روابط الجزایر و امارات متحده عربی در سالهای اخیر بهتدریج از سطح اختلافات معمول دیپلماتیک فاصله گرفته و به عرصهای از رقابت و بیاعتمادی تبدیل شده است. در این میان، تحولات منطقه شمال آفریقا، بهویژه بحران لیبی و رقابت بر سر نفوذ سیاسی و امنیتی، نقش مهمی در تشدید اختلافات دو کشور داشته است.
الجزایر همواره تلاش کرده است سیاست خارجی خود را بر اصول عدم مداخله در امور داخلی کشورها، حمایت از راهحلهای سیاسی و حفظ ثبات منطقهای استوار کند. این کشور بهخصوص نسبت به تحولات همسایگان خود حساس است و هرگونه تلاش قدرتهای خارجی برای تغییر موازنه سیاسی و امنیتی در منطقه را تهدیدی علیه منافع خود تلقی میکند.
در مقابل، امارات طی سالهای گذشته سیاست فعالتری در منطقه دنبال کرده و در پروندههایی مانند لیبی، سودان و دیگر بحرانهای خاورمیانه و شمال آفریقا نقش پررنگی ایفا کرده است. همین حضور فعال، از نگاه الجزایر، گاه با رویکرد این کشور نسبت به تحولات منطقهای در تضاد قرار گرفته است.
یکی از مهمترین محورهای اختلاف، پرونده لیبی است. الجزایر بهعنوان کشوری هممرز با لیبی، بیثباتی در این کشور را مستقیماً مرتبط با امنیت ملی خود میداند. از همین رو، حمایت از گفتوگوی سیاسی میان طرفهای لیبیایی و جلوگیری از مداخله خارجی، بخش مهمی از سیاست الجزایر را تشکیل میدهد. در مقابل، نقش امارات در تحولات لیبی و ارتباط آن با برخی جریانهای سیاسی و نظامی، حساسیت الجزایر را افزایش داده است.
اختلافات دو کشور تنها به لیبی محدود نمیشود. رقابت بر سر نفوذ در آفریقا نیز اهمیت فزایندهای پیدا کرده است. امارات با استفاده از ظرفیتهای اقتصادی، سرمایهگذاری و روابط سیاسی خود در کشورهای آفریقایی تلاش کرده نفوذ منطقهای گستردهتری ایجاد کند. الجزایر نیز با تکیه بر سابقه تاریخی، موقعیت جغرافیایی و روابط سیاسی خود در شمال آفریقا و منطقه ساحل، خواهان حفظ جایگاه سنتی خود است.
از این منظر، آنچه میان الجزایر و امارات جریان دارد را میتوان بخشی از رقابت بزرگتر بر سر نظم سیاسی و امنیتی آینده شمال آفریقا دانست. هر دو کشور اهداف و ابزارهای متفاوتی دارند و همین تفاوت باعث شده برخی تحولات منطقهای به عاملی برای افزایش تنش میان آنها تبدیل شود.
الجزایر اکنون تلاش میکند در برابر آنچه «شیطنتهای» امارات میداند، موضعی قاطعتر اتخاذ کند. با این حال، تشدید رویارویی مستقیم میتواند هزینههایی برای هر دو طرف داشته باشد؛ زیرا الجزایر و امارات هر دو به دنبال گسترش روابط اقتصادی و سیاسی خود در آفریقا هستند و استمرار تنش میتواند منافع آنها را محدود کند.
در نهایت، ریشه اختلافات را باید در تفاوت نگاه دو کشور به نقش قدرتهای خارجی، نحوه مدیریت بحرانهای منطقهای و رقابت برای نفوذ در آفریقا جستوجو کرد. اگر این اختلافات مدیریت نشود، احتمال دارد پروندههای منطقهای جدیدی نیز به عرصه رقابت الجزایر و امارات تبدیل شوند و شکاف موجود میان دو کشور را عمیقتر کنند.
برگرفته از: دیپلماسی ایرانی