فرزاد فریدونی: در دورهای که بخش بزرگی از اوقات فراغت به تماشای صفحهنمایش اختصاص دارد، بازی رومیزی تجربهای متفاوت فراهم میکند. شرکتکنندگان در یک فضای مشترک حضور دارند، واکنش یکدیگر را میبینند، حرف میزنند و برای رسیدن به هدفی مشخص تصمیم میگیرند. جذابیت این سرگرمی تنها به برنده شدن محدود نیست. گاهی گفتوگوهای حاشیه بازی، شوخیها و اشتباههای خندهدار، از خود نتیجه مهمتر میشوند.
گزارشهای رسانههای خارجی درباره صنعت بازیهای رومیزی نشان میدهد که این سرگرمی دیگر محدود به کودکان یا مجموعهداران حرفهای نیست. بازیهای امروزی برای گروههای مختلف طراحی میشوند و موضوعاتی مانند سفر، آشپزی، حل معما، ساخت شهر، مدیریت منابع و حتی روایت داستان را در بر میگیرند. بعضی بازیها چند دقیقه بیشتر طول نمیکشند و برخی دیگر میتوانند تمام یک عصر را به خود اختصاص دهند.
هر بازی، دنیایی کوچک
یکی از دلایل محبوبیت بازیهای جدید، تنوع تجربهای است که ارائه میکنند. در بازیهای راهبردی، شرکتکنندگان باید منابع محدود را مدیریت کنند و چند حرکت بعد را در نظر بگیرند. بازیهای معمایی بر همکاری و کشف سرنخها تکیه دارند. در بازیهای کلامی، سرعت فکر و توانایی توضیح دادن اهمیت دارد و بازیهای داستانمحور از شرکتکنندگان میخواهند شخصیت بسازند یا مسیر یک ماجرای خیالی را تعیین کنند.
این تنوع باعث شده است افراد با سلیقههای متفاوت بتوانند گزینه مناسب خود را پیدا کنند. کسی که رقابت مستقیم را دوست ندارد، ممکن است بازی همکاریمحور را ترجیح دهد. فردی که از داستان لذت میبرد، میتواند سراغ بازیهایی برود که هر بار پایان متفاوتی دارند. برای کسانی هم که نمیخواهند قوانین پیچیده یاد بگیرند، بازیهای ساده و سریع انتخاب مناسبی هستند.
رقابت، بدون دردسرهای دنیای واقعی
بازیهای رومیزی فرصت کمخطری برای تجربه رقابت فراهم میکنند. بازیکن میتواند تصمیمی اشتباه بگیرد، شکست بخورد و دوباره تلاش کند، بیآنکه پیامدهای جدی زندگی واقعی را تجربه کند. البته گاهی رقابت به بحث و دلخوری هم میانجامد، بهویژه وقتی کسی قوانین را جدیتر از دیگران میگیرد یا تحمل باخت ندارد. به همین دلیل، انتخاب بازی متناسب با جمع و توافق بر سر شیوه بازی اهمیت دارد.
برای جمعهای خانوادگی بهتر است بازیای انتخاب شود که کودکان و بزرگسالان بتوانند در آن مشارکت کنند. در گروههای دوستانه، بازیهای خلاقانه و کلامی معمولاً بهانه خوبی برای شوخی و گفتوگو هستند. اگر اعضای جمع تجربه زیادی ندارند، بهتر است نخستین انتخاب ساده باشد. توضیح طولانی قوانین پیش از شروع میتواند شور اولیه را از بین ببرد.
آیا بازی رومیزی گران است؟
برخی بازیهای تخصصی قیمت بالایی دارند، اما برای آغاز این سرگرمی لازم نیست هزینه زیادی پرداخت شود. ورق بازی، شطرنج، دومینو و بسیاری از بازیهای قدیمی همچنان در دسترساند. حتی میتوان با کاغذ، قلم و چند قانون ساده بازی تازهای ساخت. کتابخانهها، انجمنهای محلی و کافههای بازی نیز در بعضی شهرها امکان آشنایی با بازیهای مختلف را فراهم میکنند، بدون آنکه لازم باشد هر بار جعبهای تازه خریداری شود.
راه دیگر، تشکیل یک گروه کوچک دوستانه است که هر نفر یکی از بازیهای موجود خود را به جمع بیاورد. به این ترتیب، اعضا میتوانند بازیهای متنوعی را امتحان کنند و پس از مدتی بفهمند کدام سبک برایشان جذابتر است. خرید بازی دستدوم نیز راهی برای کاهش هزینههاست، البته باید بررسی کرد که قطعات و کارتهای ضروری کامل باشند.
بازیهایی برای هر جمع
برای کسانی که میخواهند این سرگرمی را به عادت هفتگی تبدیل کنند، تعیین یک زمان مشخص میتواند کمککننده باشد. لازم نیست هر بار مهمانی بزرگی برگزار شود. یک بازی کوتاه پس از شام، رقابتی دوستانه در عصر جمعه یا حتی چند دور بازی با اعضای خانواده کافی است. اگر افراد تازهوارد در جمع حضور دارند، بهتر است بازیکنان باتجربه با حوصله قوانین را توضیح دهند و اجازه دهند همه بدون نگرانی از اشتباه کردن وارد بازی شوند. بازیهای رومیزی همچنین میتوانند نسلهای مختلف را به هم نزدیک کنند. پدربزرگ و مادربزرگی که تجربه بازیهای قدیمی را دارند، ممکن است با نوههایشان بازی تازهای یاد بگیرند و کودکان نیز در جریان رقابت، شیوه رعایت نوبت و پذیرفتن نتیجه را تمرین کنند. البته نباید انتظار داشت هر بازی بهتنهایی مهارتهای اجتماعی را متحول کند. ارزش آن بیشتر در فرصتی است که برای تعامل واقعی و تجربه مشترک فراهم میآورد.