ستاره صبح - مریم اسدی: کارشناسان علوم اجتماعی سالها است که نسبت به رابطه مستقیم بین کاهش سرمایه اجتماعی و شکل گیری اعتراضات هشدار دادهاند. به عقیده این گروه؛ اعتماد مردم به مردم، اعتماد مردم به نظام و اعتماد مردم به آینده؛ به سرمایه اجتماعی شکل میدهد. نتایج پیمایشهایی که در این رابطه انجام گرفته نشان میدهد که شاخص سرمایه اجتماعی در ایران از میانگین جهانی کمتر است. نسبت میان آمار مشکلات اقتصادی وضعیت اجتماعی نشان میدهد که نباید از تأثیر تصمیمات سیاسی و اقتصادی بر معیشت مردم غافل بود، چرا که نارضایتی عامل شکل گیری اعتراضات است. ستاره صبح در گفتوگو با غلامعلی رجایی، مشاور رئیس پیشین مجمع تشخیص مصلحت نظام به موضوع لزوم بازسازی اعتماد اجتماعی پرداخته که در ادامه میخوانید:
غلامعلی رجایی با اشاره به اتفاقات دی ماه و تأثیر این وقایع بر کاهش سرمایه اجتماعی گفت: در دو روز 18 و 19 دی ماه اتفاقاتی افتاد که وحدت و انسجام اجتماعی که طی ۱۲ روز جنگ ایجاد شده بود را از بین برد و بر طول و عرض دیوار بی اعتمادی بین مردم و حاکمیت اضافه کرد. بخش بزرگی از سرمایه اجتماعی از دست رفته بازگردد. شاید دولت با برنامههایی نظیر شهید اعلام کردن کشتهها و رسیدگی به خانوادههای آنها برنامهای برای بازگرداندن مردم به سمت حاکمیت داشته باشد، ولی خون مظلومی که به ناحق بر زمین ریخته شود، دامن گیر است.
رجایی افزود: کشته شدگان چه از این سو و چه از آن سو، چه رهگذر باشند، چه معترض و چه فریب خورده، به هر حال از همین ملت بودند و خانوادههای ایرانی بسیاری امروز از غم و درد از دست دادن عزیزانشان داغدار هستند. حساب عده معدودی که لیدر اغتشاشات بودند و برای اقدامات وطن ستیزانه خود پول گرفته بودند و جو اعتراضات را رادیکال و خشن کردند، از معترضان کشته شده بی گناه جدا است.
وی در ادامه اضافه کرد: دولت باید رسیدگی به این موضوع را به طور جدی در دستور کار خود قرار دهد و کمیتهای حقیقت یاب برای این کار در نظر بگیرد. باید این ادعاها که مأموران امنیتی به معترضین شلیک کرده و به طور مستقیم به سر و بالا تنه آنها تیر زدهاند بررسی و روشنگری شود.
این کارشناس و تحلیلگر سیاسی با اشاره به لزوم شفاف سازی وقایع دی ماه گفت: مردم کشور هنوز چیستی آن دو روز دی ماه را نمیدانند و از کم و کیف ماجرا خبر ندارند. درحالیکه نهادهای امنیتی کشور از کلیت ماجرا و آن چه در آن دو روز بر سر کشور آمده با خبر هستند. باید به مردم اطلاعات داده شود و گرنه ایران اینترنشنال راوی خواهد بود. وقتی اطلاعات درست در داخل منتشر نمیشود مردم به اخبار جعلی و یا بزرگ نمایی شده این رسانهها گوش میدهند. پهلوی را که ۱۷ درصد هم خواهان نداشت به عنوان آلترناتیوی با ۸۰ درصد پیرو جا زدهاند!
وی افزود: امام میگفت نظام از آن مردم است. اما امروز رادیو و تلوزون ما هم در داخل مال مردم نیست. شهروندان اخبار مربوط به مذاکرات را از رسانههای خارجی میگیرند. اطلاعات درست باید از رسانه داخلی پخش شود. مردم باید محرم باشند و بدانند در کشور چه میگذرد.
