رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران و استاد این دانشگاه، با اشاره به شیوع بالای پوکی استخوان در ایران، گفت: حدود ۳۰ درصد جمعیت بالای ۵۰ سال کشور به پوکی استخوان مبتلا هستند و حدود ۵۰ درصد نیز کاهش تراکم استخوان‌دارند؛ به این معنا که تنها حدود ۲۰ درصد این جمعیت از وضعیت مناسب تراکم استخوان برخوردارند.
باقر لاریجانی در نشست خبری هفته ملی سلامت استخوان که در محل پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد، با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره پوکی استخوان اظهار کرد: این بیماری یکی از مسائل مهم سلامت مردم است و آگاهی‌بخشی درباره عوامل خطر، پیشگیری، تشخیص و درمان آن باید به‌طورجدی دنبال شود.
پوکی استخوان در زنان بیشتر از مردان
وی با اشاره به نتایج مطالعات پژوهشگاه درباره وضعیت سلامت استخوان در سالمندان افزود: در زنان بالای ۶۵ سال، حدود ۶۲ درصد به پوکی استخوان و ۳۳ درصد به کاهش تراکم استخوان مبتلا هستند و تنها حدود پنج درصد ازنظر تراکم استخوان در وضعیت طبیعی قرار دارند. در مردان این گروه سنی نیز حدود ۶۲ درصد پوکی استخوان و ۱۸ تا ۲۰ درصد کاهش تراکم استخوان‌دارند و سهم مردان دارای تراکم طبیعی استخوان حدود ۲۰ درصد است.
خطر شکستگی
وی بابیان اینکه اهمیت پوکی استخوان صرفاً به کاهش تراکم استخوان محدود نمی‌شود، تصریح کرد: پیامد مهم این بیماری، افزایش خطر شکستگی است. حتی زمین خوردن یا وارد شدن ضربه‌ای کوچک می‌تواند در افراد مبتلابه پوکی استخوان به شکستگی منجر شود؛ عارضه‌ای که به‌ویژه در سنین بالا می‌تواند استقلال فرد را از بین ببرد و مشکلات جدی برای بیمار و خانواده او ایجاد کند.
شکستگی لگن
لاریجانی با اشاره به پیامدهای شکستگی لگن در سالمندان، گفت: حدود ۲۰ درصد افرادی که دچار شکستگی لگن می‌شوند، در بیمارستان حیاتشان به مخاطره می‌افتد و شمار قابل‌توجهی از بازماندگان نیز با محدودیت حرکتی و وابستگی به دیگران مواجه می‌شوند. این وضعیت علاوه بر آسیب‌های جسمی و روانی، هزینه‌های اقتصادی قابل‌توجهی به خانواده‌ها و نظام سلامت تحمیل می‌کند.
شکستگی استخوان به روایت آمار
وی با اشاره به بار شکستگی‌های استخوانی در کشور، اظهار کرد: برآوردهای چند سال گذشته پژوهشگاه نشان می‌دهد که در ایران روزانه حدود ۴۰۰ شکستگی استخوان رخ می‌دهد و شمار شکستگی‌های جدید سالانه به حدود ۱۵۰ هزار مورد می‌رسد. بخشی از این شکستگی‌ها با پوکی استخوان ارتباط دارند و می‌توانند به ناتوانی، وابستگی و حتی مرگ منجر شوند.
این استاد دانشگاه با تأکید برافزایش خطر شکستگی مجدد پس از نخستین شکستگی، افزود: احتمال وقوع شکستگی بعدی در این افراد می‌تواند دو تا سه برابر بیشتر شود. به همین دلیل، پژوهشگاه با همکاری وزارت بهداشت در حال پیگیری برنامه‌ای برای شناسایی و مراقبت از بیمارانی است که با شکستگی به بیمارستان مراجعه می‌کنند تا با آموزش، پایش مستمر و پیگیری درمان، از شکستگی‌های بعدی پیشگیری شود. این برنامه هم‌اکنون در چند دانشگاه علوم پزشکی و برخی بیمارستان‌های تهران در حال اجراست. لاریجانی بابیان اینکه بسیاری از مبتلایان از بیماری خود اطلاع ندارند، گفت: حدود ۸۰ درصد افراد مبتلابه پوکی استخوان از ابتلای خود بی‌خبرند. این مسئله نشان می‌دهد که تشخیص زودهنگام و افزایش آگاهی مردم باید در اولویت برنامه‌های پیشگیری قرار گیرد.
از هر هزار نفر ۸۰ نفر درمان می‌کنند
وی از پایین بودن میزان شروع درمان و تداوم آن در مبتلایان خبر داد و افزود: از هر هزار فرد مبتلابه پوکی استخوان، تنها حدود ۸۰ نفر درمان را آغاز می‌کنند. علاوه بر این، تقریباً نیمی از افرادی که درمان را شروع می‌کنند، پس از مدتی آن را رها می‌کنند؛ مشکلی که در کشورهای دیگر نیز وجود دارد و برای مقابله با آن باید آموزش و پیگیری بیماران تقویت شود.
سنجش تراکم استخوان
رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به اهمیت سنجش تراکم استخوان، اظهار کرد: توصیه می‌شود افراد، به‌ویژه زنان و مردان در سنین حدود ۶۵ سالگی، حتی در صورت نداشتن علامت، وضعیت سلامت استخوان خود را بررسی کنند. بااین‌حال، توزیع دستگاه‌های سنجش تراکم استخوان در کشور متوازن نیست و این تجهیزات عمدتاً در شهرهای بزرگ و مراکز استان‌ها متمرکزشده‌اند؛ موضوعی که ضرورت برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای توسعه دسترسی به خدمات تشخیصی را نشان می‌دهد.
پیشگیری
لاریجانی با انتقاد از انتشار برخی اطلاعات نادرست درباره پیشگیری و درمان پوکی استخوان، گفت: در زمینه مصرف کلسیم و ویتامین D باورهای نادرستی وجود دارد؛ از جمله اینکه مصرف کلسیم به‌طورکلی موجب سنگ کلیه می‌شود یا پوکی استخوان درمان ندارد. درحالی‌که نیاز به کلسیم باید از طریق تغذیه مناسب و در صورت لزوم مکمل‌ها تأمین شود و درمان‌های مؤثری نیز برای این بیماری وجود دارد.
دریافت کلسیم
وی با اشاره به منابع غذایی کلسیم، افزود: شیر و ماست از منابع مهم تأمین کلسیم هستند و هر لیوان شیر حدود ۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم دارد. افراد باید به دریافت کافی کلسیم توجه کنند و در صورت نیاز به مکمل، با نظر پزشک اقدام کنند. همچنین نمی‌توان بدون شواهد کافی فرض کرد که مواد غذایی مانند عسل و سنجد به‌تنهایی نیاز بدن به کلسیم را تأمین می‌کنند.