به گزارش ستاره صبح، جهان امروز شاهد یکی از دیدارهای کمسابقه دیپلماتیک میان سه قدرت بزرگ بینالمللی بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، روز پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در شهر شنژن چین پشت یک میز نشستند و پس از حدود ۹۰ دقیقه مذاکره، بیانیه مشترکی با عنوان «اعلامیه صلح» منتشر کردند.
این دیدار در حاشیه اجلاس همکاریهای اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) برگزار شد و از این جهت اهمیت دارد که سه کشور حاضر، از بازیگران اصلی رقابتهای نظامی، اقتصادی و سیاسی جهان و دارندگان بزرگترین زرادخانههای هستهای هستند.
در نشست سهجانبه چه گذشت؟
نشست با محوریت ثبات راهبردی، امنیت بینالمللی و کنترل تسلیحات هستهای برگزار شد. ترامپ در اظهارات آغازین، بر مسئولیت مشترک سه کشور برای حفظ گفتوگوی سازنده درباره مسائل تأثیرگذار بر امنیت جهان تأکید کرد.
او همچنین گفت آمریکا، روسیه و چین بهعنوان سه قدرت بزرگ هستهای، موقعیت ویژهای برای مذاکره درباره کاهش تعداد سلاحهای هستهای و جلوگیری از استفاده احتمالی از آنها دارند.
پوتین نیز از وجود منافع مشترک میان سه کشور در حلوفصل مناقشات منطقهای سخن گفت و بهطور مشخص به جنگ اوکراین اشاره کرد. شی جینپینگ نیز میزبان این نشست بود و بر اهمیت گفتوگو و همکاری میان قدرتهای بزرگ تأکید شد.
نکته مهم این است که این دیدار صرفاً یک ملاقات تشریفاتی نبود؛ سه طرف در پایان، بر سر انتشار یک سند مشترک به توافق رسیدند.
متن کامل بیانیه پایانی سه قدرت جهانی چه میگوید؟
انتشار بیانیه مشترک
بر اساس متن منتشرشده از سوی کرملین و رسانههای رسمی چین، بیانیه پایانی چهار محور اصلی دارد:
۱. اصلاح ساختار سازمان ملل متحد
سه کشور اعلام کردند که از اصلاح سازمان ملل حمایت میکنند تا این نهاد بتواند در برابر چالشهای جهانی مؤثرتر عمل کند و مأموریت اصلی خود برای حفظ صلح و امنیت بینالمللی را بهتر انجام دهد.
۲. افزایش تولید و عرضه فرآوردههای نفتی
آمریکا، روسیه و چین بر افزایش تولید و عرضه فرآوردههای نفتی پالایششده و حفظ جریان باثبات انرژی در جهان تأکید کردند. این بند از نظر بازار انرژی و تجارت جهانی اهمیت ویژهای دارد.
۳. کاهش خطرات هستهای
سه رهبر تأکید کردند که جنگ هستهای برندهای ندارد و هرگز نباید آغاز شود. همچنین توافق کردند گفتوگوهایی برای کاهش خطرات هستهای و جلوگیری از گسترش سلاحهای اتمی انجام دهند.
۴. تأکید بر مصونیت مقامات دولتی
در بخش دیگری از بیانیه، سه کشور بر اصل رضایت دولتها و احترام به مصونیت مقامات رسمی تأکید کردند و از دیوان کیفری بینالمللی و نهادهای مشابه خواستند از اختیارات قضائی خود سوءاستفاده نکنند.
انتشار بیانیه به معنای افزایش فوری تولید یا کاهش قیمت نفت نیست.
از سوی دیگر، هرگونه پیشرفت واقعی در کنترل تسلیحات هستهای و کاهش تنشهای میان قدرتهای بزرگ میتواند از میزان نگرانی سرمایهگذاران درباره ریسکهای ژئوپلیتیکی بکاهد.
با این حال، اختلافات تجاری آمریکا و چین، تحریمهای روسیه و بحرانهای منطقهای همچنان از عوامل تعیینکننده در اقتصاد جهانی هستند.
تحلیل اختصاصی ستاره صبح
نشست شنژن را باید از دو زاویه بررسی کرد.
از منظر دیپلماتیک، گردهمآمدن رهبران آمریکا، روسیه و چین و انتشار بیانیه مشترک، اتفاقی قابل توجه است. این سه کشور در بسیاری از مسائل جهانی منافع متفاوت و حتی متضادی دارند؛ بنابراین توافق بر سر چند موضوع مشترک، نشاندهنده وجود زمینههایی برای مذاکره و همکاری است.
اما از منظر عملی، نباید اهمیت این نشست را بیش از اندازه ارزیابی کرد.
نخست اینکه بیانیه منتشرشده فاقد جدول زمانی، سازوکار اجرایی و تعهدات مشخص برای خلع سلاح هستهای است. دوم اینکه درباره دو بحران مهم اوکراین و ایران، هیچ راهکار مشخصی ارائه نشده است. سوم اینکه اختلافات اقتصادی و امنیتی میان سه قدرت همچنان پابرجاست.
نکته مهم دیگر، موضوع اصلاح سازمان ملل است. هر سه کشور از اعضای دائم شورای امنیت هستند و حمایت مشترک آنها از اصلاح این نهاد میتواند بحث درباره آینده ساختار قدرت در نظام بینالملل را جدیتر کند؛ هرچند هنوز جزئیات اصلاحات مورد نظر مشخص نشده است.
نشست سهجانبه ترامپ، پوتین و شی جینپینگ در شنژن را میتوان آغاز یک مرحله تازه از گفتوگوی مستقیم میان سه قدرت هستهای دانست، اما هنوز نمیتوان آن را توافقی برای پایان جنگها یا حل اختلافات جهانی تلقی کرد. مهمترین مسئله از این پس، تبدیل مفاد بیانیه به اقدامات عملی خواهد بود.