رجایی در این رابطه اضافه کرد: اگرچه اعتمادی که اینگونه از دست رفته دیگر بر نمیگردد، ولی دولت باید تلاش خود را انجام بدهد. خانوادههای بسیاری در اعتراضات دی ماه تلفات دادهاند اگر خانوادههایی که به نوعی با این افراد نسبت و معاشرت دارند را نیز در نظر بگیرید تعداد بالایی از مردم کشور امروز به دلیل حوادث دی ماه داغدارند و از حاکمیت دلگیر شدهاند. این افراد دیگر با حاکمیت آشتی نخواهند کرد چون پای خون در میان است. حتی وقتی خون بها پرداخت میشود باز هم دل داغداران آرام نمیشود.
این کارشناس مسائل داخلی با تاکید بر ظرفیت عفو عمومی درترمیم شکاف میانملت و حاکمیت گفت: مسئله دوم برنامه ریزی برای ایام عید است. همانطور که رهبری عفومی کند دولت هم باید برنامه عفو داشته باشد. عید فطر و نوروز با هم هم زمان شده است و عید در میان ایرانیان با عیدی گرفتن و عیدی دادن همراه است. دولت باید به مناسبت عید گشایشهایی برای مردم ایجاد کند.
وی در این خصوص خاطرنشان ساخت: معیشت مردم مشکل دارد. دولت حتی اگر شده تا شش ماه هیچ کار توسعهای و زیر بنایی نداشته باشد و بودجه را صرف مردم کند. اینکه به هر ایرانی یک میلیون تومان کالابرگ اختصاص داده شده ولی تورم چند برابر این پول را از جیب مردم بیرون کشیده، راه حل رفع مشکلات معیشتی نیست. مشکلات معیشتی مثل زنجیری به پای دولت چهاردهم بسته شده و به نظر من آقای پزشکیان باید در هر جلسه از دولت از وزرایش پیشنهاد بخواهد.
مشاور رئیس پیشین مجمع تشخیص مصلحت نظام ضمن انتقاد از بی توجهی به اصلاح و اخذ تصمیمات سخت گفت: به نظر من حاکمیت دچار ثقل سامعه شده است. نظرسنجیهای دولتی از میزان نارضایتیها خبر میدهد. وقتی بالای ۸۰ درصد نارضایتی اعلام میشود اولین جایی که باید واکنش نشان بدهد و به تکاپو بیفتد دولت و حاکمیت است. اما اراده به تغییر و اصلاح و تمایل به اخذ تصمیمات سخت و شجاعانه مشاهده نمیشود. همین امروز بسیاری از نامزدهای انتخابات شوراها رد شدهاند که بیشتر آنها کسانی هستند که امید به رأی آوریشان بالا است.
وی افزود: حاکمیت باید پیش از این به حذف نظارت استصوابی تن میداد. امروز در برابر آمریکا امتیاز میدهیم، درحالیکه اگر به مردم امتیاز داده بودیم امروز در موقعیت سخت قرار نمیگرفتیم. امتیاز را باید به مردم داخل کشور میدادیم و رضایت مردم خودمان را به دست میآوردیم.
این کارشناس و تحلیلگر سیاسی در ادامه با تاکید بر قدرت ومشروعیتی که رضایت مردم حاصل میکند، اظهار داشت: نه ناو آمریکایی به ایران صدمه میزند نه هواپیماهایش، مردم باید با حاکمیت باشند و اگر مردم از ما برگردند دست حاکمیت بالا میرود و هیچ کاری از ما بر نخواهد آمد. پیشنهاد دادن جامعه به مطالبه رسید. مطالبات محقق نشده به نارضایتی تبدیل شد، انباشت نارضایتی به اعتراضات شکل داد و امروز آن اعتراضات به خشم ونفرت مبدل شده است این وضعیت بسیار خطرناک است.
غلامعلی رجایی در پایان گفتوگو متذکر شد: به عنوان یک کارشناس سیاسی، خطر جنگ را بالا میدانم و مردم آمادگی برای شرایط جنگی ندارند. نه در مورد پناهگاهها و نه در خصوص شرایطی که ممکن است آب و برق قطع شود آمادگی وجود ندارد. این وظیفه بر عهده دولت است که جامعه را برای مواجهه با شرایط جنگی آماده کند اگر درگیری صورت نگرفت ما ضرر نمیکنیم و اگر جنگ آغاز شود غافلگیر نشدهایم. آیا باید صدای غرش هواپیماها را بشنویم تا بفهمیم جنگ شده است؟!