اربعین دیگر تنها یک مناسبت مذهبی نیست؛ به پدیدهای اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی در سطح منطقه تبدیل شده است. هر سال میلیونها نفر از کشورهای مختلف، با زبانها، فرهنگها و ملیتهای متفاوت، تنها با یک انگیزه راهی کربلا میشوند؛ ادای احترام به مکتبی که عدالتخواهی، آزادگی و مقاومت را سرلوحه خود قرار داده است.
اربعین امسال در شرایطی برگزار میشود که منطقه روزهای حساسی را پشت سر گذاشته است. جنگ، ناامنی و رقابتهای سیاسی، خاورمیانه را بیش از هر زمان دیگری در معرض تنش قرار داده، اما درست در همین فضا، راهپیمایی اربعین تصویری متفاوت از منطقه ارائه میدهد؛ تصویری از همدلی، همکاری و همزیستی مردمی که اختلافهای قومی و ملی را کنار گذاشتهاند و زیر پرچم امام حسین(ع) گرد آمدهاند.
بزرگترین سرمایه اربعین، مردم هستند. نه دولتها برگزارکننده اصلی آناند و نه نهادهای رسمی. میلیونها زائر با هزینه شخصی راهی این سفر میشوند و در مقابل، هزاران موکب عراقی با سادهترین امکانات اما با نهایت سخاوت از آنان پذیرایی میکنند. این پیوند انسانی، سرمایهای است که کمتر رویدادی در جهان از آن برخوردار است.
در کنار این ظرفیت مردمی، وظیفه دولتها نیز سنگین است. هرچه هماهنگی میان ایران و عراق در حوزه حملونقل، خدمات درمانی، امنیت مرزها و تسهیل تردد زائران بیشتر باشد، کیفیت این مراسم نیز ارتقا خواهد یافت. زائران انتظار تشریفات ندارند، اما حق دارند سفری ایمن، منظم و همراه با حداقل مشکلات را تجربه کنند.
اربعین در عین حال، نمایش قدرت نرم جهان اسلام است. در روزگاری که بسیاری از رسانههای بینالمللی تصویری آکنده از جنگ و خشونت از منطقه ارائه میکنند، حضور میلیونی مردم در مسیر نجف تا کربلا، روایت دیگری را به نمایش میگذارد؛ روایتی از همدلی، ایثار و مشارکت داوطلبانه.
اگر این سرمایه اجتماعی بهدرستی حفظ شود و از آن بهرهبرداری سیاسی و جناحی نشود، اربعین میتواند همچنان مهمترین نماد وحدت مسلمانان باقی بماند. این راهپیمایی هر سال ثابت میکند که قدرت واقعی، نه در تجهیزات نظامی، بلکه در ایمان، اعتماد مردم و پیوندی نهفته است که هیچ مرزی توان گسستن آن را ندارد.