تنش در خاورمیانه، نگرانی درباره امنیت زیرساخت‌های انرژی و تردید درباره میزان عرضه گازوئیل روسیه از عوامل افزایش بهای نفت برنت است. نفت برنت با رشد ۳,۷ درصدی به ۱۰۹,۸۶ دلار در هر بشکه و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افزایش ۳,۵ درصدی در سطح ۱۰۱,۴۱ دلار بسته شد. قیمت برنت به بالاترین سطح از ۱۹ مه و نفت آمریکا به بالاترین سطح از ۱۷ سپتامبر رسید.
مشکلات بازار نفت
بازار انرژی هم‌زمان با دو نگرانی روبه‌روست: از یک‌سو احتمال اختلال در عرضه نفت و فرآورده‌ها و از سوی دیگر، خطر انتقال هزینه انرژی به قیمت کالا‌ها و خدمات. اگر قیمت‌های بالا برای مدت طولانی باقی بمانند، فشار تورمی می‌تواند از جایگاه‌های سوخت فراتر برود و به هزینه حمل‌ونقل، تولید صنعتی، مواد اولیه و در نهایت قدرت خرید خانوار‌ها برسد.
چرا نفت دوباره گران شد؟
وقتی احتمال آسیب به زیرساخت‌های نفتی یا اختلال در مسیر‌های حمل افزایش می‌یابد، خریداران و معامله‌گران ریسک کمبود احتمالی را در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند. نگرانی درباره امنیت عرضه در خاورمیانه و حملات تازه به زیرساخت‌های انرژی روسیه از عوامل رشد قیمت نفت است. در همان روز، آژانس بین‌المللی انرژی نیز از تسریع آزادسازی ذخایر اضطراری خبر داده بود؛ اقدامی که با هدف افزایش عرضه در کوتاه‌مدت انجام می‌شود، اما به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین پایدار جریان نفت از مناطق تولیدکننده شود. افزایش قیمت‌ها در طول هفته نیز قابل‌توجه بود. طبق گزارش رویترز، نفت برنت در مجموع هفته ۴,۹ درصد و نفت آمریکا ۱۰,۴ درصد رشد کرد. این تفاوت نشان می‌دهد که واکنش شاخص‌های نفتی به نگرانی‌های عرضه یکسان نیست و شرایط بازار منطقه‌ای، موجودی‌ها و انتظارات معامله‌گران نیز در قیمت هر شاخص اثر می‌گذارند.
با این حال، عبور قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار الزاماً به معنای تداوم صعود نیست. آزادسازی ذخایر راهبردی، تغییر مسیر محموله‌ها، بهبود عرضه یا کاهش تنش‌ها می‌توانند بخشی از فشار افزایشی را خنثی کنند. بنابراین، برای ارزیابی چشم‌انداز بازار باید علاوه بر قیمت روز، حجم عرضه واقعی، موجودی نفت و فرآورده‌ها و مدت تداوم اختلال‌ها را نیز بررسی کرد.
پمپ‌ها و بشقاب‌ها
پژوهش صندوق بین‌المللی پول با عنوان «پمپ‌ها و بشقاب‌ها: انتقال شوک قیمت جهانی سوخت و مواد غذایی به بازار‌های داخلی»، انتقال تغییرات قیمت جهانی به قیمت‌های داخلی را در مجموعه‌ای از کشور‌ها طی حدود دو دهه بررسی کرده که این مطالعه از داده‌های بیش از ۳۰ هزار جفت قیمت داخلی و بین‌المللی برای بنزین، گازوئیل، گندم و برنج استفاده می‌کند. نتایج مربوط به بنزین و گازوئیل سه نکته مهم دارد: به‌طور متوسط، حدود یک‌سوم شوک قیمت جهانی سوخت در همان ماه نخست به قیمت خرده‌فروشی داخلی منتقل می‌شود.
فشار تورمی در آمریکا
در آمریکا نیز افزایش هزینه انرژی به یکی از عوامل نگرانی درباره تورم تبدیل شده است. رویترز در گزارشی نوشته که شاخص قیمت مصرف‌کننده آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۶ نسبت به ماه قبل ۰,۶ درصد و در مقایسه با سال قبل ۳,۷ درصد افزایش یافته؛ افزایش قیمت بنزین نقش مهمی در رشد ماهانه شاخص داشت. تورم ماهانه شاخص هسته، که غذا و انرژی را کنار می‌گذارد ۰,۳ درصد گزارش شد.
چه کسانی از نفت گران سود می‌برند؟
کشور‌های صادرکننده نفت ممکن است از افزایش قیمت فروش منتفع شوند؛ اما میزان سود نهایی آنها به حجم صادرات، هزینه تولید، تخفیف‌های فروش، شرایط قرارداد‌ها و هزینه‌های حمل بستگی دارد. اگر افزایش قیمت با کاهش حجم صادرات همراه شود، رشد درآمد لزوماً متناسب با رشد قیمت نخواهد بود. در مقابل، کشور‌های واردکننده نفت با افزایش هزینه واردات مواجه می‌شوند. این افزایش می‌تواند تراز تجاری را تضعیف کند، هزینه تولید را بالا ببرد و در کشور‌هایی که ارز آنها تحت فشار است، از مسیر افزایش هزینه واردات به تورم دامن بزند. صندوق بین‌المللی پول نیز در تحلیل شوک انرژی سال ۲۰۲۶ تأکید کرده که افزایش هزینه سوخت برای اقتصاد‌های واردکننده، فشار مضاعفی بر درآمد خانوار و هزینه تولید ایجاد می‌کند.