گروه فرهنگ و هنر: جنگ فقط میدان نبرد را تغییر نمی‌دهد؛ گاهی موج آن از مرزها عبور می‌کند و به فرودگاه‌ها، هتل‌ها، شرکت‌های هواپیمایی و حتی تصمیم مسافران برای سفر می‌رسد. تحولات خاورمیانه در سال ۲۰۲۶ نمونه‌ای روشن از این زنجیره بود و نشان داد گردشگری جهانی، بیش از آنچه تصور می‌شود، به امنیت، ارتباطات هوایی و اعتماد مسافران وابسته است.
به گزارش ایسنا، تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه در اواخر فوریه ۲۰۲۶، بیش از ۲۳ هزار پرواز را لغو کرد و فعالیت فرودگاه‌های مهم دبی، دوحه و ابوظبی را کاهش داد. این اتفاق نشان داد گردشگری را نمی‌توان یک صنعت خدماتی دانست، زیرا شبکه گسترده‌ای از حمل‌ونقل، هتل‌ها، رستوران‌ها، خرده‌فروشی، رویدادها و کسب‌وکارهای محلی به ثبات این صنعت وابسته هستند.
خاورمیانه طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین قطب‌های سفرهای بین‌المللی تبدیل شده است. بر اساس آمار سازمان جهانی گردشگری، این منطقه در سال ۲۰۲۴ میزبان ۹۵ میلیون گردشگر بین‌المللی بود؛ رقمی که ۳۲ درصد بیشتر از سطح پیش از همه‌گیری کروناست. دبی نیز در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹.۵ میلیون گردشگر بین‌المللی با اقامت شبانه داشت.
اهمیت این منطقه تنها به شمار گردشگران محدود نمی‌شود. فرودگاه‌های دوحه، دبی و ابوظبی نقش واسطه میان اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکا را ایفا می‌کنند. برای نمونه، ۷۴ درصد مسافران فرودگاه بین‌المللی حمد در دوحه، مسافران ترانزیتی هستند. بنابراین هرگونه اختلال در این مسیرها می‌تواند زنجیره‌ای از تأخیر، لغو پرواز و افزایش هزینه را در جهان ایجاد کند.
جایگزینی سریع مسیرهای مختل‌شده نیز ساده نیست. محدودیت ظرفیت فرودگاه‌ها، توافق‌های هوایی، مجوز عبور از حریم هوایی، برد هواپیماها و افزایش هزینه سوخت و بیمه، امکان تغییر مسیرها را محدود و پرهزینه می‌کند. در چنین شرایطی، یک بحران منطقه‌ای می‌تواند پیامدهایی فراتر از مقصد درگیر داشته باشد و برنامه سفر مسافرانی را که مقصدشان ارتباط مستقیمی با منطقه بحران ندارد، تحت تأثیر قرار دهد.
مجمع جهانی اقتصاد بر پایه این تجربه، سه نوع تاب‌آوری را برای گردشگری ضروری می‌داند. نخست، تاب‌آوری ارتباطی است که از طریق ایجاد مسیرها و هاب‌های جایگزین شکل می‌گیرد. دوم، تاب‌آوری حکمرانی است که به هماهنگی سریع دولت‌ها، فرودگاه‌ها، شرکت‌های هواپیمایی و فعالان گردشگری نیاز دارد. سوم، تاب‌آوری مقصدهاست که با تنوع‌بخشی به بازارهای گردشگری، مدیریت جریان مسافران و تقویت زیرساخت‌های محلی ایجاد می‌شود.
این بحران همچنین نشان داد گردشگری یکی از نخستین بخش‌هایی است که تغییر اعتماد عمومی نسبت به امنیت و ثبات مقصد را آشکار می‌کند. حتی پیش از آنکه خسارت‌های اقتصادی نمایان شوند، کاهش تقاضای سفر می‌تواند هتل‌ها، رستوران‌ها، فروشگاه‌ها، راهنمایان گردشگری و کسب‌وکارهای کوچک را تحت فشار قرار دهد. به همین دلیل، امنیت فقط مسئله‌ای برای دولت‌ها یا شرکت‌های هواپیمایی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت اقتصادی گردشگری است. درس اصلی تجربه ۲۰۲۶، از نگاه مجمع جهانی اقتصاد، توقف رشد گردشگری یا کاهش سفرها نیست. مسئله اصلی، ساختن شبکه‌ای متنوع‌تر، هماهنگ‌تر و مقاوم‌تر است تا اختلال در یک منطقه یا یک مسیر، کل سیستم گردشگری جهان را تحت تأثیر قرار ندهد. جنگ بار دیگر نشان داد رونق گردشگری به شبکه‌ای از اعتماد، ارتباط و ثبات وابسته است و هرچه این شبکه انعطاف‌پذیرتر باشد، صنعت سفر توان بیشتری برای عبور از بحران‌های آینده خواهد داشت.