مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران از توقف واردات گاز به کشور خبر داده است. با توجه به کاهش شدید دمای هوا و ناترازی گاز این پرسش مطرح میشود که چرا این موضوع اتفاق افتاده است؟ ایران به عنوان دومین کشور دارنده بزرگترین ذخایر گازی جهان با کمبود انرژی روبروست. سال ها به دلیل محدودیت گازرسانی به استانهای شمال و شمال شرق کشور واردات گاز از ترکمنستان انجام می شد. ترکمنستان بارها به بهانه بدهی ایران به این کشور، روند صادرات گاز را متوقف کرده است. این مساله تاکنون سه بار انجام شده است، در زمستان های سرد سال های 1386 و 1395 و 1403 که ترکمنستان دیگر قرارداد گازی با ایران نبست. مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری، در آبان 1403 گفت: «ترکمنستان دیگر حاضر به بستن قرارداد گازی با ایران نیست». او از پایبند نبودن کشورمان به تعهدات انتقاد کرد و گفت ایران باید به اندازه منابعی که دارد، اقدام به بستن قرارداد کند.
توقف واردات گاز
سعید توکلی، مدیر عامل شرکت ملی گاز به ایلنا گفت: «در حال حاضر واردات گاز نداریم. ارتباطات با ترکمنستان برقرار است و مذاکرات با این کشور ادامه دارد، امیدواریم نتیجه بخش باشد. تاکنون در هیچ منطقهای قطع گاز نداشتهایم.»
قطع گاز ترکمنستان در اوج سرمای زمستان 1386، پیامدهای بسیار جدی برای ایران داشت. بسیاری از مناطق کشور، بهویژه استانهای شمالی، با قطعی گاز خانگی مواجه شدند و مردم در سرمای شدید، مشکلات متعددی پیدا کردند. ترکمنستان مدعی بود ایران بدهیهای گازی خود را پرداخت نکرده است.
منتقشه بر سر قیمت گاز وارداتی
محمود خاقانی، کارشناس انرژی به تجارتنیوز گفت: « روسیه برای صادرات گاز به اروپا با کمبود گاز مواجه میشد و به همین دلیل به ترکمنستان قیمتی بالاتر از قیمت ایران پرداخت میکرد تا گاز را از آنها دریافت کند. به دنبال این اتفاقات، یک یا دو بار ترکمنستان ناگهان گاز ایران را قطع کرد چراکه روسیه مبلغ بیشتری بابت گاز پرداخت میکرد. در دولت دهم در سال 86، ترکمنستان گاز ایران را قطع کرد. در سفری که علی کردان، قائممقام وقت وزیر نفت هم در آن حضور داشت، ناگزیر شدیم در جریان مذاکرات با ترکمنستان، بهای گاز بیشتری نسبت به روسیه به ترکمنستان پیشنهاد دهیم. اما به محض اینکه تیم مذاکره عشقآباد را ترک کرد، روسیه مبلغ بیشتری به ترکمنستان پیشنهاد داد و وقتی به تهران رسیدیم، ترکمنستان بار دیگر گاز را قطع کرد.»
قطع گاز
احمد مهدوی ابهری، دبیر انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی، درباره تامین خوراک گازی مجتمعهای پتروشیمی به ایلنا اظهار داشت: «اکنون گاز تمام پتروشیمیهای مصرفکننده بیس گاز به جز فاز شیراز به خاطر تولید یک محصول خاص قطع است. حدود یک ماه است که گاز اکثر واحدهای گازی قطع است و از دریافت ۸۵ میلیون متر مکعب خوراک گازی به حدود ۳۸ میلیون متر مکعب رسیدهایم. عمده اثر قطع خوراک گازی روی مجتمعهای تولیدکننده اوره و متانول است که فعلا میزان عدمالنفع مشخص نیست، باید ببینیم چه میزان از تولید پتروشیمیها از دست رفته است. به جز یک فاز در شیراز تولید سایر واحدهای پتروشیمی که خوراک گازی دریافت میکردهاند، به کل متوقف و تعطیل هستند.»
ضربه به صنایع
بار اصلی ناترازی گاز بر دوش صنایع مولد است. این صنایع که به طور عمده وابسته به گاز هستند، اکنون به دلیل ناترازی گاز مجبور به توقف بخشی از تولید خود شدهاند و این موضوع منجر به کاهش شدید تولید در کشور میشود.
اکنون میدان گازی پارس جنوبی که بیش از 70 درصد گاز موردنیاز کشور را تولید میکند، دچار افت فشار شده و از سوی دیگر، واردات گاز به صفر رسیده است.