علی ودایع در رابطه با آغاز دور جدید گفت و گو ها در فضای سیاسی کنونی گفت: شاهد سطح همگراییهای دیپلماتیک و امنیتی پیرامون ایران هستیم. آمریکا سعی دارد ایران را تهدید علیه کشورهای همسایه معرفی کند. در هر سو برای تهران تله گذاشته شده و باید مراقب باشیم که در دامها نیفتیم.
ودایع افزود: نمیتوانیم به گفت و گو ها امیدوار باشیم. در این دور از مذاکرات بدبینی و خوشبینی نسبت به نتیجه وجود ندارد. امکان رسیدن به توافق از بین نرفته، ولی این روند توافقی را نتیجهای نمیدهد، زیرا صرفاً برای کنترل تنش و برای پیشگیری از وقوع جنگ است.
وی در ادامه اضافه کرد: آمریکا به دنبال کش دادن مساله ایران تا بهار سال آینده است. اروپا در این ماجرا در حال تحقیر شدن است، زیرا از نظر ترامپ اروپا دیگر به عنوان بازیگری ویژه در روابط بین الملل مطرح نیست. ولی به دلیل نرخ انرژی در زمستان و فشاری که به دلیل جنگ اوکراین از این منظر به اروپا وارد میشود، درگیری در خلیج فارس به نفع غرب نیست. اگر تقابلی وجود داشته باشد در بهار شاهد اوج گرفتن اش خواهیم بود. اگرچه ترامپ دوست دارد غیر قابل پیش بینی باشد ولی این نکته حول محور انرژی قابل تأمل است.
این کارشناس سیاسی ضمن تحلیل رفتار رئیس جمهور آمریکا گفت: دونالد ترامپ شیفته عکس یادگاری با کسانی است که برای آمریکا شاخ و شانه میکشند. او ذیل عکس یادگاری با کیم جون آونگ یا ولادمیر پوتین؛ ادعای صلح از موضوع قدرت را به رخ میکشد و اقتدار ایالات متحده را به نمایش میگذارد. ولع ترامپ برای دیدار و ملاقات با مقامات ایران بدیهی است، زیرا بعد از چنین دیداری عکسی از یک موفقیت تاریخی را ثبت خواهد کرد.
وی افزود: ترامپ تاجری بین المللی است و به تجارت با دیگر کشورها علاقمند است. ترامپ به دنبال روابط اقتصادی با ایران است که برجام برای آمریکا میسر نکرد. حضور جرالد کوشنر در دور جدید مذاکرات نشان دهنده علاقه آمریکا به حضور اقتصادی و تجاری در ایران است.
این استاد علوم سیاسی در رابطه با دلایل خروج آمریکا از برجام یادآور شد: در فرایند برجام دلیل خروج دونالد ترامپ از برجام، رسیدن تمام منافع اقتصادی برجام به اروپا بود. سر آمریکا عملاً بی کلاه مانده بود. ترامپ همواره قرارداد خودش را میخواست و متاسفانه ماجرا از این منظر درک نشد. نگاه اقتصادی به برجام و خروج از نگاه امنیتی و سیاسی میتوانست در آن زمان چالش خروج آمریکا از این توافق را حل کند.
وی در این رابطه ادامه داد: اگر در دوران خروج آمریکا از برجام و مشخصاً پیش از ترور سردار سلیمانی به سمت مذاکره با آمریکا میرفتیم و نگاه اقتصادی و تاجرمابانه رئیس جمهور وقت آمریکا درک میشد، این همه مشکل نداشتیم. در آن دوران دستگاه دیپلماسی امید فراوانی به حمایت اتحادیه اروپا از برجام داشت و مذاکره با آمریکا جدی گرفته نشد درحالی که در آن دوره ایران در موضع قدرت بود. امروز هم منافع اقتصادی پشت سیاست جنگ طلبی ترامپ قرار گرفته است.
این کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی با تاکید بر لزوم توجه به ظرفیتهای اقتصادی توافق ایران و آمریکا گفت: این وضعیت برای ایران فرصت و تهدید به همراه دارد. حضور سرمایه آمریکایی در کشور میتواند فرصت گشایش اقتصادی باشد، ولی به معنی گسترش نفوذ آمریکا در ایران نیز خواهد بود.
وی افزود: آمریکا همواره در رابطه با منافع طرفین دچار سوء تفاهم بود. وقتی ایران حسن نیت خود را نشان داد طرف آمریکایی علیه تهران موضع گرفت. همکاری وجود نداشت و مدل رفتاری طرفین همواره تخاصم آمیز بود. نخواستهایم منافع مشترک را ببینیم. آن طور که دیده میشود ترامپ حداقل در ظاهر به دنبال گرفتن تضمینهایی برای امنیت راهبردی خود در غرب آسیا است.
علی ودایع در پایان گفت و گو متذکر شد: هر دو طرف از سوی گروههای فشار زیر ضرب قرار گرفتهاند چه در واشنگتن و چه در تهران برای جلوگیری و یا اخلال در فرایند مذاکرات تلاش میشود. گروههای فشار به دنبال ارسال پارازیت روی هر سیگنالی هستند که برای مذاکره یا توافق ارسال میشود. افزایش سطح سوء محاسبه در فرایندها خواسته این گروهها است. اپوزیسیون ایران، جنگ طلبان در واشنگتن، لابی اسرائیل در آمریکا و تندروها در ایران به دنبال اختلال در جریان گفت و گو بین ایران و آمریکا هستند.