گروه بین الملل: عربستان سعودی که طی سالهای اخیر تلاش کرده خود را به مرکز ثقل اقتصادی و سیاسی خاورمیانه تبدیل کند، اکنون با یکی از جدیترین آزمونهای امنیتی خود روبهروست. نشریه «نیوزویک» در تحلیلی نوشته است تشدید درگیری میان ریاض و انصارالله یمن، همزمان با جنگ ایران و اسرائیل و شکلگیری ائتلافهای جدید منطقهای، میتواند بحران یمن را به یک جنگ بزرگتر تبدیل کند؛ جنگی که پیامدهای آن فراتر از مرزهای دو کشور خواهد بود.
در هفتههای اخیر، حملات انصارالله به مناطق جنوبی عربستان افزایش یافته و همزمان درگیریهای این گروه با نیروهای یمنی مورد حمایت ریاض شدت گرفته است. تصرف بندر راهبردی المخا و ادعای کنترل جزایر حنیش، موقعیت انصارالله را در نزدیکی دریای سرخ و تنگه بابالمندب تقویت کرده است؛ مسیری که در شرایط اختلال در تنگه هرمز، اهمیت مضاعفی برای تجارت و انرژی جهانی پیدا میکند.
دو انتخاب دشوار برای ریاض
احمد ناجی، تحلیلگر ارشد یمن در گروه بینالمللی بحران، وضعیت جدید را تغییر مهمی در قواعد بازی میداند. به اعتقاد او، عربستان اکنون دو راه بیشتر ندارد: پذیرش واقعیت جدید و بازگشت به مسیر سیاسی یا انتخاب گزینه نظامی. مسیر دوم اما هزینه سنگینی برای ریاض خواهد داشت و نیازمند منابع، نیرو و زمان قابل توجه است.
تجربه گذشته نیز نشان میدهد مداخله نظامی عربستان در یمن الزاماً به پیروزی منجر نمیشود. ائتلاف تحت رهبری ریاض اگرچه توانست پیشروی انصارالله را متوقف کند، اما این گروه بخش مهمی از خاک یمن و مناطق پرجمعیت این کشور را در اختیار خود نگه داشت و در نهایت آتشبس سال ۲۰۲۲ خطوط اصلی درگیری را منجمد کرد. اکنون با تشدید دوباره درگیریها، نگرانی اصلی عربستان فقط امنیت مرزهای جنوبی نیست. حملات موشکی و پهپادی میتواند تأسیسات انرژی، فرودگاهها، بنادر و زیرساختهای اقتصادی این کشور را هدف قرار دهد؛ زیرساختهایی که ستون اصلی برنامه توسعه «چشمانداز ۲۰۳۰» محسوب میشوند.
پیمان مکه و ورود بازیگران جدید
یکی از ابعاد تازه بحران، احتمال نقشآفرینی پاکستان و ترکیه است. عربستان، پاکستان و ترکیه در ماه گذشته پیمان دفاعی مشترکی امضا کردند؛ توافقی که میتواند چارچوب امنیتی تازهای در منطقه ایجاد کند.
نواف عبید، مشاور پیشین سعودی، این پیمان را بخشی از معماری امنیتی جدید خاورمیانه میداند که در آن عربستان مرکز سیاسی و اقتصادی، پاکستان تأمینکننده ظرفیت راهبردی و ترکیه برخوردار از عمق نظامی و دریایی خواهد بود. از این منظر، هدف این ائتلاف تنها مقابله با انصارالله نیست و میتواند برای مهار نفوذ ایران و کاهش وابستگی کشورهای منطقه به یک قدرت خارجی طراحی شده باشد.
اما ورود بازیگران جدید، خطر گسترش جنگ را نیز افزایش میدهد. انصارالله هشدار داده است که در صورت مشارکت مستقیم عربستان، آمریکا، پاکستان یا ترکیه، دامنه حملات خود را افزایش خواهد داد.
زیرساختهای حیاتی در تیررس
حسین البخیتی، روزنامهنگار مستقر در صنعا، هشدار داده است که در صورت تشدید حملات، انصارالله میتواند مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ را هدف قرار دهد و تأسیسات نفتی، بنادر و فرودگاههای عربستان را در معرض حملات گسترده قرار دهد.
چنین سناریویی برای ریاض بسیار پرهزینه خواهد بود. عربستان بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان و یکی از بازیگران اصلی بازار انرژی است و هرگونه آسیب به زیرساختهای نفتی یا مسیرهای صادراتی میتواند پیامدهایی فراتر از اقتصاد این کشور داشته باشد.
کریستین اولریکسن، پژوهشگر مؤسسه بیکر، نیز هشدار داده است که کاهش تولید و صادرات نفت عربستان و اختلال در مسیر دریای سرخ، فشار بیشتری بر اقتصاد این کشور وارد میکند. به گفته او، تداوم حملات انصارالله میتواند حتی برنامه «چشمانداز ۲۰۳۰» را که بر گردشگری، ورزش و جذب سرمایهگذاری خارجی تکیه دارد، با مشکل مواجه کند.
در چنین شرایطی، عربستان با یک تناقض جدی روبهروست: از یک سو نمیتواند تهدید انصارالله و آسیبپذیری زیرساختهای خود را نادیده بگیرد و از سوی دیگر، تشدید نظامی ممکن است جنگی را آغاز کند که کنترل پیامدهای آن دشوار باشد. به همین دلیل، آینده بحران یمن بیش از گذشته به تصمیم ریاض درباره انتخاب میان مذاکره و تشدید نظامی وابسته است؛ انتخابی که میتواند نهتنها سرنوشت یمن، بلکه آرایش امنیتی و اقتصادی کل منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
برگرفته از: تابناک، به نقل از نیوزویک