محمد داوری، معلم و کارشناس آموزش، به بررسی علل کاهش عملکرد تحصیلی دانشآموزان پرداخت. این کارشناس، افت تحصیلی دانشآموزان را پدیدهای چندوجهی میداند که در سه محور اصلی قابل بررسی است:
- انگیزه تحصیلی پایین:
بسیاری از دانشآموزان انگیزه لازم برای ادامه تحصیل ندارند. آنان چشمانداز روشنی از آینده تحصیلی خود نمیبینند و ارتباطی میان کیفیت زندگی آینده و تحصیلات در کشور احساس نمیکنند. این بیانگیزگی سبب میشود دانشآموزان نه برای مطالعه دروس غیرجذاب، نه برای حضور در کلاسهای غیرجذاب و نه برای تحصیلاتی که آینده امیدوارکنندهای ندارد، انگیزهای داشته باشند.»
- محتوای غیرجذاب کتابهای درسی:
محتوای آموزشی موجود توانایی جذب دانشآموزان را ندارد. کتابهای درسی فاقد جذابیت لازم هستند و همین امر موجب میشود دانشآموزان علاقهای به مطالعه و یادگیری نشان ندهند.»
- روشهای تدریس فرسوده و سنتی:
شیوههای تدریس کهنه و غیرجذاب، انگیزه دانشآموزان را بیش از پیش کاهش داده است. این روشها سالهاست بدون تغییر باقی مانده و نتوانستهاند خود را با نیازهای نسل جدید هماهنگ کنند.
کاهش عملکرد تحصیلی
عملکرد تحصیلی دانشآموزان کاهش یافته و تعطیلیهای اخیر این روند را تشدید کرده است. مدارس از روال نسبی خود خارج شدهاند، خانوادهها دچار بیبرنامگی شدهاند و این بیبرنامگیها افت تحصیلی را عمیقتر کرده است.
آموزش مجازی ناکارآمد است
آموزش غیرحضوری هرچه در سنین پایینتر اجرا شود، ناکارآمدتر خواهد بود. در مقطع ابتدایی، بهویژه پایههای اول تا سوم، آموزش غیرحضوری ضعیف عمل کرده و افت تحصیلی در این مقاطع بیشتر نمود پیدا کرده است. به عبارتی، در مقاطع پایینتر تحصیلی، این ناکارآمدی بیشتر خود را نشان میدهد، زیرا کودکان نیاز بیشتری به تمرکز و تعامل حضوری دارند. ضعف زیرساختهای اینترنت و سامانههای آموزشی نیز مشکل را دوچندان کرده است. تنها تعداد محدودی از مدارس و خانوادهها به امکانات مناسب دسترسی دارند و بخش بزرگی از دانشآموزان عملاً از آموزش غیرحضوری محروم میشوند. حتی در بهترین مدارس و شرایط، حداکثر ۵۰ درصد دانشآموزان حضور جدی در کلاسهای غیرحضوری دارند. این رقم در سطح عمومی مدارس به کمتر از ۳۰ درصد و در هنرستانها به زیر ۲۰ درصد کاهش مییابد. با این تفاسیر، هرچه واحدها عملیتر باشند، کارآمدیِ آموزش غیرحضوری کاهش و افت عملکرد تحصیلی افزایش مییابد.»
تعطیلی های مکرر
تعطیلیها باعث بیبرنامگی خانوادهها و مدارس شده و روند افت تحصیلی را تشدید کرده است. در شرایطی که نظام آموزشی ناکارآمد است و محتوای درسی و روشهای تدریس جذابیت ندارند، تعطیلیهای مکرر مدارس ضربهای مضاعف به کیفیت آموزش وارد کردهاند.»
راهکار
- استفاده از محتوای آموزشی آفلاین: خانوادهها و دانشآموزان میتوانند از محتوای آفلاین بهرهمند شوند و برنامه اختصاصی خود را داشته باشند، بدون آنکه امید زیادی به مدارس و آموزش و پرورش داشته باشند. در همین نظام آموزشی ناکارآمد، برخی دانشآموزان و خانوادهها جدیتر عمل میکنند و آینده خود را با چشمانداز تحصیلی گره زدهاند. برای این گروه، داشتن برنامه اختصاصی و بهرهگیری از محتوای آفلاین بسیار مؤثر است.
- بهرهگیری از معلمان خصوصی: آن دسته از دانشآموزانی که امکان دسترسی دارند، میتوانند از معلمان خصوصی استفاده کنند.
- تشکیل کلاسهای حضوری گروهی: دوستان و دانشآموزانی که خانههایشان نزدیک به یکدیگر است، میتوانند کلاسهای حضوری گروهی تشکیل دهند و دروس را با هم تمرین کنند؛ حتی بهرهگیری از مدرس خصوصی برای این گروهها مفید است؛ تا هزینهها کاهش یابد و کیفیت آموزش افزایش پیدا کند.