ستاره صبح - فائزه صدر: درگیری نظامی میان تهران و تل آویو شامگه یکشنبه با شلیک چندین موشک از خاک ایران به آسمان اراضی اشغالی آغاز شد. اسرائیل بلافاصله اهدافی را در داخل ایران هدف قرار داد. اگرچه شروع درگیری با احتمال تشدید حملات آغاز شد اما به عقیده بسیاری از تحلیلگران این تنش ادامه دار نخواهد بود. ستاره صبح آنلاین در گفتوگو با عطا تقوی اصل، کارشناس و تحلیلگر سیاسی به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
این سناریو که ایران آغازگر یک جنگ باشد توسط برخی از کارشناسان مطرح شده بود ولی به صورت یک گزینه جدی مطرح نبود. تصور این بود که آمریکا آغازگر جنگ بعدی خواهد بود، ولی گمان این بود که حملات بعد از جام جهانی و انتخابات کنگره از سر گرفته شود. این نکته که ایران آغازگر جنگ باشد چقدر محتمل بود؟
با توجه به آن آتشبسی که آمریکا و اسرائیل به صورت غیرمستقیم به آن تن دادند، عملاً آتش بسی واقعی برقرار نبود. ما در بندرعباس با آمریکاییها درگیری و زد و خورد داشتیم. یعنی آتشبس به معنای واقعی برقرار نبود.
ما با اسرائیل آتشبس داشتیم ولی در لبنان آتشبس برقرار نشد. به همین خاطر مشخص بود قضیهای که یک سر آن ترامپ و نتانیاهو است و تفاهمنامه آن میتواند تفاهمنامه دقیق و مشخصی باشد و بدون خدشه باشد، قابل پیشبینی بود که در یک جاهایی این تفاهم نقض میشود.
اینکه ایران شروعکننده حمله به اسرائیل بوده است هم میتواند در دل خودش یک تهدید باشد و هم میتواند یک ظرفیت باشد. ظرفیت آن از این جهت که اسرائیل احساس میکند ظرفیت ژئوپلتیکی در منطقه خاورمیانه دارد و به هر جا در هر موقعی که اراده کند حمله میکند و در حقیقت اسرائیل کنترلکننده است.
اسرائیل خود را تعیین کننده میداند، ایران ایندفعه این قاعده را به هم زده است. گفته است که من هم هستم و از نظر ژئوپلتیکی من باید دیده شوم، من باید به رسمیت شناخته شوم کمااینکه من در یک جنگ نابرابر با دو تا ابرقدرت نظامی دنیا هم تابآوری خوبی از خودم نشان دادم و هم توانستهام ضربات مهلکی به اسرائیل بزنم. این پندار ایران از این حملات است.
به نظر من حمله ایران برای اولین بار حداقل در سدههای اخیر در این سیصد چهارصد سال اخیر است. ما برای اولین بار در پی یک حمله بودیم. یک بخشی از آن به نقض آتشبس بوسیله اسرائیل در لبنان برمیگردد که ایران تحت فشار بود هم از نظر افکار عمومی و هم از نظر خیلی از موضوعات دیگر و مسئله حمایت کشور از حزب الله لبنان.
علیرغم اینکه اسرائیل از نظر ما یک کشور نامشروع است، ولی از نظر حقوق بینالملل به عنوان یک کشور قابل توضیح است. اینکه اسرائیل در نامهها و مکاتباتی که بین پاکستانیها رد و بدل میکردند، لبنان را جزء آتشبس میداند. ترامپ حریف نتانیاهو نشده است یا با هم هماهنگ هستند که یک جاهایی اهرم فشار به ایران را برای امتیازگیری بیشتر نگه دارند. از منظر حقوق بینالملل آتشبسی ثبت شده است، تا زمانی که طرفین به آتشبس پایبند باشند نباید به همدیگر حمله کنند ولی وقتی یک طرف بخشی از آتشبس را نقض میکند، طرف دیگر هم از نظر حقوقی این حق را دارد که عمل متفاوتی داشته باشد.
اسرائیل ضربه اول را میزد و حمله و ترور میکرد. این بار ایران شروعکننده بود که در دل این شروعکنندگی یک قدرت ژئوپلیتیکی بود. حالا اینکه باشی یا نباشی یک بحث دیگر است ولی اینکه ایران انقدر جسارت ژئوپلتیکی از خودش نشان داده است و با یک کشوری که تا دندان مسلح است و هم ابرقدرتی مثل امریکا از او حمایت میکند حمله کرده است این یعنی اسرائیل باید واقعیت ژئوپلیتیکی ایران را بپذیرد.
یکی از دلایلی که ایران این کار را انجام داده است این بوده است که این پیام را به اسرائیل بدهد که قدرت ژئوپلیتیکی ایران دیگر به اسرائیل اجازه نخواهد داد که هر موقعی دلش خواست به ایران حمله کند و مجازات نشود. شرایط منطقهای و بینالمللی به سمتی رفته است که ایران را ناچار کرده است برای حفظ قدرت ژئوپلیتیکیای که در شرایط جنگ 12 روزه و 40 روزه به دست آورده است، برای اسرائیل خط و نشان بکشد تا دستش را از پایش درازتر نکند.
