گروه بینالملل: بر اساس گزارش ادعایی آکسیوس، دولت دونالد ترامپ در میانه تلاشها برای پایان جنگ با ایران، به این نتیجه رسید که مذاکرهکنندگان رسمی تهران ممکن است اختیار نهایی برای تصمیمگیری نداشته باشند. به همین دلیل، واشنگتن از نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق، خواست بهطور مستقیم با فرماندهان سپاه ارتباط برقرار کند. این کانال محرمانه در نهایت به تماس میان بارزانی و سردار احمد وحیدی انجامید و پس از تأیید حمایت سپاه از مذاکرات، آمریکا پیشنهاد برگزاری گفتوگوهای مخفی در اربیل را مطرح کرد؛ پیشنهادی که به دلیل نگرانی ایران از احتمال عملیات اسرائیل علیه هیأت مذاکرهکننده، هرگز عملی نشد.
تردید واشنگتن درباره اختیار مذاکرهکنندگان ایرانی
آکسیوس مینویسد در اواسط ماه مه، مذاکرهکنندگان آمریکایی که به دنبال دستیابی به توافقی برای پایان جنگ بودند، با یک مشکل اساسی مواجه شدند: آنها مطمئن نبودند افرادی که در طرف ایرانی میز مذاکره حضور دارند، واقعاً از حمایت و اختیار سپاه پاسداران برخوردارند یا خیر. در آن مقطع، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در مذاکرات حضور داشتند. با این حال، مقامهای دولت ترامپ به این جمعبندی رسیدند که احتمال دارد این افراد برای نهایی کردن توافق، نیازمند تأیید سپاه باشند. همین مسئله واشنگتن را به سمت ایجاد یک کانال ارتباطی غیررسمی و مستقیم با فرماندهان سپاه سوق داد.
بارزانی؛ واسطه میان تهران و واشنگتن
طبق این گزارش، حدود ۱۰ مه، تالسی گابارد، مدیر وقت اطلاعات ملی آمریکا، با نچیروان بارزانی تماس گرفت و از او خواست برای برقراری ارتباط با فرمانده سپاه کمک کند.
انتخاب بارزانی از نگاه آمریکاییها تصادفی نبود. او به زبان فارسی مسلط است و به دلیل سابقه زندگی و تحصیل در ایران، روابطی با مقامهای ارشد ایرانی دارد. از سوی دیگر، ارتباطات گسترده او با واشنگتن و دیگر بازیگران منطقهای باعث شده بود گزینهای مناسب برای چنین کانال محرمانهای باشد.
برت مکگورک، مشاور پیشین آمریکا در امور خاورمیانه، نیز بارزانی را فردی عملگرا و مورد احترام در تهران و واشنگتن توصیف کرده و گفته است که در شرایط بحرانی میتوان برای حل مسائل دشوار با او تماس گرفت.
پیام مستقیم سپاه به کاخ سفید
بارزانی پس از دریافت درخواست واشنگتن با ارتباطات خود در سپاه تماس گرفت و تأکید کرد که میخواهد مستقیماً با فرمانده مورد نظر گفتوگو کند. بر اساس گزارش آکسیوس، در ۱۴ مه، یک مقام سپاه با استفاده از تلفن رمزنگاریشده به دفتر بارزانی در اربیل رفت تا تماس امن برقرار شود.
بارزانی از سردار احمد وحیدی پرسید آیا با مواضع مذاکرهکنندگان ایرانی موافق است یا خیر. طبق روایت منابع آکسیوس، وحیدی تأکید کرد که از مذاکرهکنندگان حمایت میکند و حل بحران از مسیر گفتوگو را ترجیح میدهد.
بارزانی بلافاصله نتیجه این تماس را به گابارد منتقل کرد و کاخ سفید نیز در جریان قرار گرفت. این تماس برای دولت ترامپ اهمیت داشت، زیرا واشنگتن به دنبال اطمینان از آن بود که توافق احتمالی صرفاً در سطح مذاکرهکنندگان سیاسی باقی نمیماند و از حمایت ساختار امنیتی ایران نیز برخوردار است.
پیشنهاد مذاکرات مخفی در اربیل
پس از دریافت پاسخ سپاه، آمریکا پیشنهاد تازهای مطرح کرد: برگزاری مذاکرات محرمانه میان مقامهای ارشد ایران و آمریکا در اربیل با میزبانی بارزانی. ایران این پیشنهاد را بلافاصله رد نکرد، اما نگرانیهای امنیتی مانع از برگزاری نشست شد. طرف ایرانی نگران بود که اسرائیل در اقلیم کردستان عراق از شبکه اطلاعاتی گستردهای برخوردار باشد و امکان هدف قرار دادن یا ترور اعضای هیأت ایرانی در اربیل یا هنگام رفتوآمد آنها وجود داشته باشد.
در نهایت، نشست محرمانه اربیل هرگز برگزار نشد و تلاشها برای پیشبرد مذاکرات از مسیرهای دیگری ادامه یافت.
بنبست همچنان پابرجاست
بر اساس گزارش آکسیوس، میانجیگران پاکستانی و قطری همچنان پیامهایی میان تهران و واشنگتن منتقل میکنند، اما پیشرفت چشمگیری حاصل نشده است. برخی منابع منطقهای حتی معتقدند ارزیابیهای خوشبینانه برخی میانجیها درباره روند مذاکرات، بیشتر با هدف ایجاد تحرک و شکستن بنبست ارائه میشود. در همین حال، بارزانی نیز اخیراً پیامهایی برای کاخ سفید فرستاده و آمادگی خود را برای کمک به ازسرگیری مذاکرات اعلام کرده است. این گزارش نشان میدهد مشکل اصلی مذاکرات فقط یافتن میانجی نیست؛ بلکه اختلافات بنیادین میان تهران و واشنگتن، بهویژه درباره تنگه هرمز، همچنان پابرجاست. حتی اگر کانالهای محرمانه و واسطههای مورد اعتماد بتوانند ارتباط مستقیم ایجاد کنند، تا زمانی که اختلافات اصلی حل نشوند، برگزاری یک مذاکره موفق و دستیابی به توافق پایدار همچنان دشوار خواهد بود.
برگرفته از: تابناک