شینا انصاری روز گذشته در همایش «اکوساید، جنایت جنگی خاموش» که با حضور سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه، محمد اسلامی رییس سازمان انرژی اتمی، کریستین وی‌گاند نماینده سازمان ملل در ایران برگزار شد گفت: امروز «اکوساید» مفهومی فراتر از یک موضوع تخصصی است و به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های اخلاقی، انسانی و حقوقی جهان معاصر تبدیل شده است.
وی ادامه داد: آیا می‌توان از امنیت، صلح و توسعه سخن گفت، درحالی‌که بنیان‌های طبیعی حیات انسان و سایر موجودات زنده در جریان جنگ‌ها و منازعات مسلحانه ویران می‌شود، جنگ صرفاً رویارویی نظامی میان دولت‌ها نیست؛ پیامدهای آن از میدان نبرد فراتر می‌رود و به خاک، آب، هوا، جنگل، تالاب، دریاها و تنوع زیستی سرایت می‌کند. در بسیاری از موارد، پایان درگیری‌ها به معنای پایان آثار زیست‌محیطی نیست، بلکه عواقب زیست‌محیطی جنگ‌ها برای سال‌ها و حتی نسل‌ها باقی می‌ماند. تخریب گسترده طبیعت می‌تواند به معنای تخریب بستر زندگی انسان و سایر موجودات زنده باشد.
امنیت تنفس
انصاری ادامه داد: وقتی پالایشگاه‌ها و تأسیسات ما مورد حمله قرار می‌گیرند، فقط دارایی‌های اقتصادی نیستند که می‌سوزند بلکه امنیت تنفس مردم ما نیز به خطر می‌افتد. انتشار انبوه مواد سمی در خاک، آب و هوا و همچنین آزاد شدن حجم عظیمی از گازهای گلخانه‌ای، از پیامدهای مستقیم این حوادث است.
خسارت حمله به مخازن سوخت
وی اظهار کرد: فقط در جریان حملات به مخازن سوخت و تأسیسات عسلویه، در بازه زمانی بسیار کوتاه و چندروزه، حدود ۹۰۴ تن ذرات معلق، چهار هزار و ۷۰۰ تن ترکیبات و بیش از ۱۳ هزار تن اکسید گوگرد منتشر شد، میزان آلودگی منتشرشده به حدی بود که می‌توانست کلان‌شهر تهران را به وضعیتی برساند که چاره‌ای جز تخلیه شهر نباشد؛ اما به لطف خداوند، به دلیل ارتفاع بالای لایه مرزی، بخش عمده آلودگی به سطح تنفس در شهر تهران نرسید. علاوه بر این آلاینده‌ها، یک‌ونیم میلیون تن معادل دی‌اکسیدکربن، به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین گازهای گلخانه‌ای، نیز وارد جو شد، این حجم از آلودگی معادل کربنی است که ۶۶ میلیون درخت بالغ باید در طول یک سال کامل جذب کنند تا اثر آن خنثی شود. این میزان همچنین برابر با انتشار سالانه کربن ۸۰ هزار خانواده شهری و تردد سالانه بیش از ۳۲۰ هزار دستگاه خودروی سواری است که ناگهان در مدت چند روز در آسمان منتشر شده است. این تصویر یک اکوساید یا فاجعه زیست‌محیطی و اقلیمی است.
جنایات زیست‌محیطی
انصاری افزود: اما تبعات این جنگ تنها به این آمار کوتاه‌مدت محدود نمی‌شود. ابعاد این جنایات زیست‌محیطی بسیار عمیق‌تر است و تلفات آنی، موتور محرک پیشرفت کشور در حیاتی‌ترین طرح‌های زیست‌محیطی را نیز با تعویق و وقفه مواجه می‌کند. از جمله این طرح‌ها می‌توان به پروژه‌های راهبردی و ملی مانند جمع‌آوری گازهای مشعل اشاره کرد که به احیای ثروت ملی و کاهش انتشار آلاینده‌های هوا و گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کند. توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر خورشیدی و استانداردسازی واحدهای صنعتی و پالایشی نیز از دیگر این طرح‌ها است. حفاظت از محیط زیست در برابر آثار مخاصمات مسلحانه اهمیتی دوچندان دارد.
صلح پایدار
وی افزود: حفاظت از محیط زیست باید بخشی از تلاش‌های جهانی برای دستیابی به صلح پایدار باشد. صلح تنها به معنای نبود درگیری نظامی نیست، بلکه صلح پایدار مستلزم برخورداری انسان‌ها از آب سالم، هوای پاک، امنیت غذایی و امید به زندگی در شرایطی است که بتوانند با کرامت و آرامش زندگی کنند.
عدالت محیط زیستی
رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست تأکید کرد: اگر تخریب طبیعت در جریان جنگ، بدون ارزیابی، پاسخگویی و جبران خسارت رها شود، نمی‌توان از تحقق عدالت سخن گفت، عدالت محیط زیستی ایجاب می‌کند که هزینه‌های تخریب بر دوش مردمی قرار نگیرد که کمترین نقش را در ایجاد بحران داشته‌اند. همچنین عدالت بین‌نسلی ایجاب می‌کند که منابع و بوم‌سازگان‌های حیاتی برای نسل‌های آینده حفظ شوند. وی گفت: امیدوارم همایش «اکوساید» و بررسی جنایات جنگی خاموش در حوزه محیط زیست، که همواره در جنگ‌ها به‌عنوان قربانی خاموش قلمداد می‌شود، روزنه‌ای بگشاید تا بتوانیم درباره آسیب‌های گسترده زیست‌محیطی صحبت کنیم و توجه ویژه‌ای به این مخاطرات داشته باشیم.