شاید ما باید این سؤال را قبل از سؤال اول خود میپرسیدم که ابعاد حملات به شکلی است که ما بتوانیم از یک جنگ طولانی صحبت کنیم؟ درترم سیاسی آینده این حملات چیست؟
به نظر من فعلاً جنگ مدیریت شده است. یعنی ادامه داشتن تنش دور از ذهن است. نمیگویم چنین چیزی غیر ممکن است شاید اتفاق بیفتد ولی احتمال اینکه این عملیات به مرور تبدیل به جنگ طولانی شود خیلی دور از ذهن است.
یعنی ضربات متقابلی بین ایران و اسرائیل رد و بدل میشود، حتی ممکن است یک جاهایی آمریکا به دلایل شرایط داخلی و فشاری که لابی یهودی در آمریکا دارد ممکن است یک جاهایی هم به نفع اسرائیل ورود کند ولی شرایط منطقهای که ما الآن در آن قرار داریم هم برای اسرائیل و هم برای ایران و هم برای آمریکا حداقل در این چند ماه اخیر چشماندازی برای یک جنگی مثل این چهل روز جنگ را نشان نمیدهد. فعلاً اگر از کنترل خارج نشود، آن چیزی که الآن در منطقه دارد اتفاق میافتد یک سری ضربات کنترل شده است، مدیریت شده است.
یکی از دلایل، یکی از علتها و یکی از زمینههایی که ممکن است این ضربات مدیریت شده را از کنترل خارج کند حمله به زیرساختها است که متأسفانه اسرائیل در اولین حملهاش این کار را انجام داده است و باید در انتها من چشماندازی برای اینکه ابعاد و زمان این جنگ گستردهتر شود نمیبینم.
آیا حضور آمریکا در این جنگ قابل تصور است. نسبت آمریکا با این درگیری چیست؟
اینجا اگر آمریکا حامی نباشد و حمایت نکند، اسرائیل نمیتواند مدت زیادی با ایران درگیری خود را ادامه دهد. حالا هر چند که نتانیاهو اعلام کرده است که ما از نظر نظامی مستقل هستیم و نیاز به کسی نداریم ولی واقعیت میدانی این نیست.
واقعیت میدانی این است که اسرائیل همچنان بدون آمریکا در طولانی مدت نمیتواند وارد یک جنگ گسترده شود. این را من در پاسخ به این سؤال شما میگویم. آمریکا الآن نیاز به جنگ ندارد. بیشترین نفوذ هم آمریکا روی اسرائیل دارد چون نیاز به جنگ ندارد. حداقل در این دو سه ماه نیاز به آرامش دارد.
ترامپ الآن دارد میگوید که مثلاً نتانیاهو بدون هماهنگی من به جنوب لبنان حمله کرده است. نباید این کار را میکرده است. ایران و اسرائیل باید کنار بیاید و فلان و اینها. فعلاً تا یک مقطعی این را میگوییم. ما نمیدانیم که آیا ممکن است که مثلاً ضربات در حدی شود که از کنترل خارج شود و آمریکا ناچار شود که دوباره به طرفداری از اسرائیل ورود کند و دامنه جنگ گسترش پیدا کند یا اینکه نه، یک طرح در این است، یک طرح دیگر برای این است که در حقیقت آمریکا به اسرائیل فشار بیاورد که این جنگ را تمام کند.
حالا شاید یک ضربهای به ایران بزنند ولی بعد آمریکا به اسرائیل بگوید پاسخ ندهید تا درگیری تمام شود. به دلیل اینکه آمریکا یک سری برنامههای دیگر دارد که این الآن میخواهد از این باتلاق بیرون برود. ترامپ میخواهد فعلاً از این باتلاق خارج شود هم به خاطر مسائل داخلیاش و هم به خاطر رویدادهای پیش رویی که دارد فعلاً میخواهد از این باتلاق خارج شود.
نتانیاهو دوباره آمده پایش را اینجا در گیر کرده است و او را تحریک کرده است که بیاید وارد یک جنگ دیگری کند. این را متوجه شده است. پیشبینی من این است که ممکن است که ترامپ اجازه جنگ را به نتانیاهو ندهد. این محتملترین گزینه است.
گزینههای دیگر هم که جنگ گسترش پیدا کند، آمریکا دخالت کند، اینها روی میز هست ولی محتملترین آن این است که آمریکا به دلیل اینکه روی اسرائیل نفوذ زیادی دارد و الآن نیاز به یک آرامش کوتاه مدتی دارد و در باتلاق هم حسابی گیر کرده است، هر حرکتی انجام بدهد بازخوردهای منفی دارد، جنگش چشمانداز ندارد، میخواهد آن را تمام کند، به احتمال بالای 50 درصد آمریکا به اسرائیل فشار بیاورد که این موضوع جمع شود.