ستاره صبح، فائزه صدر: میانجی پاکستان در آتش بس بین ایران و آمریکا، دور از ذهن بود، زیرا تا اینجا اسلام آباد مأموریت دیپلماتیک مهمی نداشت و نامش بیشتر در کنار اختلافات و تنشهایی که با هند دارد و یا در رابطه با افغانستان به گوش میرسید. اما در غیاب قطر و عمان که به طور سنتی نقش میانجی گری را پذیرفته بودند، این بازیگر نه چندان پرکار منطقه به شکل همسایهای مسئولیت پذیر برای ایران و هم پیمانی وظیفه شناس برای آمریکا به میدان آمده و میزبان مهمترین مذاکرات ایران و آمریکا در دوران معاصر شده است. ستاره صبح در گفتوگو با محسن روحی صفت، دیپلمات پیشین در پاکستان و کارشناس مسائل شبه قاره به بررسی نقش پاکستان در این مقطع حساس تاریخی و منافعی که از پایان جنگ دارد پرداخته که در ادامه میخوانید:
محسن روحی صفت در رابطه با نقش پاکستان به عنوان میانجی مذاکرات ایران و آمریکا گفت: پاکستان از بدو استقلال خود تاکنون روابط سیاسی و امنیتی خوبی با آمریکا داشته و همواره در بلوک غرب تعریف شده است. اسلام آباد تا امروز هیچ انحرافی از این موضوع نداشت. اما ایران برخلاف روابط عمیقی که در گذشته با بلوک غرب داشت، بعد از انقلاب در نقطه مخالف این موقعیت قرار گرفت، ولی روابط خود را با پاکستان ادامه داده است. روحی صفت افزود: نوع روابط پاکستان با آمریکا عمیق و استمرار داشته است. هر بار اسلام آباد تلاشی برای ارتباط گیری با کشوری چون روسیه که در مقابل آمریکا قرار دارد داشته، این اراده محقق نشده است. اما در عین حال روابط خود با چین را حفظ کرده است چون در تضاد با منافع آمریکا عمل نمیکرد حتی پاکستان بود که واسطه برقراری روابط سیاسی آمریکا و چین شد. در زمان نیکسون هیئت های آمریکایی از طریق پاکستان به چین رفتند و روابط را تجدید کردند که در نهایت منجر به برقراری ارتباطات وسیعی میان واشنگتن و پکن شد.
وی در این رابطه خاطر نشان ساخت: پاکستان از نظر اقتصادی به کمکهای خارجی نیازمند است و عربستان یکی از کشورهای مهم منطقه پایه کمکهای خارجی به اسلام آباد شد. از این منظر پاکستان همواره توازن را در روابط خود با ایران حفظ کرده است. دیپلمات پیشین با اشاره به تنش در روابط ایران و اعراب منطقه در خصوص ظرفیتهای میانجی جدید گفت: در درگیریهای اخیر ایران و آمریکا پای کشورهای عرب منطقه نیز به جنگ کشیده شد و قابلیت میانجی گری از میان کشورهای عرب از جمله قطر یا عمان از بین رفت. پاکستان به دلیل جایگاهی که بین ایران و کشورهای عرب یا بین ایران و آمریکا دارد توانست این فرصت را به چنگ بیاورد. وی خاطرنشان ساخت: باید به این نکته دقت کرد که ایران برای میانجی گری به دنبال پاکستان نرفته است. آمریکا به دنبال کانالی برای گفتوگو بود. به قطر رجوع شد ولی دوحه دیگر این نقش را نپذیرفت. عمان نیز با توجه به نقشی که در دو دور مذاکره قبلی داشت و هر بار در میانه مذاکرات به ایران حمله شد دیگر حاضر به پذیرش موقعیت میانجی نبود. از این رو آمریکا به پاکستانیها مراجعه کرد و اسلام آباد برای دعوت از ایران از کمک چینیها استفاده کرد.
کارشناس مسائل منطقه در خصوص منافع دولت میانجی از خاتمه دادن به این تنش گفت: وقتی کشوری در چنین موضوعی درگیر میشود اولین منافعی که برای وی متصور است در حیطه پرستیژ جهانی و وجه منطقهای است. هندیها همیشه از این منظر تلاش کردهاند و در کنار پاکستان به عنوان دو رقیب سرسخت در این موضوع مطرح بودند. در مورد افغانستان پاکستان خود را جبهه جدی جهان غرب در برابر جبهه جهان کمونیست شناساند و از اینمزیت نسبی برای جذب کمکهای جهانی برای کشورش استفاده کرد. بسیاری از کمکها به افغانستان از کنار پاکستان میگذرد.
وی در ادامه افزود: از منظر سیاسی در موضوع افغانستان، پاکستان همیشه طرف مشورت تمام کشورهای جهان حتی ژاپن و استرالیا است. پاکستان در تبادل نظر سیاسی و دیپلماتیک نقش مهمی کسب کرده است.
محسن روحی صفت در پایان گفتوگو متذکر شد: تشدید جنگ میان آمریکا و اسرائیل و ایران برای پاکستان خطر داشته و دارد و موقعیت پاکستان را در حفظ توازن میان ایران و سایر دوستانش سخت میکند. وقفهای که در این درگیری رخ داد برای پاکستان مفید است.