گروه بین الملل: روزنامه ال پائیس اسپانیا (EL PAÍS) در گزارشی با عنوان «مونیخ، مراسمی در سوگ نظم جهانی» به صراحت از فروپاشی نظم جهانی پس از جنگ سرد سخن گفت، موضوعی که توسط مقامات برجسته اروپایی و آمریکایی مورد تاکید قرار گرفت. فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، با اشاره به شعار کنفرانس «در حال نابودی (Under Destruction)» اعلام کرد که نظمی که بر پایه حقوق و قوانین بینالمللی شکل گرفته بود، دیگر آنطور که شناخته میشد وجود ندارد و از پیش مرده است. مرتس به ایجاد شکاف عمیق میان اروپا و آمریکا اشاره کرد و آن را یکی از ویژگیهای تعیینکننده شرایط فعلی دانست.
وزیر امور خارجه آمریکا، مارکو روبیو، نیز در آستانه سخنرانی خود گفت که دنیای قدیم از بین رفته و جهان وارد یک دوره ژئوپلیتیکی جدید شده است که مستلزم بازنگری تمامی بازیگران در نقش و موقعیت خود است. این تغییرات، اختلافات و عدم هماهنگی میان اروپا و ایالات متحده را برجسته میکند، بهویژه در زمینههایی که قبلاً با محوریت نهادهای چندجانبه مدیریت میشدند.
وزیر امور خارجه عربستان سعودی، فیصل بن فرحان آل سعود، با اشاره به محدودیت نظم چندجانبه، تاکید کرد که این نظم تنها به بخشی از جمعیت جهان امنیت و تضمین ارائه داده و بسیاری از مناطق جهان همیشه در معرض اقدامات خودسرانه بودهاند. به عبارت دیگر، آنچه اروپاییها اکنون تهدیدناک میدانند، تجربهای است که سایر نقاط جهان از قبل با آن مواجه بودهاند. با این حال، این بدان معنا نیست که گذار به نظم جدید بدون تغییرات جدی و مخاطرات جدید خواهد بود؛ بلکه این دوره باعث افزایش خطرات ژئوپلیتیکی و نظامی میشود.
سفیر آمریکا در سازمان ملل، مایکل والتز، در پنلی در مونیخ اعلام کرد که ایالات متحده به دنبال کاهش هزینههای دخالت خود در نظم بینالمللی است، اما همزمان ناتو و سازمان ملل از این آشفتگیها قدرت بیشتری کسب خواهند کرد. این مواضع، نگرانیها در اروپا را تشدید کرده است، همانگونه که در واکنش کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در بحثی لفظی با والتز مشاهده شد؛ کالاس تاکید کرد که ابتکارات جهانی محدود به حوزههای مشخص هستند و نمیتوان دامنه آنها را بدون توافق چندجانبه گستردهتر کرد.
تحلیلگر گروه اوراسیا، ایان برمر، و سفیر پیشین آمریکا در ناتو، ایوو دالدر، به سه واکنش ممکن جهان نسبت به فروپاشی نظم اشاره کردند: اصلاح نهادها، ایجاد نهادهای جدید و جنگافروزی. برمر تاکید کرد که نشانههایی از هر سه واکنش دیده میشود و نتیجه نهایی غیرقابل پیشبینی است، اما گذار به نظم جدید احتمالاً جهان را به مکانی خطرناکتر تبدیل خواهد کرد. دالدر با تحلیل اروپا، توضیح داد که این قاره پنج مرحله غم و اندوه را طی کرده و اکنون در مرحله پذیرش واقعیت قرار دارد؛ مرحلهای که سوال اصلی را مطرح میکند: اروپا چگونه ابزارهای اقتصادی، سیاسی و نظامی خود را برای رقابت موثر با چین و ایالات متحده به کار خواهد گرفت؟
در حالی که پایان نظم قدیمی برای همگان روشن است، برداشتها از این تغییر بسیار متفاوت است. اروپاییها وحشت خود را از جاهطلبیها و بیتوجهی به قوانین در جهان امروز احساس میکنند، در حالی که آمریکا، با کاهش تمرکز بر نظم جهانی، تلاش دارد قدرت خود را در شرایط جدید حفظ کند. دولت ترامپ و رویکرد دو حزبی پس از آن، مورد اشاره روزنامه ال پائیس، نشان میدهد که نظم قدیمی دیگر به نفع آمریکا عمل نمیکند و «مثلث صلح کانتی» که شامل نهادهای بینالمللی و قوانین جهانی بود، اکنون زیر فشار قرار گرفته است. این مثلث که پیشتر به تقویت قدرت، رفاه و امنیت آمریکا کمک میکرد، اکنون نشانهای از تغییر جهت و چالشهای ژئوپلیتیکی است.
نتیجهگیری کنفرانس و گزارش ال پائیس این است که جهان در حال عبور از یک نظم قدیمی و ناقص است و به سوی دورهای پرخطر و نامطمئن حرکت میکند. سه واکنش محتمل اصلاح نهادها، ایجاد نهادهای جدید و جنگافروزی میتوانند مسیر آینده را تعیین کنند، اما همانطور که وزیر سعودی هشدار داده است، این گذار به نظم جدید احتمالاً خطرات بیشتری برای امنیت جهانی و ثبات منطقهای به همراه خواهد داشت.
برگرفته از ایرنا