت چگونه میتواند مستقیماً به قیمت نهایی کالاها منتقل شود.
آکسیوس معتقد است خطر اصلی در شرایط کنونی تنها افزایش قیمت نفت خام نیست. گازوئیل، به دلیل نقش گسترده در حملونقل، کشاورزی و تولید، میتواند مسیر انتقال شوک انرژی به اقتصاد واقعی باشد. اگر محدودیت عرضه فرآوردههای پالایشی ادامه پیدا کند و تنگه هرمز همچنان بسته بماند، افزایش هزینه سوخت میتواند به تدریج هزینه تولید و توزیع کالا را بالا برده و فشار تورمی بیشتری بر اقتصاد آمریکا وارد کند.