ستاره صبح، فائزه صدر: نیکلاس مادورو، بامداد سوم ژانویه(شنبه 13 دی) در یورش شبانه نیرو های ویژه آمریکا در کاراکاس، به همراه همسرش دستگیر شد. رئیس جمهور پیشین ونزوئلا، در پایان همان روز در حالی که مأموران او را همراهی می کردند، در ساختمان های اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا در نیویورک دیده شد. اتهاماتی که علیه او مطرح شده، مجازاتی بین ۲۰ سال زندان تا حبس ابد را در پی دارد و شاید او دیگر نتواند به ونزوئلا برگردد و سرنوشتی مشابه نوریگا، رئیسجمهور پاناما در انتظارش باشد. اما در این اتفاق آنچه بیش از هر چیز دیگری برجسته بود، اقدام سریع آمریکا با دستور دونالد ترامپ است که در نیم ساعت اجرا شد.
ستاره صبح در گفتوگو با حسن بهشتی پور، کارشناس و پژوهشگر سیاست خارجی به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
حسن بهشتی پور درباره اتفاقات اخیر ونزوئلا و دستگیری نیکلاس مادورو گفت: برای درک دقیق اتفاقات ونزوئلا باید ببینیم آمریکا تحت رهبری ترامپ در ونزوئلا چه کرده است؟ آنچه رخ داد تمام قواعد بینالمللی را زیر پا گذاشت و تجاوزی آشکار به کشوری مستقل است، ولی چون آمریکا این کار را انجام داده مثل حرکتی تروریستی به این ماجرا نگاه نمیشود و حتی در مراتبی مورد ستایش واقع شده است.
بهشتی پور افزود: این موضوع را از زاویه رفتار آمریکاییها بررسی کنید که در خاک کشوری دیگر وارد خانه رهبری سیاسی شدهاند و رئیسجمهور کشور دیگری را به اتفاق همسرش دستگیر کرده و برای محاکمه به نیویورک میبرند! درحالیکه آنچه آمریکا درباره نیکلاس مادورو میگوید صرفا اتهام زنی است و هیچ یک از این اتهامات ثابت نشده است.
وی در ادامه اظهار داشت: اگر قرار باشد آمریکا با هر اتهامی که برای خودش معلوم و برای دیگران نامعلوم است به خاک کشور دیگری حمله کند و رهبران سیاسی آن کشور را دستگیر کند، در دنیا سنگ روی سنگ بند نخواهد شد. مفهومی به نام مصونیت سیاسی وجود دارد که آمریکا فقط برای متحدانش از این تعریف استفاده میکند.
این تحلیلگر سیاسی ضمن تشبیه اقدام نظامی آمریکا در خاک ونزوئلا به عملیات آدم ربایی، اضافه کرد: در مورد مادورو اتهام اثبات شدهای وجود ندارد و دادگاهی تشکیل نشده و تنها یک کیفر خواست منتشر شده که همین مقدار هم بعد از دستگیری وی تدارک دیده شد تا به این آدم ربایی مشروعیت ببخشد. حرکت آمریکا در ربودن رئیسجمهور ونزوئلا از منظر قلدری بی نظیر است. وی گفت: نفوذ آمریکا در ونزوئلا به حدی بالا بوده که سربازان نیمه شب وارد کاخ ریاست جمهوری شدند و رئیسجمهور را در اتاق خوابش دستگیر کردند!
این کارشناس سیاست خارجی با اشاره به نمونههایی تاریخی یادآور شد: برخی این اتفاق را با دستگیری مانوئل نوریگا در پاناما به سال 1981 مقایسه میکنند درحالیکه این دو موضوع کاملا جدا است. برخی شباهتهایی بین این موضوع و حمله به شیلی و سرنگونی دولت سالوادور آلنده پیدا کردهاند، در آن مورد هم دولتی قانونی با کودتا سرنگون شد، چون هر دو نفر مارکسیست بودند، ولی این بار در ونزوئلا کودتایی برپا نشد.
