رکورد زنی بارش در تهران
اداره کل هواشناسی استان تهران اعلام کرد: مناطق شمالی و ارتفاعات استان بیشترین سهم را از بارش‌های روز شنبه داشته‌اند. ایستگاه «پس قلعه» پرباری‌ترین نقطه استان لقب گرفته است. ایستگاه هواشناسی «پس قلعه» با ثبت ۴۱.۹ میلی‌متر بارندگی، رکورددار بیشترین میزان بارش در سطح استان تهران بوده است. پس‌ازآن، مناطق «اوشان» با ۳۷.۱ میلی‌متر و «سولقان» با ۳۵ میلی‌متر، جزو پربارش‌ترین مناطق استان در شبانه‌روز شنبه به شمار می‌روند. همچنین در شمیران نیز بارش قابل‌توجه ۲۸.۲ میلی‌متری به ثبت رسیده است.
خطر سیل و خسارت در تهران
رئیس سازمان مدیریت بحران تهران در خصوص صدور هشدار قرمز هواشناسی برای روز یکشنبه گفت: سازمان هواشناسی به‌ندرت برای تهران هشدار قرمز صادر می‌کند و این هشدار نشان‌دهنده احتمال وقوع سیلاب با خسارت گسترده است؛ بنابراین باید موضوع را جدی گرفت.
علی نصیری اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین خطرات این سامانه بارشی، جاری شدن رواناب و بالا آمدن سطح آب رودخانه‌هاست. ازاین‌رو احتمال آب‌برندگی حاشیه رودخانه‌ها، آب‌گرفتگی معابر شهری و حتی طغیان برخی رودخانه‌ها و مسیل‌ها وجود دارد. رودخانه‌هایی که در شرایط عادی خشک هستند نیز ممکن است با ورود حجم زیادی از رواناب مواجه شوند.
وی ادامه داد: با توجه به حجم بالای بارش‌های پیش‌بینی‌شده، با یک پدیده جوی کم‌سابقه مواجه هستیم و باید آمادگی لازم را داشته باشیم.
توصیه
نصیری با تأکید بر ضرورت رعایت توصیه‌های ایمنی از سوی شهروندان گفت: از مردم درخواست می‌کنیم طی این دو روز از کوهنوردی و حضور در ارتفاعات خودداری کنند و به حاشیه رودخانه‌ها و مسیل‌ها نروند. همچنین از ترددهای غیرضروری با خودروی شخصی پرهیز کنند.
وی افزود: بارندگی شدید می‌تواند موجب کاهش سرعت حرکت خودروها و قفل شدن معابر شود. از شهروندان می‌خواهیم در صورت امکان از وسایل حمل‌ونقل عمومی استفاده کنند تا مسیرهای شهری برای تردد خودروهای امدادی و خدمات رسان بازبماند و سلامت شهروندان به خطر نیفتد.
در فضای بسته بمانید
نصیری با اشاره به‌احتمال آسیب به زیرساخت‌های شهری اظهار کرد: در چنین شرایطی احتمال اختلال در شبکه‌های ارتباطی، تلفن همراه و خطوط ثابت وجود دارد. همچنین ممکن است زیرساخت‌های آب و برق آسیب ببینند. خطر برق‌گرفتگی و برخورد صاعقه نیز وجود دارد؛ بنابراین شهروندان باید از تیرهای برق و تجهیزات برقی فاصله بگیرند و هنگام وقوع رعدوبرق در فضای بسته بمانند تا شرایط جوی ناپایدار عبور کند.
