به قلم سر دبیر
نگاه به دلایل کاهش رشد صنعتی در بهار ۱۴۰۵و منفی شدن رشد صنعت یک عدد آماری نیست؛ بلکه نشانهی تولید، سرمایهگذاری و محیط کسبوکار است. باید دانست که میان کاهش تولید صنعتی، افت سرمایهگذاری، محدودیت انرژی، دشواری تأمین مالی و بیثباتی اقتصادی ارتباط معنا دار برقرار است. بر اساس گزارش منتشرشده درباره حسابهای مالی مرکز آمار ایران، رشد گروه صنایع و معادن در بهار ۱۴۰۵ منفی ۱۴٫۷ درصد اعلام شده است. همچنین رشد تولید ناخالص داخلی با احتساب نفت منفی ۱۰٫۱ درصد و بدون نفت منفی ۴٫۶ درصد بوده است. این ارقام نشان میدهد که کاهش فعالیت صنعتی، بخشی از انقباض اقتصاد بوده است.
1. جنگ و اختلال در فعالیتهای اقتصادی یکی از عوامل مهم در تحلیل کاهش تولید بهار، شرایط جنگی و پیامدهای آن است. اختلال در تجارت خارجی، کاهش اطمینان فعالان اقتصادی و آسیب به زیرساختها میتواند تولید کارخانهها را کاهش دهد. جنگ و محدودیتهای تجاری از عوامل مؤثر بر انقباض اقتصاد در این دوره
۲. بحران انرژی و توقف خطوط تولید صنایع طی سالهای اخیر با مشکل ناترازی انرژی و محدودیت تأمین برق و گاز مواجه بودهاند. کارخانهای که نتواند انرژی مورد نیاز خود را دریافت کند، ناچار به کاهش ساعات فعالیت، توقف خط تولید یا کاهش ظرفیت میشود. این مسئله بهویژه برای صنایع انرژیبر مانند فولاد، پتروشیمی و سیمان اهمیت دارد. به تخریب زیرساختهای انرژی و توقف خطوط تولید اشاره کردهاند.
۳. تحریمها و دشواری تأمین مواد اولیه تحریمهای اقتصادی، دسترسی بنگاهها به بازارهای خارجی، منابع مالی، فناوری و برخی مواد اولیه را دشوار میکند. افزایش هزینه واردات، مشکلات نقلوانتقال پول و بیثباتی مقررات میتواند برنامهریزی تولید را مختل کند. در چنین شرایطی، بنگاه صنعتی به جای سرمایهگذاری برای توسعه، بخش بیشتری از توان خود را صرف حفظ فعالیت روزمره میکند.
۴.کاهش سرمایهگذاری و نااطمینانی اقتصادی رشد صنعتی پایدار به سرمایهگذاری در ماشینآلات، فناوری، زیرساخت و نیروی انسانی نیاز دارد. هنگامی که چشمانداز اقتصادی نامطمئن باشد، سرمایهگذاران اجرای طرحهای توسعهای را به تعویقمی اندازند. تورم، نوسان ارز، هزینه تأمین مالی و ضعف پیشبینیپذیری اقتصادی، موانعی هستند که باید در بررسی عملکرد صنعت مورد توجه قرار گیرند.
۵. پیامدهای اجتماعی رکود صنعتی کاهش تولید تنها به کارخانهها محدود نمیشود. افت سفارشهای تولیدی میتواند بر اشتغال، درآمد کارگران، حملونقل، خدمات فنی و زنجیره تأمین اثر بگذارد.گزارش ها حاکی از ان است که حدود ۶۳۰ هزار نفر از بخش تولید در بهار خارج شده اند رشد منفی صنعت در بهار ۱۴۰۵ را نمیتوان صرفاً به یک عامل نسبت داد. فشارهای ناشی از جنگ، تحریمها، ناترازی انرژی، ضعف سرمایهگذاری و نااطمینانی اقتصادی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. مسئله برای سیاستگذار، ارائه آمار شفاف درباره میزان خسارت و سهم هر عامل و سپس تدوین برنامهای برای بازگرداندن ثبات به محیط تولید است. صنعت بدون انرژی پایدار، سرمایهگذاری مطمئن و دسترسی قابل پیشبینی به بازارها، نمیتواند موتور اشتغال و رشد اقتصادی باشد.