علی هاشمی
تحریم را نمی‌توان صرفاً با مقاومت، دور زدن محدودیت‌ها یا تحمل فشار مدیریت کرد. راهبرد مؤثر، گذار از «زنده ماندن اقتصادی» به تاب‌آوری راهبردی و فعال است؛ الگویی که هم‌زمان قدرت دولت، توان تولید ملی و مشارکت آگاهانه مردم را بسیج می‌کند.
این مدل بر شش ستون استوار است:
۱. دولت ثبات‌آفرین: مهار تورم، انضباط بودجه‌ای، اصلاح نظام بانکی و ارزی و تضمین حداقل معیشت مردم؛ زیرا اقتصاد بی‌ثبات، تاب‌آور نمی‌شود.
2.دیپلماسی اقتصادی : تنوع‌بخشی به شرکای تجاری، پیمان‌های پولی، توسعه صادرات و مذاکره برای کاهش محدودیت‌ها؛ نه وابستگی به یک مسیر و نه تبدیل تحریم به وضعیت دائمی اقتصاد.
۳. تولید رقابت‌پذیر: حمایت هدفمند و مشروط از بنگاه‌های کوچک و متوسط، دانش‌بنیان‌ها و زنجیره‌های ارزش داخلی؛ با معیار بهره‌وری، اشتغال پایدار و توان صادراتی، نه رانت و امتیاز ویژه.
۴. اقتصاد مردم‌پایه: تقویت تعاونی‌ها، سرمایه‌گذاری خرد، مشارکت بخش خصوصی و پیوند مستقیم تولیدکننده و مصرف‌کننده؛ با شفافیت، رقابت و نظارت عمومی.
۵. زیرساخت‌های تاب‌آور: تنوع‌بخشی به منابع انرژی و مسیرهای تأمین، ذخایر راهبردی، شبکه‌های توزیع جایگزین و حفاظت از خدمات حیاتی در برابر شوک‌ها.
۶. سرمایه اجتماعی و حکمرانی پاسخ‌گو: اطلاع‌رسانی دوست ، مبارزه با فساد، توزیع عادلانه هزینه بحران و مشارکت مردم در تصمیم‌سازی وتصمیم گیری است . زیرا اعتماد عمومی، سرمایه‌ای راهبردی است.
تکمیل مدل: چرخه پنج‌مرحله‌ای تاب‌آوری
1. پیش‌بینی تهدیدها با داده‌های معتبر و سناریونویسی
2. کاهش آسیب‌پذیری‌ها با اصلاحات ساختاری؛
۳. بسیج ظرفیت‌های ملی با مشارکت دولت، بخش خصوصی و جامعه
4. بازیابی پس از هر شوک؛
۵. یادگیری و نوسازی برای تبدیل تجربه بحران به مزیت توسعه‌ای .
سخن پایانی تاب‌آوری واقعی یعنی کشور نه‌فقط در برابر فشارها دوام بیاورد، بلکه توان تولید، رفاه و استقلال تصمیم‌گیری خود را افزایش دهد.
تحریم نباید بهانه‌ای برای تداوم ناکارآمدی باشد؛ همان‌گونه که مقاومت نباید جایگزین اصلاحات شود. راهبرد موفق، نه اقتصاد دولتیِ انحصارگراست و نه رهاسازی مردم در میدان بحران؛ بلکه دولتی توانمند و پاسخ‌گو، اقتصادی رقابتی و مردمی، دیپلماسی فعال و جامعه‌ای برخوردار از اعتماد و امید است. که رفاه وامید خلق می کند.
هدف ، خنثی‌سازی تحریم نیست؛ ساختن اقتصادی است که در برابر تحریم، جنگ و شوک‌های جهانی آسیب‌پذیری کمتری داشته باشد و زندگی شرافتمندانه مردم را تضمین کند.