۷ رود دره پرخطر پایتخت، بزرگراه‌ها در مسیر سیلاب
مهدی زارع، استاد دانشگاه و پژوهشگر با ارزیابی خطر سیلاب در تهران و جنوب البرز می‌گوید: ترکیب بارش‌های رگباری، اشباع شدن دامنه‌ها، مسدود شدن رود دره‌های طبیعی و گسترش سطوح نفوذناپذیر شهری، پایتخت را در برابر سیلاب‌های ناگهانی و واریزه‌ای آسیب‌پذیر کرده است. او با اشاره به تجربه سیل مرگبار تجریش در سال ۱۳۶۶ هشدار می‌دهد که ساخت‌وساز در بستر رود دره‌ها و باریک کردن مسیرهای طبیعی جریان آب، اقدامی خطرناک است و حتی بارش‌های نه‌چندان شدید نیز می‌توانند به سیلاب‌های محلی و جریان‌های گل‌ولای و آوار منجر شوند.
چهار عامل خطرناک
او نخستین عامل را بارش‌های شدید و رگباری در مناطق شمالی استان می‌داند و توضیح می‌دهد: بارش در مناطقی مانند میگون، لواسان، دربند، آبعلی و شمیرانات می‌تواند به‌سرعت حجم زیادی رواناب تولید کند.
زارع عامل دوم را اشباع شدن ارتفاعات و دامنه‌ها عنوان می‌کند و می‌گوید: با توجه به بارش‌های روزهای گذشته و ادامه آن، زمین دیگر توان جذب بارش جدید را ندارد و آب به‌جای نفوذ، مستقیماً به سمت پایین‌دست جاری می‌شود.
او درباره عامل سوم ادامه می‌دهد: پر شدن ناگهانی رود دره‌های خشک نیز یکی دیگر از مخاطرات است. مدیران بحران تهران هشدار داده‌اند که حتی رودخانه‌ها و مسیل‌هایی که در حالت عادی خشک هستند نیز ممکن است با ورود حجم زیادی از رواناب طغیان کنند.
این استاد دانشگاه با اشاره به عامل چهارم می‌گوید: وجود نقاط گلوگاهی در شبکه ۵۵۰ کیلومتری تونل‌ها و کانال‌های پایتخت نیز اهمیت دارد؛ موضوعی که سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران به آن اشاره‌کرده است. به این معنا که حتی باوجود لایروبی انجام‌شده، برخی مقاطع ظرفیت کافی برای عبور دبی ناگهانی را ندارند و ممکن است دچار پس‌زدگی آب شوند.
کدام مناطق تهران بیشتر در معرض سیلاب هستند؟
زارع با اشاره به مناطق در معرض خطر سیلاب در تهران می‌گوید: این مناطق عمدتاً در شمال و شمال غرب تهران قرار دارند و شامل رود دره‌های دربند، تجریش، درکه، میگون، لواسان و آبعلی هستند. همچنین مسیل‌های پایین‌دست، مانند محدوده منوچهری و منطقه ۱۵، در معرض خطر بالا آمدن آب قرار دارند.
بزرگراه‌های امام علی، مدرس و ستاری در معرض سیلاب
این پژوهشگر با اشاره به مناطق دارای ریسک بالای سیلاب واریزه‌ای می‌گوید: بزرگراه‌های امام علی، مدرس، صیاد شیرازی و ستاری و همچنین مسیل رودخانه کن از مهم‌ترین مناطقی هستند که سیلاب‌های واریزه‌ای (debris flood) در شمال تهران در آن‌ها قابل‌انتظار است.
او ادامه می‌دهد: ادامه بزرگراه امام علی در محل رود دره دارآباد و همچنین دره فرحزاد، دره سعادت‌آباد، درکه، دربند، گلاب دره و دره حصارک کن از محدوده‌های با ریسک بالای سیلاب در تهران به شمار می‌روند.
زارع با اشاره به وضعیت بزرگراه امام علی هشدار می‌دهد: خود مسیر بزرگراه امام علی از محدوده بزرگراه ارتش تا شهرری در بیش از ۵۰ درصد از طول مسیر با دیواره‌های بتنی و نفوذناپذیر پوشانده شده که در هر سیلاب واریزه‌ای بعدی خطرناک است.