اعتراض به گرانی در بازار تهران
محور اعتراض گرانی و ثبات بازار است. شعارهای سیاسی کمرنگ است. با توجه به حضور عابران و شلوغی محل، امکان تفکیک عابران از معترضان برای تخمین درست جمعیت نبود، اما حدود ۱۵۰ نفر در ناصرخسرو بازار تهران شعار دادند که با ورود نیروهای پلیس این تجمع متفرق و افراد به کوچههای اطراف پراکنده شدند. این تجمع از بازار جعفری و بازارچه شیرازی آغاز و با شعار «بازاری با غیرت حمایت، حمایت» به سمت راسته اصلی بازار ادامه یافت. تجمعی از بازاریان در خیابان سعدی، لاله زار و بازار آهنگرهای تهران نیز با حضور نیروهای پلیس، بدون گسترش، پایان یافت. راستههای ۱۵ خرداد، بازار طلا و ناصرخسرو بازار بزرگ تهران در اعتراض به افزایش قیمت ارز و عدم ثبات قیمت کالا تعطیل شدند.
تعداد مصدومان
طی دو ـ سه روز گذشته وضعیت حضور در خیابانها در کل کشور رو به تنزل بوده است و اوضاع بهسمت آرامش پیش میرود. میزان اغتشاشات و تجمعات نسبت بهروزهای اولیه، کمتر از یکسوم شده است و در تجمعات پراکندهای نیز که صورت میگیرد، حضور هستههای کوچک پیرمردمی و آموزشدیده و خشن مشخص است. بیش از ۵۶۸ نفر از نیروهای انتظامی و ۶۶ نفر از نیروهای بسیج با اقدامات آشوبگران زخمی شدهاند؛ خویشتنداری فراوان نیروهای انتظامی برای تفکیک مردم از آشوبگران موجب شده است این مدافعان امنیت در برخی موارد، دچار صدماتی شوند. ۲ تن از این نیروهای حافظ امنیت کشور با گلوله جنگی و ۱۵۲ نفر با گلوله تفنگ شکاری و ۱۱ نفر نیز با چاقو مصدوم شدهاند. همچنین گزارشها و تصاویری از تجمعات پراکنده در ایلام و چهارمحال و بختیاری منتشرشده است.
پلیس مراقب تظاهرات باشد
تقی آزاد ارمکی، استاد جامعهشناسی دانشگاه تهران تأکید میکند که اعتراضات دیماه نهفقط ناشی از نارضایتی، بلکه نشانگر توان و جان جامعه ایرانی است. او میگوید مردم برای نانشان، بچهشان و برای شغلشان به خیابان آمدهاند. شاید کالابرگ بخشی از مشکل را کم کند، اما اجازه بدهید ۱۰ روز در خیابان باشند. پلیس کنارشان و مراقبشان باشد تا تظاهرات کنند و برگردند. اعتراضات دیماه محصول مجموعۀ اعتراضات پیشین و بیپاسخ ماندن آنهاست. حالا ما امروز در وضعیتی هستیم که همه میدانیم مشکل اقتصادی داریم. رهبری نیز گفتند ارزش پول ملی پایین آمده و این فکت واقعی است. مشکلات اقتصادی همهجا سرایت کرده و همه مردم گرفتارشدهاند. اعتراضات دیماه خود را بیشتر نشان میدهد و بسیار شنیده و دیده میشود.
اعتراض
ارمکی گفت: تفاوت اصلی با اعتراضات قبلی این است که قبلاً ممکن بود یک یا دونیرو باشند، اما اکنون اعتراض چندین نیرو را با خود دارد: بازاریها، دانشجوها، گروههای اجتماعی فرودست، قومیتها و… همه حضور دارند. بازاری میگوید: امروز کالایی که خریدم نمیتوانم بفروشم و مجبورم با ضرر بفروشم. مشتری هم نیست. دانشجو میگوید: من درس میخوانم، برای چه؟ مشکل اشتغال نیز وجود دارد. این مجموعه نیروهای اجتماعی است که باعث شده دوره درخشان اعتراضات اجتماعی شکل بگیرد. اصلاً موضوع بدی نیست و مسئله خود را نشان میدهد.
مدیریت اعتراضات توسط احزاب
ارمکی افزود: دنیا نه با توده خالی سروسامان میگیرد و نهفقط با حاکمیت. دنیا با یکلایه میانی سر پا میماند یعنی طبقه متوسط. اکنون ما در این کشور حزب نداریم. همین امروز، در ماجرای بازار، اگر بازار بخشی از یک حزب بود، مسئله از طریق حزب قابلگفتوگو بود. رئیسجمهور نمیآمد با ۵۰ نفر صحبت کند. باید میرفت با نماینده رسمی بازار، با حزب یا اتحادیهاش گفتوگو میکرد. نه اینکه ۵۰–۶۰ نفر بیایند و بعد ۱۰۰ نفر دیگر بگویند ما در جلسه نبودیم، پس قبول نداریم. این یعنی حذف نیروهای واسط: احزاب، نمایندگان جامعه مدنی، اتحادیهها، سیاستمداران جاافتاده، خاندانها، تجار مهم، صاحبان ثروت و قدرت. مگر شما میتوانید مشکل کشور را بدون تاجر حل کنید؟ وزیر و مدیرکل میآید با یک رانت، یک سیاست اقتصادی میچیند، ارز وارد میکند، بعد بخش بزرگی از تجار این کشور بلاتکلیف میمانند. نتیجهاش چیست؟ امروز روغن کم میشود، فردا مرغ، پسفردا لوبیا. اینها نتیجه یک مدل حکمرانی است که بر اساس حذف نیروی واسط و ارتباط مستقیم با توده ساختهشده؛ این نیروها اکنون غایباند و تا زمانی که حاکمیت این نیروهای میانی را به رسمیت نشناسد، نمیتوان مشکل کشور را حل کند.
حاکمیت رفتارش را مدنی کند
ارمکی گفت: اگر حزب بود، اگر رقابت حزبی بود، جامعه از مسیر حزب جلو میرفت، بحران دقیقاً از همین نگاه سیاسی بیرون میآید؛ بعد با جامعهای طرف هستیم که هزارتا مشکل دارد و خب طبیعی است شروع میکند شعار سیاسی دادن. اگر حزب بود، مردم شعار نمیدادند در خیابان؛ میرفتند سراغ حزبشان، یقه حزبشان را میگرفتند، یقه کاندیدایشان را میگرفتند، اتحادیهشان را بازخواست میکردند. ولی ما اینها را حذف کردیم. باید یک جراحی اساسی اجتماعی در این کشور انجام شود. تا وقتی این جراحی اتفاق نیفتد، هیچ راهحلی جواب درستوحسابی نمیدهد. فقط یکراه دارد: حاکمیت باید رفتارش را مدنی کند. زیاد مداخله نکند، اراده تصاحب نداشته باشد، اراده جمعکردن فوری نداشته باشد.