گروه بین الملل: یک گزارش منتشرشده از سوی شورای آتلانتیک، با بررسی وضعیت تنگه هرمز، کاهش تردد کشتیها و تلاش کشورهای منطقه برای ایجاد مسیرهای جایگزین، پیشنهاد ایجاد سازوکاری مشترک برای مدیریت مسائل دریایی خلیج فارس را مطرح کرده است.
تنگه در شرایطی متفاوت
تنگه هرمز طی ماههای اخیر به یکی از مهمترین نقاط مورد توجه در تحولات خلیج فارس تبدیل شده است. بر اساس گزارش تابناک از مقاله شورای آتلانتیک، میزان تردد کشتیها در این آبراه نسبت به دوره پیش از جنگ کاهش چشمگیری داشته و تنها تعداد محدودی کشتی بهصورت روزانه از آن عبور میکنند. این وضعیت، نگرانیهایی درباره آینده تجارت دریایی و انتقال انرژی از منطقه ایجاد کرده است.
شورای آتلانتیک در تحلیل خود معتقد است ادامه این شرایط میتواند اهمیت کنترل یکجانبه تنگه را در طول زمان کاهش دهد؛ زیرا کشورهای حاشیه خلیج فارس در حال بررسی و توسعه مسیرهای جایگزین برای انتقال انرژی هستند.
پیشنهاد همکاری منطقهای
یکی از محورهای اصلی این گزارش، پیشنهاد ایجاد یک سازوکار همکاری دریایی میان کشورهای حاشیه خلیج فارس است. بر اساس این پیشنهاد، ایران و عراق نیز میتوانند در چنین سازوکاری حضور داشته باشند تا مسائل مربوط به ایمنی کشتیرانی، حفاظت از محیط زیست دریایی، جستوجو و نجات و دیگر امور فنی بهصورت مشترک مدیریت شود.
در این تحلیل، همکاریهای فنی میتواند نقطه شروعی برای کاهش تنش میان کشورهای منطقه باشد. نویسندگان همچنین به سازمان منطقهای حفاظت از محیط زیست دریایی، موسوم به ROPME، اشاره کردهاند که ایران، عراق و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در آن عضویت دارند.
مسیرهای جایگزین انرژی
یکی از نکات مورد توجه در گزارش، تلاش کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز است. توسعه خطوط لوله به سمت دریای عمان یا دریای سرخ و استفاده از مسیرهای ترکیبی دریایی و زمینی، از جمله گزینههایی است که در این زمینه مطرح شده است.
این روند میتواند در بلندمدت بخشی از اهمیت تنگه را در انتقال انرژی کاهش دهد. با این حال، تنگه هرمز همچنان یکی از مسیرهای مهم انرژی جهان محسوب میشود و تغییر نقش آن بهطور کامل، به توسعه زیرساختها، شرایط بازار انرژی و تحولات امنیتی منطقه وابسته است.
چالش میان منافع منطقهای
گزارش شورای آتلانتیک تأکید دارد که کشورهای حاشیه خلیج فارس نمیخواهند مدیریت تنگه به شکل یکجانبه انجام شود. در مقابل، در این تحلیل پیشنهاد شده است که ایران نیز میتواند در قالب یک سازوکار چندجانبه، بخشی از نقش و تخصص دریایی خود را در اختیار یک چارچوب مشترک قرار دهد.
از نگاه نویسندگان، چنین مدلی میتواند زمینهای برای همکاری ایران و کشورهای عربی خلیج فارس فراهم کند و در عین حال موضوعاتی مانند ایمنی کشتیرانی، پاکسازی مین، حفاظت محیط زیست و عملیات جستوجو و نجات را سامان دهد.
آینده هرمز
در مجموع، گزارش منتشرشده از سوی شورای آتلانتیک، آینده تنگه هرمز را نه صرفاً مسئلهای نظامی، بلکه موضوعی مرتبط با اقتصاد، انرژی، محیط زیست و همکاری منطقهای میداند. این گزارش بر این باور است که ادامه محدودیتهای کشتیرانی میتواند کشورهای منطقه را به سمت سرمایهگذاری بیشتر در مسیرهای جایگزین سوق دهد.
با این حال، اهمیت واقعی تنگه در سالهای آینده به مجموعهای از عوامل، از جمله وضعیت امنیتی منطقه، میزان سرمایهگذاری در مسیرهای جایگزین، روند بازار جهانی انرژی و نحوه تعامل کشورهای ساحلی بستگی خواهد داشت. در چنین شرایطی، تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین نقاط راهبردی خلیج فارس باقی خواهد ماند، اما نقش و میزان وابستگی کشورها به آن میتواند در طول زمان تغییر کند.
برگرفته از: تابناک