صدف بیات: بسیاری از افرادی که ورزش می‌کنند، برای بازسازی عضلات پس از تمرین سراغ نوشیدنی‌های پروتئینی می‌روند. یافته‌های منتشرشده در نشریه «نیوترینتس» نشان می‌دهد کم‌آبی ناشی از فعالیت بدنی ممکن است پاسخ اولیه بدن به دریافت پروتئین وی را کاهش دهد.
در این مطالعه که چهارم اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، ۱۳ مرد جوان و سالم در سه وضعیت متفاوت آب‌رسانی تمرین کردند. در وضعیت نخست، مایعات ازدست‌رفته جایگزین نشد و کاهش وزن بدن به حدود ۲.۲ درصد رسید. در وضعیت دوم، نیمی از مایعات جبران شد و کاهش وزن حدود ۱.۲ درصد بود. در وضعیت سوم، شرکت‌کنندگان تقریباً تمام مایعات ازدست‌رفته را دریافت کردند و کاهش وزن به حدود ۰.۳ درصد محدود ماند.
پروتئین یکسان، پاسخ متفاوت
پس از هر جلسه تمرین، شرکت‌کنندگان در کمتر از پنج دقیقه ۴۵ گرم پروتئین وی حل‌شده در ۴۵۰ میلی‌لیتر آب نوشیدند. پژوهشگران سپس میزان اسیدهای آمینه خون را اندازه‌گیری کردند تا پاسخ بدن به پروتئین را بررسی کنند.
نتایج نشان داد در هر سه وضعیت، مصرف پروتئین باعث افزایش اسیدهای آمینه خون شد، اما در گروهی که کم‌آبی بیشتری داشت، این افزایش در ساعت نخست ضعیف‌تر بود. سطح مجموع اسیدهای آمینه و ترکیباتی مانند آمینواسیدهای شاخه‌دار و لوسین در این گروه پایین‌تر از دو وضعیت دیگر ثبت شد. این تفاوت نشان می‌دهد کم‌آبی قابل توجه ممکن است حضور اولیه مواد حاصل از پروتئین در گردش خون را تحت تأثیر قرار دهد.
این یافته به معنای بی‌اثر شدن مکمل در شرایط کم‌آبی نیست. افزایش اسیدهای آمینه در هر سه وضعیت مشاهده شد، اما شدت پاسخ اولیه در حالت کم‌آبی کمتر بود. همچنین محققان تنها ۱۳ مرد جوان را بررسی کردند و نتایج را نمی‌توان بدون مطالعه بیشتر به زنان، سالمندان یا همه انواع فعالیت بدنی تعمیم داد.
تشنگی تنها معیار نیست
در تمرین‌های طولانی یا شدید، به‌ویژه در هوای گرم، بدن از راه تعریق آب و الکترولیت از دست می‌دهد. اگر این مایعات جایگزین نشوند، وزن بدن ممکن است در مدت کوتاهی کاهش یابد. مدت فعالیت، دمای محیط و میزان تعریق نیز باید در نظر گرفته شوند.اجماع علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ درباره مدیریت آب‌رسانی ورزشکاران تأکید می‌کند که برنامه نوشیدن باید متناسب با شرایط فردی باشد. در فعالیت‌های کوتاه و سبک، آب معمولاً برای جبران مایعات کافی است، اما تمرین طولانی، گرمای شدید یا تعریق زیاد ممکن است توجه به الکترولیت‌ها را نیز ضروری کند.
بازسازی عضله فقط به پودر پروتئین وابسته نیست
بازیابی پس از ورزش به مجموعه‌ای از عوامل وابسته است: دریافت انرژی کافی، مصرف کربوهیدرات متناسب با شدت فعالیت، پروتئین کافی، آب‌رسانی و خواب. مروری علمی در اکتبر ۲۰۲۶ نیز بر هماهنگی تغذیه، آب‌رسانی و استراحت تأکید می‌کند. لبنیات، تخم‌مرغ، حبوبات، ماهی و گوشت می‌توانند بخشی از پروتئین مورد نیاز را فراهم کنند. مکمل وی راهی آسان برای دریافت پروتئین است، اما جای وعده‌های متعادل و مصرف مایعات را نمی‌گیرد.
یک عادت ساده پس از تمرین
پس از ورزش، بهتر است فرد به‌تدریج مایعات ازدست‌رفته را جبران کند و وعده‌ای متناسب با نوع و شدت تمرین بخورد. ورزشکاران تفریحی می‌توانند پیش و پس از تمرین وزن خود را ثبت کنند و تغییرات را در کنار تشنگی و رنگ ادرار بسنجند. این نشانه‌ها جای ارزیابی تخصصی را نمی‌گیرند، اما شناخت الگوی تعریق کمک می‌کنند. در صورت بیماری زمینه‌ای یا محدودیت پزشکی مصرف مایعات، توصیه کافی نیست و باید نظر متخصص را جویا شد. در تمرین‌های طولانی، مقدار و ترکیب مایعات باید با میزان تعریق و فاصله تا جلسه بعدی هماهنگ شود. پیام اصلی پژوهش این است که تغذیه ورزشی را نمی‌توان تنها به پروتئین محدود کرد. اگر بدن پس از تمرین با کمبود آب روبه‌رو باشد، حتی انتخاب مکمل مناسب نیز ممکن است پاسخ مطلوب را به همراه نداشته باشد. توجه هم‌زمان به آب، غذا و استراحت، پایه‌ای منطقی برای بازیابی و تداوم ورزش است.
منبع: نشریه نیوترینتس