گروه بین الملل: گزارش‌ها از تحرکات تازه دیپلماتیک قطر حکایت دارد؛ تحرکاتی که با هدف نزدیک کردن مواضع ایران و آمریکا و دستیابی به توافقی برای توقف جنگ دنبال می‌شود. در همین چارچوب، یک هیئت قطری روز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵ به تهران سفر کرد و با مقام‌های ایرانی درباره پیشنهادهای جدید میانجی‌گری گفت‌وگو کرد. این سفر سومین حضور هیئت قطری در تهران طی یک هفته گذشته بود و نشان می‌دهد دوحه تلاش دارد از فرصت موجود برای جلوگیری از گسترش بحران استفاده کند.
به گزارش تابناک، ریاست این هیئت را مشاور نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر بر عهده داشت. بر اساس گزارش منتشرشده، رایزنی‌های فشرده این هیئت با طرف ایرانی حدود ۱۲ ساعت طول کشید و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، نیز در ادامه این روند در دوحه گفت‌وگوهایی مشابه انجام داد. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، روز سه‌شنبه اعلام کرد هیئت قطری پس از برگزاری نشست‌هایی سه‌ساعته در تهران به دوحه بازگشته است.
الانصاری با تأکید بر ادامه تلاش‌ها برای نزدیک کردن دیدگاه‌های تهران و واشنگتن گفت پیشنهادهای میانجی‌گری در حال تبادل است و دو طرف آن‌ها را بررسی می‌کنند. به گفته او، ایران و آمریکا همچنان پایبندی خود را به مسیر مذاکرات نشان داده‌اند. سخنگوی وزارت خارجه قطر همچنین از هماهنگی با کشورهای منطقه و جامعه بین‌المللی برای یافتن راه‌حلی جهت پایان دادن به بحران خبر داد و بر ضرورت حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرد.
در بخش دیگری از گزارش تابناک، به نقل از منابع نزدیک به تیم میانجی‌گری و روزنامه العربی الجدید آمده است که واشنگتن با پیش‌نویس یادداشت تفاهم ارائه‌شده از سوی هیئت قطری موافقت کرده است. بر اساس همین روایت، عربستان و امارات نیز در جریان مفاد این یادداشت تفاهم قرار گرفته و با آن موافقت کرده‌اند. این منابع همچنین مدعی شده‌اند تهران و واشنگتن در موضوع پرونده هسته‌ای ایران و دارایی‌های بلوکه‌شده، امتیازهایی داده‌اند.
با این حال، این گزارش به نقل از رسانه‌های دیگر روایت‌های متفاوتی را نیز مطرح می‌کند. شبکه العربیه مدعی شده است سفر اخیر هیئت قطری به تهران با هدف دریافت پاسخ ایران انجام شده، نه ادامه مذاکرات. همچنین رسانه‌های اسرائیلی ادعا کرده‌اند تهران حاضر به ارائه امتیاز در پرونده هسته‌ای نیست. بنابراین، خبر موافقت آمریکا با پیش‌نویس قطر را نمی‌توان به معنای توافق نهایی دو طرف یا پذیرش قطعی مفاد آن از سوی ایران دانست؛ به‌ویژه آنکه سخنگوی وزارت خارجه قطر همچنان از بررسی پیشنهادها و ادامه تبادل پیام‌ها سخن گفته است.
مهم‌ترین مانع در مسیر توافق، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات است. بر اساس تحلیل تابناک، ایران چارچوب هفت‌مرحله‌ای پیشین خود را به طرحی فشرده‌تر تبدیل کرده که امکان اجرای آن در دو روز مطرح شده است. تهران خواستار رفع محاصره دریایی بنادر ایران، لغو محدودیت‌های تازه صادرات نفت و بازگشت معافیت‌های نفتی است. در این چارچوب، ایران اعلام کرده است پس از تحقق این مطالبات و اطمینان از اجرای تعهدات آمریکا، امکان بازگشایی تنگه هرمز و ورود به مذاکرات هسته‌ای فراهم خواهد شد.
در سوی مقابل، واشنگتن می‌خواهد پرونده هسته‌ای ایران از همان ابتدای توافق در دستور کار قرار گیرد و اقدامات مرتبط با برنامه هسته‌ای بخشی از ترتیبات اولیه توقف جنگ باشد. به این ترتیب، اختلاف صرفاً بر سر اصل مذاکره نیست؛ بلکه دو طرف درباره این موضوع اختلاف دارند که کدام‌یک باید نخستین گام را بردارد و امتیازهای اولیه چگونه اجرا شود.
هم‌زمان، تحولات میدانی نیز بر دشواری مسیر دیپلماسی افزوده است. گزارش حملات آمریکا به اهدافی در جزیره قشم و اطراف تنگه هرمز در ۱۱ آبان، نگرانی‌ها درباره احتمال تشدید دوباره درگیری‌ها را افزایش داده است. در چنین شرایطی، میانجی‌گری قطر در مرحله‌ای حساس قرار دارد: از یک سو، تبادل پیشنهادها و رایزنی‌های فشرده ادامه دارد و از سوی دیگر، اختلاف بر سر محاصره دریایی، تحریم‌ها و پرونده هسته‌ای همچنان پابرجاست. موفقیت این تلاش‌ها به روشن شدن ترتیب تعهدات و ارائه تضمین‌های قابل اجرا از سوی طرفین بستگی دارد.