گزارش‌های منتشرشده درباره احتمال ارائه پیشنهاد تازه ایران به آمریکا از مسیر پاکستان، بار دیگر موضوع تنگه هرمز و محاصره دریایی را به کانون توجه رسانه‌ها بازگردانده است. در حالی که برخی رسانه‌ها از تلاش تهران برای گشودن مسیر تازه‌ای در مذاکرات خبر داده‌اند، یک منبع مطلع ایرانی این روایت را تکذیب کرده و گفته است جمهوری اسلامی هیچ پیشنهاد جدیدی با محوریت بازگشایی تنگه هرمز در برابر لغو محاصره دریایی ارائه نکرده است.
روایت رسانه‌ای از پیشنهاد ایران
شبکه العربیه روز یکشنبه مدعی شد ایران از طریق میانجی‌های پاکستانی به آمریکا پیشنهاد داده است در صورت لغو محاصره دریایی بنادر ایران، امکان ازسرگیری فعالیت کشتیرانی در تنگه هرمز فراهم شود. بر اساس این گزارش، تهران همچنین آمادگی خود را برای ازسرگیری مذاکرات با واشنگتن اعلام کرده است.
انتشار این خبر در شرایطی صورت گرفت که اختلاف میان دو کشور بر سر وضعیت تنگه هرمز، محدودیت‌های دریایی و شروط پایان بحران همچنان ادامه دارد. پاکستان نیز در ماه‌های گذشته در انتقال پیام‌ها میان تهران و واشنگتن نقش میانجی را ایفا کرده است. با این حال، طرح چنین ادعایی به معنای تأیید وجود پیشنهاد تازه یا توافق بر سر جزئیات آن نیست.
واکنش منبع مطلع ایرانی
در واکنش به این گزارش، یک منبع مطلع ایرانی در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم، ادعای العربیه را رد کرد و آن را فاقد اعتبار دانست. این منبع تأکید کرد که ایران اساساً معادله‌ای با عنوان بازگشایی تنگه هرمز در برابر رفع محاصره دریایی را نمی‌پذیرد و موضع تهران بر مبنای شروطی است که پیش‌تر از طریق میانجی‌ها به طرف مقابل اعلام شده است.
به گفته این منبع، هفت شرط اعلام‌شده از سوی ایران همچنان مبنای موضع رسمی تهران است و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای درباره پیشنهادهای دیگر نباید به‌عنوان تغییر در این موضع تلقی شود. او همچنین تأکید کرد که ایران برای مقابله با محاصره دریایی از روش‌های خود استفاده خواهد کرد و رفع محدودیت‌های اعمال‌شده علیه بنادر و کشتیرانی کشور را از مطالبات اصلی خود می‌داند.
این اظهارات نشان می‌دهد که تهران دست‌کم در روایت اعلام‌شده از سوی این منبع، حاضر نیست موضوع تنگه هرمز را جدا از مجموعه مطالبات خود درباره وضعیت دریایی و امنیت منطقه بررسی کند. از این منظر، هرگونه توافق احتمالی تنها به بازگشایی یک مسیر کشتیرانی محدود نخواهد بود و به چگونگی اجرای شروط مورد نظر ایران نیز ارتباط دارد.
هفت شرط و گره محاصره دریایی
بر اساس اظهارات این منبع، ایران پیش‌تر طرحی هفت‌روزه را شامل مطالبات خود برای بازگشایی تنگه هرمز از طریق میانجی‌ها به طرف آمریکایی منتقل کرده است. در این روایت، تا زمانی که مطالبات ایران تأمین نشود و اخلال در فعالیت بنادر و کشتیرانی کشور ادامه داشته باشد، شرایط برای رفع ناامنی در تنگه هرمز فراهم نخواهد شد.
با این حال، جزئیات کامل این هفت شرط در گزارش مورد اشاره تشریح نشده است. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر پایه ادعای رسانه‌ای یا واکنش یک منبع مطلع، درباره احتمال توافق یا زمان اجرای آن نتیجه‌گیری قطعی کرد. آنچه روشن است، اختلاف دو طرف بر سر ترتیب اقدامات، رفع محدودیت‌ها و تضمین‌های مورد نظر همچنان پابرجاست.
اهمیت تنگه هرمز برای اقتصاد جهان
تنگه هرمز یکی از گذرگاه‌های مهم انتقال نفت و گاز در جهان است و هرگونه اختلال در عبور کشتی‌ها از این مسیر می‌تواند بر هزینه حمل‌ونقل، قیمت انرژی و محاسبات بازارهای جهانی اثر بگذارد. به همین دلیل، تحولات مرتبط با این آبراه تنها مسئله‌ای دوجانبه میان ایران و آمریکا نیست و کشورهای واردکننده انرژی و شرکت‌های کشتیرانی نیز آن را با دقت دنبال می‌کنند.
در چنین شرایطی، تفاوت روایت‌های منتشرشده درباره مذاکرات می‌تواند بر ارزیابی‌ها از چشم‌انداز تنش‌ها اثر بگذارد. با وجود انتشار گزارش العربیه، تکذیب منبع ایرانی نشان می‌دهد که درباره وجود پیشنهاد تازه توافقی در روایت‌های رسانه‌ای وجود ندارد. تا زمانی که موضع رسمی و جزئیات قابل اتکایی از سوی طرف‌های درگیر منتشر نشود، ادعای ارائه پیشنهاد جدید را باید در چارچوب گزارش‌های تأییدنشده ارزیابی کرد.
برگرفته از: تابناک و تسنیم