ستاره صبح - فرزاد فریدونی: برای بسیاری از ما خوابیدن با یک چراغ کوچک، نور راهرو یا روشنایی خیابان که از پنجره وارد اتاق میشود، اتفاقی عادی است. اما پژوهش تازهای نشان داده است که قرار گرفتن مداوم در معرض نور شب میتواند با تغییراتی در ساختار و عملکرد قلب ارتباط داشته باشد. یافتهای که بار دیگر اهمیت تاریکی هنگام خواب را به ما یادآوری میکند.
قلب در تاریکی بهتر استراحت میکند؟
دانشمندان در یک مطالعه بزرگ، اطلاعات بیش از ۱۰ هزار نفر را بررسی کردند تا رابطه میان میزان نور شبانه و وضعیت قلب را بررسی کنند. شرکتکنندگان در طول شب با حسگرهای نوری که روی مچ دست قرار داشت، میزان نور محیط اطرافشان را ثبت کردند و ساختار و عملکرد قلب آنها نیز با تصویربرداری دقیق بررسی شد.
نتایج نشان داد افرادی که هنگام خواب بیشتر در معرض نور قرار داشتند، تغییرات ظریفی در ساختار قلب خود نشان میدادند. دیواره برخی حفرههای قلب ضخیمتر بود و اندازه بطن چپ نیز افزایش بیشتری داشت. همچنین عملکرد انقباضی قلب در این افراد اندکی پایینتر گزارش شد.
البته این یافتهها به معنای آن نیست که روشن بودن یک چراغ کوچک در یک شب، قلب را بیمار میکند. پژوهش از نوع مشاهدهای است و نمیتواند به تنهایی ثابت کند که نور شب مستقیماً عامل ایجاد بیماری قلبی است. با این حال، ارتباط مشاهدهشده به اندازهای قابل توجه بوده که پژوهشگران خواستار بررسی بیشتر آن شدهاند.
نور چه بلایی سر ساعت بدن میآورد؟
بدن انسان یک ساعت درونی دارد که خواب، بیداری و بسیاری از فعالیتهای زیستی را تنظیم میکند. نور یکی از مهمترین عواملی است که این ساعت را تنظیم میکند.
در طول روز، نور به بدن پیام میدهد که زمان فعالیت فرا رسیده است. با تاریک شدن محیط، بدن به تدریج برای خواب آماده میشود و ترشح ملاتونین، هورمونی که در تنظیم چرخه خواب نقش دارد، افزایش پیدا میکند.
مشکل از جایی شروع میشود که شب را با همان میزان روشنایی روز ادامه میدهیم. صفحه تلفن همراه، تلویزیون، چراغ اتاق و حتی نور خیابان میتوانند این پیام طبیعی را تغییر دهند.
یک چراغ کوچک چقدر مهم است؟
شاید تصور کنیم تنها نورهای بسیار شدید میتوانند مشکلساز باشند، اما پژوهش جدید نکته جالبی دارد. در میان شرکتکنندگان، حتی افرادی که به میزان نسبتاً کمی در معرض نور شبانه قرار داشتند، در مقایسه با افرادی که تقریباً در تاریکی میخوابیدند، تفاوتهایی در شاخصهای قلبی نشان دادند.
در گروهی که بیشترین میزان نور شبانه را تجربه کرده بودند، نور بالاتر از سه لوکس به طور متوسط حدود ۳۴ دقیقه در شب ثبت شده بود. برای مقایسه، این میزان تقریباً با روشنایی سه شمع در فاصله حدود یک متری قابل مقایسه است.
پژوهشگران همچنین دریافتند خواب کوتاهتر میتواند بخشی از ارتباط میان نور شب و تغییرات قلبی را توضیح دهد. یعنی ممکن است نور محیط باعث اختلال خواب شود و کمخوابی نیز به نوبه خود فشار بیشتری بر بدن وارد کند.
اتاق خواب را تاریکتر کنیم
خبر خوب این است که تغییر این وضعیت چندان دشوار نیست. خاموش کردن چراغهای غیرضروری، استفاده از پرده ضخیمتر، دور نگه داشتن وسایل نورانی از تخت و کاهش استفاده از تلفن همراه پیش از خواب میتواند محیط خواب را تاریکتر کند.
اگر نور بیرون به اتاق میتابد، استفاده از پرده مناسب یا چشمبند خواب نیز میتواند کمککننده باشد. هدف این نیست که اتاق را به محیطی کاملاً غیرقابل تحمل تبدیل کنیم؛ بلکه بهتر است تا حد امکان تفاوت میان روز و شب حفظ شود.
تاریکی، بخشی از خواب سالم
زندگی مدرن باعث شده انسان تقریباً در تمام ساعات شبانهروز در معرض نور باشد. خیابانهای روشن، تابلوهای تبلیغاتی، تلفنهای همراه و نمایشگرهای مختلف، تاریکی طبیعی شب را کمتر کردهاند.
پژوهش جدید یادآوری میکند که خواب سالم فقط به تعداد ساعت خواب محدود نمیشود. محیطی که در آن میخوابیم نیز اهمیت دارد.
البته برای اثبات رابطه مستقیم میان نور شب و بیماریهای قلبی، پژوهشهای بیشتری لازم است. اما خاموش کردن چراغهای اضافی پیش از خواب، در هر صورت یکی از سادهترین تغییراتی است که میتوان برای ایجاد محیطی مناسبتر برای استراحت انجام داد.
گاهی برای مراقبت از قلب، لازم نیست کار پیچیدهای انجام دهیم؛ شاید کافی باشد شبها کمی بیشتر به تاریکی فرصت بدهیم.