فرهاد نیلی، اقتصاددان در «همایش چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵»، گفت: حدود ۴۰ درصد بزرگسالان دارای کارتبانکی هستند که عمدتاً از نوع کارتهای اعتباری نیست و بیشتر برای پرداخت استفاده میشود. همچنین سالانه حدود ۵۰ میلیارد تراکنش بانکی در کشور ثبت میشود که رقم بزرگی است.
وی افزود: اگر شاخصهای نظام مالی ایران با سایر کشورها مقایسه شود، مشاهده میشود که حدود ۹۰ درصد مردم دارای حساب بانکی هستند، اما تنها ۳۰ درصد بهصورت رسمی از بانکها اعتبار دریافت کردهاند و فقط ۴ درصد از مردم با استفاده از ابزارهایی مانند کارت اعتباری، امکان مدیریت نقدینگی خود رادارند. این نشان میدهد که یک «لایه مفقوده» در نظام مالی کشور وجود دارد.
نیلی با تأکید بر ضرورت تحول در نظام اعتبار دهی کشور گفت: اکنون زمان آن رسیده است که از نظام اعتبارسنجی وثیقه محور به سمت نظام اعتبارسنجی مبتنی برداده حرکت کنیم. در این مسیر، بهرهگیری از فناوریهای نوین ازجمله هوش مصنوعی و سایر فناوریهای روز، میتواند نقش مهمی در توسعه نظام مالی ایفا کند.
وی افزود: نیازمند ایجاد یک زیرساخت جدید مشابه شبکه شتاب هستیم. بدون ایجاد چنین زیرساختی، امکان توسعه و گسترش این خدمات وجود نخواهد داشت و در ادامه نیز میتوان به سمت ارائه خدمات پیشرفتهای مشابه آنچه امروز در چین اجرا میشود، ازجمله هدفمند کردن توزیع نقدینگی، حرکت کرد.
وی ادامه داد: بررسی فناوریهای مورداستفاده در جهان نشان میدهد که خانوارها را میتوان به چند گروه تقسیم کرد. حدود ۴۰ درصد کمدرآمد جامعه، یعنی چهار دهک نخست، تنها ۱۸ درصد هزینههای کشور را به خود اختصاص میدهند. ۴۰ درصد بعدی حدود ۳۹ درصد هزینهها را انجام میدهند و ۲۰ درصد بالای درآمدی نیز سهمی معادل ۴۴ درصد از هزینهها دارند.
نیلی تأکید کرد: اقتصاد ایران یک «اقیانوس آبی» از فرصتها دارد؛ بهویژه در میان ۴۰ درصد میانی جامعه که بخش بزرگی از خانوارها را تشکیل میدهند. این افراد میتوانند هزینههای خود را از محل درآمدشان مدیریت کنند، افراد معتبری هستند و در صورت دسترسی به ابزارهای مناسب اعتباری، ظرفیت بالایی برای توسعه اقتصادی کشور ایجاد خواهند کرد.
نیلی در ادامه گفت: برآوردها نشان میدهد حدود ۲ هزار و ۷۰۰ هزار میلیارد تومان از منابع مالی در اختیار ۴۰ درصد پایین جامعه قرار دارد، اما در مقابل، حدود ۱۲ هزار هزار میلیارد تومان ظرفیت مالی در میان ۴۰ درصد میانی جامعه وجود دارد. این بخش، یک «اقیانوس آبی» است، نه اقیانوس قرمز؛ ظرفیتی که مورداستفاده قرار نگرفته و امکان توسعه آن تا حدود ۵۰ درصد نیز وجود دارد. لازمه شکلگیری یک بازار اعتباری سالم، برخورداری از اطلاعات دقیق و بهداشت اعتباری است.