وی گفت: آمریکا ادعا کرده تا تشکیل دولتی قانونی اداره ونزوئلا را بر عهده میگیرد. این مرحله از سقوط دولت مادورو بسیار مهم است یعنی آمریکا حتی اپوزیسیون مورد حمایت خود را نیز که در تضعیف دولت مادورو نقشی جدی داشتند، در این مرحله به رسمیت نمیشناسد. خانم ماریا ماچادو برنده جایزه صلح نوبل است و تا اینجا به نظر میرسید توسط ترامپ حمایت میشود، ولی بعد از سقوط مادورو با صراحت اعلام شد که با معاون مادورو توافق شده تا برگزاری انتخابات آمریکا کشور را اداره کند.
بهشتی پور در ادامه با یادآوری شرایط داخلی ایران، هشدار داد: اگر شرایط در ایران طوری باشد که فاصله بین دولت و مردم بالا برود، آمریکا به خودش اجازه خواهد داد که مثل ونزوئلا عمل کند و بی محابا با دخالت نظامی مستقیم درباره یک کشور تصمیم گیری کنند. اگر مادورو در آخرین انتخابات ونزوئلا با مخالفانش راه میآمد و دولت وحدت ملی تشکیل میداد و به منتقدین و مخالفانش اجازه حضور در عرصه کشورداری میداد، ترامپ جرات نمیکرد با عملیات نظامی شبانه رئیسجمهور ونزوئلا را برباید.
وی گفت: متأسفانه تجربه حیات دیکتاتورها نشان میدهد تا زمانی که در قدرت هستند اجازه نمیدهند مخالفانشان در کشور داری مشارکت کنند و روز به روز فاصله آنها با مردم بیشتر میشود. نتیجه این است که یک قدرت خارجی به خودش اجازه میدهد وارد خاک یک کشور دیگر شود و حتی اقدامات تجاوزکارانه خود را با اتهام زنی توجیه کند.
این پژوهشگر سیاست خارجی در رابطه با شائبه همکاری ارتش ونزوئلا با ایالات متحده اظهار داشت: ارتش ونزوئلا کوچکترین دفاعی از رئیسجمهور کشور نکرد و اقدامی بازدارنده صورت نگرفت. به عنوان یک تحلیلگر میتوان نشانه های توافق آمریکا با ارتش را جست و جو کنم. حزب حاکم در ونزوئلا و احزاب اپوزیسیون نیز دچار شوک شدند چون آمریکا از آنها استفاده کرد، ولی در طراحی سیاسی ونزوئلای جدید نقشی برای آنها ترسیم نشده است.
وی افزود: عموم تحلیلگران از منظر سلطه آمریکا بر منافع نفتی ونزوئلا به بررسی این ماجرا میپردازند. ولی تحلیل کلان این موضوع نباید تنها بر مسئله نفت متمرکز شود، این فروکاستن تحلیل است. ذخایر نفتی ونزوئلا اولین در جهان است ولی در تحلیل درست باید عوامل متعدد سیاسی، نظامی، اقتصادی، امنیتی و ژئوپولتیک ونزوئلا در نظر گرفته شود. این استاد علوم سیاسی با انتقاد از انفعال جهانی در برابر اقدامات ترامپ گفت: سکوت جهان جای تعمق دارد که چرا در برابر زورگویی و یکه تازی آمریکا کاری نمیکنند. ترامپ حدی برای خود قائل نیست درحالی که روز 20 ژانویه یعنی اول بهمن سال اول ریاست جمهوری ترامپ تمام میشود و دنیا هنوز 3 سال دیگر باید اقدامات چنین فردی را در عرصه بینالملل تحمل کند!
حسن بهشتی پور در پایان گفتوگو تاکید کرد: اگر سیاست های ترامپ برای آمریکا هزینه بر باشد، در داخل این کشور شاهد اقداماتی علیه رئیسجمهور خواهیم بود. تهدید منافع اقتصادی و امنیت آمریکا تنها مسئلهای است که میتواند با واکنش های داخلی ترمز زیاده خواهی ترامپ را بکشد.