ستاره صبح - بتول گرجی: راه رفتن یکی از سادهترین کارهای روزمره به نظر میرسد، اما پشت هر قدم، هماهنگی پیچیدهای میان عضلات، مفاصل، اعصاب و سیستم تعادل بدن وجود دارد. پژوهش جدیدی نشان میدهد که با افزایش سن، بدن برای جلوگیری از بیثباتی، شیوه حرکت خود را تغییر میدهد؛ تغییری که میتواند سرعت راه رفتن را کاهش دهد و انرژی بیشتری از بدن بگیرد.
بدن محتاطتر میشود
پژوهشگران دانشگاه فلیندرز و دانشگاه کانبرا در استرالیا، شیوه راه رفتن ۱۰۷ فرد سالم با سنین ۲۶ تا ۸۶ سال را بررسی کردند. آنها حرکت بدن، نیروهای واردشده به پاها و فعالیت عضلات را هنگام راه رفتن اندازهگیری کردند. نتایج نشان داد که افزایش سن با تغییر در نحوه کارکرد مچ پا و عضلات اطراف آن همراه است. بدن افراد مسنتر بیشتر تلاش میکند مفصل مچ پا را پایدار نگه دارد. به زبان ساده، بدن بهجای اینکه فقط به سریع و کمهزینه راه رفتن فکر کند، بیشتر مراقب است تعادل فرد از بین نرود. این تغییر را میتوان نوعی راهبرد «اول ایمنی» دانست. بدن ترجیح میدهد کمی آهستهتر حرکت کند، اما احتمال از دست دادن تعادل را کاهش دهد.
نقش مهم مچ پا
مچ پا هنگام راه رفتن نقش بسیار مهمی دارد. این مفصل باید هم وزن بدن را تحمل کند و هم نیروی لازم برای حرکت به سمت جلو را ایجاد کند. با افزایش سن، عضلات مخالف اطراف مچ پا ممکن است بیشتر به طور همزمان فعال شوند. این اتفاق باعث سفتتر و پایدارتر شدن مفصل میشود. چنین تغییری از نظر حفظ تعادل میتواند مفید باشد، اما یک هزینه هم دارد. وقتی عضلات بیشتری همزمان درگیر میشوند، انرژی بیشتری مصرف میشود و بخشی از نیرویی که میتوانست برای حرکت رو به جلو استفاده شود، صرف حفظ ثبات بدن خواهد شد.
قدمها کوتاهتر میشوند
یکی از پیامدهای این تغییرات، کاهش سرعت راه رفتن است. فرد ممکن است قدمهای کوتاهتری بردارد، آهستهتر حرکت کند و برای طی کردن یک مسافت مشخص، انرژی بیشتری مصرف کند. بنابراین وقتی فردی در سنین بالاتر آهستهتر راه میرود، همیشه نمیتوان این موضوع را فقط به ضعف عضلات نسبت داد. بدن ممکن است برای جلوگیری از زمین خوردن، آگاهانه یا ناخودآگاه، سرعت را کاهش داده باشد. این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا سقوط یکی از مشکلات جدی دوران سالمندی است. یک زمین خوردن میتواند به شکستگی، کاهش تحرک و حتی ترس از دوباره راه رفتن منجر شود.
ورزش چه کمکی میکند؟
خبر خوب این است که افزایش سن به معنای تسلیم شدن در برابر کاهش توان حرکتی نیست. فعالیت بدنی منظم میتواند به حفظ قدرت عضلات، تعادل و هماهنگی بدن کمک کند.
پیادهروی یکی از سادهترین فعالیتهاست، اما تمرینهای قدرتی و حرکات تعادلی نیز اهمیت دارند. تمرینهایی که عضلات پا و مچ را تقویت میکنند، میتوانند به بدن کمک کنند هنگام راه رفتن کنترل بیشتری داشته باشد. فعالیتهایی مانند تایچی نیز به دلیل ترکیب حرکت، تعادل و هماهنگی میتوانند برای سالمندان مفید باشند. البته نوع و شدت ورزش باید با شرایط جسمی هر فرد هماهنگ باشد، بهویژه اگر فرد سابقه زمین خوردن یا مشکلات مفصلی دارد.
راه رفتن؛ پنجرهای به سلامت
راه رفتن فقط وسیلهای برای جابهجایی نیست. سرعت، تعادل و کیفیت قدم برداشتن میتوانند اطلاعاتی درباره وضعیت کلی بدن ارائه کنند. تغییر محسوس در شیوه راه رفتن یا کاهش ناگهانی سرعت، موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود.
پژوهش جدید در نهایت یک پیام ساده دارد: بدن با افزایش سن تغییر میکند، اما بسیاری از تواناییهای حرکتی را میتوان با فعالیت منظم بهتر حفظ کرد. شاید بهترین زمان برای فکر کردن به راه رفتن دوران سالمندی، زمانی باشد که هنوز بدون مشکل راه میرویم.
چند دقیقه پیادهروی روزانه، تقویت عضلات پا و تمرین تعادل، کارهایی سادهاند، اما میتوانند به بدن کمک کنند سالهای بیشتری با اطمینان حرکت کند. گاهی حفظ استقلال در سالهای آینده، از همین قدمهای ساده امروز شروع میشود.
منبع: دانشگاه فلیندرز، ساینسدیلی