ستاره صبح: فرزاد فریدونی: در سالهای اخیر، گسترش شبکههای اجتماعی و افزایش علاقه مردم به ثبت لحظههای شخصی، باعث شده تا فرهنگ سلفی گرفتن از مرزهای معمول عبور کند. یکی از نگرانکنندهترین جلوههای این رفتار، سلفی گرفتن با بازیگران، مجریان، خوانندگان و دیگر چهرههای مشهور در مراسم ختم و تشییع است؛ اتفاقی که بارها واکنشهای منفی افکار عمومی را به دنبال داشته است.
برای مثال در مراسم تشییع و یادبود اکبر عبدی یا مراسم درگذشت مادر داریوش فرضیایی (عمو پورنگ) جمع زیادی از هنرمندان برای ادای احترام حضور داشتند. طبیعی است که هدف اصلی آنان همدردی با خانواده داغدار است. اما متأسفانه برخی افراد بدون توجه به فضای غمانگیز مراسم و داغ صاحبان عزا تنها به دنبال گرفتن عکس یادگاری یا سلفی گرفتن با چهرههای مشهور هستند؛ رفتاری که نهتنها احترام مجلس و متوفی را زیر سؤال میبرد، بلکه موجب جریحه دار شدن احساسات خانواده آن هنرمند میشود.
مراسم ختم، محل همدردی است نه ثبت عکس یادگاری
فلسفه حضور در مراسم ختم، ابراز همدردی، احترام به متوفی و همراهی با خانواده عزادار است. در چنین فضایی، سکوت، احترام و همدلی مهمترین اصول رفتاری محسوب میشوند.
وقتی فردی در میان جمعیت، تلفن همراه خود را بالا میآورد تا با یک بازیگر یا ورزشکار مشهور عکس بگیرد، تمرکز مراسم از سوگواری به سمت هیجان دیدن یک سلبریتی تغییر میکند. این اتفاق باعث میشود شأن مراسم کاهش یابد و فضای آن تحت تأثیر قرار گیرد.
در بسیاری از موارد، حتی خود چهرهای معروف نیز به دلیل شرایط روحی نامناسبو احترام به تازه گذشته، تمایلی به گرفتن عکس ندارند؛ اما برای جلوگیری از ایجاد تنش یا ناراحتی مردم، ناچار میشوند درخواستها را تحمل کنند.
چرا سلفی میگیریم؟
کارشناسان علوم اجتماعی معتقدند عوامل مختلفی در شکلگیری این رفتار نقش دارند.
نخست، گسترش فرهنگ دیده شدن در شبکههای اجتماعی است. برخی افراد تصور میکنند انتشار یک عکس با فرد مشهور، باعث افزایش توجه و اعتبار صفحه شخصی آنها میشود.
عامل دوم، کمرنگ شدن مرز میان فضای خصوصی و عمومی است. بسیاری از افراد فراموش میکنند که حضور یک بازیگر یا فوتبالیست مشهور در مراسم ختم، به معنای حضور او در یک برنامه عمومی یا جشن نیست.
از سوی دیگر، هیجان لحظهای نیز نقش مهمی دارد. دیدن یک چهره مشهور باعث میشود برخی افراد بدون فکر کردن به شرایط اطراف، تنها به ثبت آن لحظه فکر کنند.
سلبریتیها عزادار هستند
یکی از نکاتی که معمولاً نادیده گرفته میشود، وضعیت روحی خود چهرههای مشهور است.
بازیگران، مجریان و هنرمندان نیز مانند سایر مردم، دوستان، همکاران و اعضای خانواده خود را از دست میدهند. آنها برای تفریح یا حضور رسانهای در مراسم ختم شرکت نمیکنند، بلکه برای ادای احترام و سوگواری آمدهاند.
در چنین شرایطی، درخواست گرفتن عکس یا سلفی میتواند فشار روانی مضاعفی بر فرد وارد کند. تصور کنید شخصی که بهتازگی عزیزی را از دست داده، در فاصله چند دقیقه بارها با درخواست عکس یادگاری مواجه شود؛ تجربهای که قطعاً خوشایند نخواهد بود.
تأثیر بر فرهنگ عمومی
ادامه یافتن چنین رفتارهایی، به مرور زمان میتواند فرهنگ احترام به مراسم سوگواری را تضعیف کند.
کودکان و نوجوانانی که این صحنهها را مشاهده میکنند، ممکن است تصور کنند حضور در مراسم ختم نیز فرصتی برای ثبت عکس با افراد مشهور است. در نتیجه، رفتارهای نادرست بهتدریج عادیسازی میشوند.
از سوی دیگر، انتشار گسترده این تصاویر در فضای مجازی، انگیزه افراد دیگر را برای تکرار این رفتار افزایش میدهد و چرخهای از بیتوجهی به آداب اجتماعی شکل میگیرد.
رسانهها و کاربران فضای مجازی نقش مهمی در اصلاح این فرهنگ دارند.
همچنین اینفلوئنسرها و سلبریتیها نیز میتوانند با انتشار پیامهایی درباره رعایت آداب حضور در مراسم سوگواری، به ارتقای فرهنگ عمومی کمک کنند.
فلسفه حضور در مراسم ختم
حضور در مراسم ختم، پیش از هر چیز نشانه انسانیت، همدلی و احترام به خانواده داغدار است. اگرچه دیدن یک چهره مشهور ممکن است برای بسیاری هیجانانگیز باشد، اما نباید فراموش کرد که آن فرد نیز در همان لحظه عزادار است و به آرامش نیاز دارد.
جامعهای که بتواند میان هیجان دیدن یک سلبریتی و احترام به احساسات انسانها تعادل برقرار کند، بدون شک از بلوغ فرهنگی بالاتری برخوردار خواهد بود. شاید بهترین یادگاری از حضور در یک مراسم ختم، نه یک سلفی، بلکه حفظ حرمت مجلس، احترام به سوگ دیگران و همدلی صادقانه با خانواده متوفی باشد؛ رفتاری که ارزش آن بسیار بیشتر از هر عکس یادگاری در شبکههای اجتماعی است.