گروه اجتماعی: آلودگی هوا سالهاست گریبان مردم را گرفته و منجر به مرگ بیش از 58 هزار نفر در سال گذشته شده است. موضوع نبود هوای سالم باعث شده تا ریهها بیمار، سالمندان و کودکان خانهنشین و مدارس، دانشگاه وادارات در حالت تعطیل، نیمه تعطیل و مجازی باشند. وضعیت هوای کلانشهرها و شهرهای صنعتی در بیشتر روزهای سال ناسالم، قرمز و بنفش است. آلودگی هوا شهرها را غیرقابلسکونت کرده است. ۲۹ دیماه از سال ۱۳۷۴ بهعنوان «روز ملی هوای پاک« نامگذاری شده است. شعار هفته هوای پاک امسال «نوسازی حملونقل، نفس تازه شهر» انتخابشده علت انتخاب این شعار این است که وسایل نقلیه فرسوده و آلاینده، نفس مردم را بند آورده است.
ناوگان حملونقل فرسوده و آلاینده
احمد طاهری رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیطزیست درباره نقش منابع متحرک در آلودگی هوا به ایرنا گفت: طبق سیاهه انتشاری که برای کلانشهرهای کشور تدوینشده در برخی کلانشهرها مانند تهران و مشهد نقش اصلی در انتشار آلایندههای هوا به ناوگان حملونقل مربوط است مثلاً در تهران حدود ۶۰ درصد انتشار ذرات معلق و ۸۰ درصد انتشار آلایندههای گازی توسط این منبع منتشر میشود. کلانشهرهایی مانند اراک و اصفهان که نقش منابع ثابت در آلودگی هوا نسبت به بقیه کلانشهرها بیشتر است اما بازمیبینیم که منابع متحرک نقش بالایی را در انتشار آلایندهها دارند.
تردد 30 هزار پیکان در تهران
وی بابیان اینکه در حال حاضر در شهر تهران، حدود ۳۰ هزار دستگاه خودرو پیکان تردد میکند، تأکید کرد: این خودروها نقش قابلتوجهی در انتشار آلایندهها دارند و شرایط در سایر کلانشهرها نیز به همین شکل است. از سوی دیگر این خودروها حداقل دو برابر خودرو نو شماره معادل خود، سوخت مصرف میکنند که این موضوع همزمان بر نا ترازی انرژی و آلودگی هوا اثرگذار است.
آلایندگی خودروهای فرسوده
وی افزود: طبق بررسیهای انجامشده یکی از اولویتهای مهم درزمینه منابع متحرک بحث اسقاط ناوگان حملونقل عمومی است، بهعنوانمثال ۸ درصد ناوگان فرسوده در شهر تهران حدود ۳۸ درصد انتشار آلایندهها را به خود اختصاص داده است بهعبارتدیگر هر یک خودروی فرسوده حدود ۹ برابر یک خودروی نو شماره انتشار آلودگی دارد و حدود ۲ برابر آنهم سوخت مصرف میکند. اسقاط ناوگان فرسوده در راستای رفع نا ترازی انرژی و رفع آلودگی هوا اهمیت دارد.
انباشت ناوگان فرسوده
وی گفت: همچنین در سالهای گذشته روند اسقاط در کشور مناسب نبود، در سالهای ۹۸ ، ۹۹ و ۱۴۰۰ حدود ۱۵ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد درصورتیکه در همان مهرومومها بیش از یکمیلیون و ۵۰۰ هزار خودروی جدید به ناوگان حملونقل اضافه شد، این کندی اسقاط باعث شد انباشتی از ناوگان فرسوده را در کشور داشته باشیم که تعداد آن حدود ۲۴ میلیون خودروی فرسوده تخمین زده میشود. البته سال ۱۴۰۳ رکورد اسقاط سالانه کشور را شکسته شد بهطوریکه از ابتدای ۱۴۰۳ تاکنون حدود ۵۳۰ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد، اما تمام ناوگان فرسوده باید اسقاط شوند. شعار هفته هوای پاک امسال «نوسازی حملونقل، نفس تازه شهر» تعیین شود. وی درباره وضعیت حملونقل عمومی در کشور بهویژه کلانشهر تهران گفت: حدود ۴۰۰ دستگاه اتوبوس برقی به ناوگان حملونقل شهری اضافهشده است اما همچنان بخش فراوان ای از ناوگان فرسوده است، البته قبل از اینکه این تعداد اتوبوس به ناوگان اضافه شود حدود ۹۰ درصد ناوگان فرسوده بود. طبق قانون باید بالای ۴۰ درصد سهم سفرهای شهری با حملونقل عمومی انجام شود اما اکنون در شهری مانند تهران این سهم حدود ۱۳ درصد است.
چالشها
طاهری تأکید کرد: چالش اجرای قانون هوای پاک مانند اسقاط ناوگان فرسوده، توزیع سوخت مناسب برای نیروگاهها و نوسازی ناوگان حملونقل عمومی را بهطور مداوم در کارگروه ملی هوای پاک مطرح کردیم و نتایج خوبی هم به همراه داشت. وی گفت: حتی در مواردی مانند اسقاط ناوگان دیزلی کامیونهای کشنده بالای ۲۰ تن، آییننامهای با محوریت سازمان حفاظت محیطزیست تهیه و به دولت ارسال شد. سازمان حفاظت محیطزیست محوریت تدوین این آییننامه را بر عهده گرفت و با همکاری وزارت صمت، نفت، راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه آن را تدوین کرد.