گروه بین الملل: جان مرشایمر، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، با رد احتمال موفقیت طرح جدید دولت ترامپ برای تشدید فشار اقتصادی علیه ایران، گفت واشنگتن در اجرای سیاست «فشار حداکثری» با محدودیتهای جدی روبهرو است. به اعتقاد او، ایران آمریکا و اسرائیل را تهدیدی وجودی میداند و کشوری که خود را در چنین شرایطی ببیند، به آسانی با فشار اقتصادی تسلیم نخواهد شد.
تلاش برای منزوی کردن ایران
مرشایمر میگوید دولت ترامپ پس از ناکامی فشارهای قبلی، اکنون به دنبال تشدید محاصره اقتصادی ایران و قطع روابط تهران با کشورهایی مانند چین، روسیه، پاکستان و امارات است. هدف اصلی این سیاست، به گفته او، نزدیک شدن به انزوای کامل اقتصاد ایران است. با این حال، این طرح با موانع مهمی روبهروست. چین بزرگترین شریک تجاری ایران محسوب میشود و پکن اعلام کرده است که حاضر نیست در سیاست آمریکا علیه تهران همراه شود. روسیه نیز به دلیل رقابت راهبردی با واشنگتن، انگیزهای برای کمک به فشارهای آمریکا ندارد. مرشایمر تأکید میکند تصور اینکه آمریکا بتواند چین و روسیه را با ابزارهای اقتصادی مجبور به قطع روابط با ایران کند، غیرواقعبینانه است. او به روابط تجاری گسترده آمریکا و چین اشاره میکند و میگوید واشنگتن برای اعمال فشار بر پکن، خود نیز با محدودیتهای جدی مواجه است.
امارات و ترکیه همراه کامل آمریکا نیستند
به اعتقاد این استاد آمریکایی، امارات نیز بعید است روابط اقتصادی خود با ایران را بهطور کامل قطع کند. چنین اقدامی میتواند برای ابوظبی هزینههای قابل توجهی داشته باشد، زیرا ایران در صورت تشدید فشار میتواند به زیرساختهای اقتصادی و انرژی کشورهای منطقه آسیب وارد کند. ترکیه نیز از نگاه مرشایمر علاقهای به تضعیف یا فروپاشی ایران ندارد. بنابراین واشنگتن برای ایجاد یک ائتلاف گسترده علیه تهران با مشکل مواجه است.
تغییر موازنه جهانی
مرشایمر یکی از دلایل ناکامی سیاست فشار حداکثری را کاهش اعتبار و نفوذ آمریکا در جهان میداند. او شرایط امروز را با دوره مذاکرات برجام در سال ۲۰۱۵ مقایسه میکند؛ زمانی که واشنگتن توانست اروپا، روسیه و چین را در یک چارچوب مشترک برای اعمال فشار بر ایران همراه کند. به گفته او، امروز شرایط کاملاً تغییر کرده است. ایران، روسیه، چین و کره شمالی بیش از گذشته در حال شکل دادن به یک ائتلاف موازنهگر در برابر آمریکا هستند و بسیاری از کشورهای دیگر نیز تمایل ندارند در سیاستهای واشنگتن علیه تهران مشارکت کنند.
خطر واکنش ایران
مرشایمر معتقد است واشنگتن در طراحی سیاست خود، واکنش احتمالی ایران را به اندازه کافی در نظر نمیگیرد. او هشدار میدهد اگر ایران تحت فشار شدید قرار گیرد، احتمالاً تسلیم نخواهد شد و از توان موشکی، پهپادی و دیگر ظرفیتهای نظامی خود برای وارد کردن هزینه به آمریکا و متحدانش استفاده خواهد کرد.
او تأکید میکند ایران میتواند در صورت تشدید درگیری، خسارات قابل توجهی به زیرساختهای منطقه وارد کند؛ موضوعی که برای اقتصاد جهانی و کشورهای صادرکننده انرژی اهمیت زیادی دارد.
آمریکا گزینه نظامی مؤثر ندارد
به باور مرشایمر، شرایط نظامی آمریکا نیز نسبت به آغاز جنگ تغییر کرده است. در ابتدای درگیری، واشنگتن ابتکار عمل تهاجمی را در اختیار داشت، اما اکنون با کاهش ذخایر مهمات و محدودیت توان عملیاتی مواجه است.
او میگوید جایگزینی مهمات مصرفشده ممکن است سالها زمان ببرد و به همین دلیل احتمال آغاز یک عملیات نظامی گسترده دیگر از سوی آمریکا کاهش یافته است. از نگاه او، واشنگتن در شرایط فعلی «گزینه نظامی مؤثری» برای وادار کردن ایران به تسلیم در اختیار ندارد.
هرمز؛ نشانه تغییر موازنه
مرشایمر همچنین تنگه هرمز را یکی از نشانههای تغییر موازنه قدرت میداند. او معتقد است ایران و عمان در حال گفتوگو درباره سازوکار مدیریت این مسیر راهبردی هستند و آمریکا در این روند نقش تعیینکنندهای ندارد.
از سوی دیگر، کشورهای حاشیه خلیج فارس بیش از گذشته خواهان پایان جنگ و ثبات منطقهای هستند. این موضوع از نگاه مرشایمر نشان میدهد دولتهای منطقه نیز در حال بازنگری در وابستگی امنیتی خود به واشنگتن هستند.
برگرفته از: ایسنا