ستاره صبح آنلاین – بتول گرجی: مغز انسان، یکی از پیچیدهترین و شگفتانگیزترین ابزارهایی است که بهواسطهی آن توانستهایم به رشد و تکامل برسیم. آنچه که امروز بهعنوان قدرت ذهن و توانایی تغییر عادتها شناخته میشود، در حقیقت نتیجه تعاملات پیچیدهای است که در داخل مغز انسان رخ میدهد. از این رو، با تغییر نحوهی تفکر و باورهای ذهنی، میتوانیم عادتهای سالم را در خود شکل دهیم و عادتهای ناسالم و مضر را به تدریج کنار بگذاریم.
قدرت ذهن و تأثیر آن بر عادتها
مغز انسان بهطور طبیعی به سمت ایجاد عادتها تمایل دارد. وقتی که یک فعالیت یا رفتار به طور مکرر و مداوم انجام میشود، مغز آن را بهعنوان یک الگوی رفتاری ذخیره میکند و به آن "عادت" میگوییم. این عادتها به طور معمول انرژی کمتری از مغز میگیرند و فرآیندهای خودکار را به وجود میآورند. به عبارت دیگر، هر زمانی که رفتار خاصی را تکرار میکنیم، مغز در تلاش است که آن را بهعنوان یک الگوی خودکار ذخیره کند، تا در مواقع بعدی نیازی به فکر کردن و تصمیمگیری جدید نباشد. این ویژگی مغز در ابتدا میتواند مفید باشد، چرا که میتواند بسیاری از وظایف روزانه را بهصورت خودکار انجام دهد و انرژی مغز را برای مسائل مهمتر حفظ کند.با این حال، زمانی که عادتهای ناسالم در این فرآیند وارد میشوند، مشکلات شروع میشود. مانند عاداتی که به سلامتی آسیب میزنند یا بر کیفیت زندگی تأثیر منفی میگذارند.
مغز چگونه عادتهای سالم را میسازد؟
خوشبختانه، مغز انسان قابلیت تطبیق و تغییر بسیار بالایی دارد. این ویژگی که به آن "انعطافپذیری عصبی" (Neuroplasticity) گفته میشود، به این معناست که مغز قادر است مسیرهای عصبی جدیدی بسازد و ارتباطات جدیدی برقرار کند. این همان چیزی است که به ما اجازه میدهد تا عادتهای جدیدی را بهراحتی در خود شکل دهیم.
برای این که بتوانیم عادتهای سالم را در خود نهادینه کنیم، ابتدا باید باور کنیم که تغییر ممکن است. مغز زمانی به طور جدی به تغییر رفتارهای ما واکنش نشان میدهد که باور داشته باشیم این تغییرات به نفع ما خواهند بود و قادر به انجام آنها هستیم. از آنجا که مغز بهطور معمول از مسیرهای قبلی که برایش شناختهشدهتر هستند، راحتتر عبور میکند، نیاز داریم تا با تکرار و استمرار در انجام رفتارهای جدید، این مسیرهای جدید را تقویت کنیم.
چگونه عادتهای سالم و خوب را قبولاندن؟
1. تعیین اهداف واقعگرایانه و کوچک: یکی از راههای مؤثر برای ایجاد عادتهای سالم، شروع از اهداف کوچک است. بهعنوان مثال، به جای اینکه بخواهید یکباره به ورزش روزانه و سخت روی بیاورید، میتوانید ابتدا 10 دقیقه پیادهروی روزانه را شروع کنید. وقتی که مغز این تغییرات کوچک را ببیند، به تدریج به رفتارهای بزرگتر واکنش نشان میدهد و راحتتر آنها را میپذیرد.
2. استمرار و تکرار: مغز برای اینکه رفتار جدید را بهعنوان عادت در خود ذخیره کند، نیاز به تکرار دارد. برای اینکه یک عادت سالم به بخش جداییناپذیر زندگیتان تبدیل شود، باید آن را بهطور مداوم و روزانه انجام دهید. حتی در روزهایی که انگیزه کمتری دارید، تلاش کنید که رفتار جدید را در زندگی خود حفظ کنید.
3. تقویت باورهای مثبت: قدرت ذهن در باور کردن نقش بسیار مهمی ایفا میکند. زمانی که باور دارید میتوانید تغییر کنید، مغز شما نیز به طور طبیعی بیشتر تمایل پیدا میکند تا به شما کمک کند این تغییرات را ایجاد کنید. برای تقویت باورهای مثبت، میتوانید از جملات انگیزشی و تأکیدات مثبت استفاده کنید. بهعنوان مثال، "من میتوانم سالمتر زندگی کنم" یا "من میتوانم کنترل بیشتری بر عادتهایم داشته باشم."
4. پاداشدهی به خود: پاداش دادن به خود بعد از هر موفقیت کوچک میتواند انگیزه شما را برای ادامه مسیر تقویت کند. این پاداشها میتوانند بهسادگی لذت بردن از یک استراحت یا حتی خوردن یک وعده غذایی سالم که دوست دارید، باشد. مغز به پاداشها واکنش نشان میدهد و این باعث میشود که رفتاری که به آن پاداش داده میشود، بیشتر در آینده تکرار شود.
5. خلق محیط حمایتی: محیطی که در آن زندگی میکنید، تأثیر زیادی بر عادتها و رفتارهای شما دارد. برای ایجاد عادتهای سالم، سعی کنید اطراف خود را با افرادی احاطه کنید که به شما انگیزه میدهند و خودشان هم عادتهای سالمی دارند. همچنین، میتوانید وسایل و منابعی را که به تقویت عادتهای جدیدتان کمک میکنند، در دسترس قرار دهید (برای مثال، داشتن تجهیزات ورزشی در خانه).