تا کنون ۴۵ روز در جنگ اخیر یعنی بیش از 1100 ساعت است که اینترنت قطع بود است. در سال ۲۰۲۶ مجموعاً ۶۶ روز اینترنت در ایران قطع بوده است، یعنی ۶۰ درصد روزهای ابتدایی سال ارتباطات جهانی و اینترنتی با ایران مختل شده است.
خسارت قطع اینترنت
افشین کلاهی، رئیس کمیسیون دانشبنیان اتاق ایران، اعلام کرده است که خسارت مستقیم قطعی اینترنت روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار است و در صورت احتساب اثرات غیرمستقیم، این رقم تا حدود ۸۰ میلیون دلار در روز افزایش مییابد.
بر اساس اعلام رسمی وزارت ارتباطات، خسارت روزانه قطعی اینترنت حدود ۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. تنها حدود ۵۰۰ میلیارد تومان از این خسارت به اپراتورها و هسته اقتصاد دیجیتال مربوط میشود و باقی آن، به لایههای اقتصاد، شامل کسبوکارهای آنلاین، خدمات دیجیتال، فروشگاهها، پلتفرمها و حتی کسبوکارهای سنتی وابسته به اینترنت مربوط است. اگر ۴۵ روز قطعی اینترنت را مبنا قرار دهیم، مجموع خسارت به حدود ۲۲۵ هزار میلیارد تومان میرسد. این میزان خسارت معادل چندین برابر بودجه عمرانی استانهاست و میتواند دهها پروژه ملی را تأمین مالی کند.
برآورد دلاری خسارت قطع اینترنت
اگر حداقل خسارت روزانه یعنی ۳۰ میلیون دلار را مبنا قرار دهیم، زیان ۴۵ روزه به حدود ۱.۳۵ میلیارد دلار میرسد. در سناریوی بدبینانهتر و با در نظر گرفتن سقف ۸۰ میلیون دلار در روز، این عدد به حدود ۳.۶ میلیارد دلار افزایش پیدا میکند.
در جریان قطع اینترنت چیزی بهطور مستقیم از بین نمیرود. ساختمانها پابرجا هستند، خیابانها سالماند و کارخانهها همچنان فعالاند، اما در لایهای عمیقتر، جریان اقتصادی مختل میشود. تراکنشها انجام نمیشود، سفارشها ثبت نمیگردد، ارتباط با مشتری قطع میشود و زنجیره ارزشآفرینی دچار وقفه میشود.
قطع اینترنت در دی ماه
نخستین قطعی اینترنت در دیماه ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز اعتراضات رخ داد؛ زمانی که دسترسی به اینترنت بینالملل قطع شد و این وضعیت برای حدود ۲۰ روز ادامه یافت. چند هفته بعد، موج دوم قطع اینترنت از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد؛ همزمان با شروع درگیریهای نظامی میان آمریکا و اسرائیل و ایران. در این مرحله، اتصال کشور به اینترنت جهانی بار دیگر قطع شد و این اختلال تا ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ ادامه یافت و همچنان نیز اثرات آن در برخی بخشها محسوس است.
تاب آوری قطع اینترنت
پیشتر وزیر ارتباطات اعلام کرده بود که تابآوری اقتصاد دیجیتال کشور در برابر قطع اینترنت حدود ۲۰ روز است؛ عددی که اکنون در موج چند برابر شده وفشار به کسبوکارهای آنلاین وارد کرده است. بر اساس برآوردهای حداقلی، خسارت ناشی از قطعی اینترنت روزانه حداقل ۵ هزار میلیارد تومان تخمین زده شده است. اگر این رقم در ۶۶ روز قطعی اینترنت در سال ۲۰۲۶ ضرب شود، نتیجه به رقمی بیش از ۳۳۰ هزار میلیارد تومان میرسد.
توقف فعالیت اقتصادی
در مرکز این بحران، اقتصاد دیجیتال قرار دارد؛ بخشی که در سالهای اخیر به یکی از موتورهای رشد اقتصادی کشور تبدیل شده بود. استارتاپها، پلتفرمهای خدماتی، فروشگاههای اینترنتی، فریلنسرها و تولیدکنندگان محتوا، همگی به اینترنت وابستهاند. قطع اینترنت برای آنها به معنای کاهش درآمد نیست؛ بلکه به معنای توقف فعالیت اقتصادی است.
افزایش بیکاری
اختلال در اینترنت میتواند مانند یک شوک زنجیرهای عمل کند. 10 میلیون نفر در حوزه اقتصاد دیجیتال و صدها هزار نفر بهصورت غیرمستقیم مشغول به کار هستند. قطع اینترنت، برای این افراد به معنای کاهش درآمد، افزایش نااطمینانی و در برخی موارد از دست رفتن شغل است. فریلنسرهایی که با بازارهای بینالمللی کار میکنند، با هر بار اختلال در اینترنت، نهتنها درآمد خود را از دست میدهند، بلکه اعتبار حرفهایشان نیز آسیب میبیند. در دنیای دیجیتال، این اعتبار بهسختی به دست میآید و بهراحتی از بین میرود.
اینترنت، زیرساخت حیاتی
اینترنت، امروز در ردیف زیرساختهای حیاتی مانند برق، آب و حملونقل قرار دارد. همانطور که قطع برق میتواند زندگی روزمره را مختل کند، قطع اینترنت نیز میتواند اقتصاد را فلج کند، با این تفاوت که اثرات آن گسترده، پیچیده و ماندگار است.