گروه فرهنگ و هنر: ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ مصادف با هفتادمین سال تولد مجید درخشانی است؛ هنرمندی که مسیر حرفهای خود را از شاگردی محمدرضا لطفی و همکاری با گروه «شیدا» آغاز کرد و در ادامه با تأسیس و سرپرستی گروه «خورشید»، همکاری با محمدرضا شجریان و دیگر خوانندگان و نوازندگان و همچنین فعالیتهای آموزشی در ایران و خارج از کشور، جایگاهی ویژه در موسیقی معاصر ایران به دست آورد. به همین مناسبت، مجله بخارا نیز یکی از شبهای بزرگداشت خود را به او اختصاص داد و جمعی از چهرههای فرهنگ و هنر در این مراسم حضور یافتند.
از مکتب لطفی تا شکلگیری
زبان شخصی
درخشانی از شاگردان محمدرضا لطفی بود و سالهای نخست فعالیت حرفهای خود را در فضای گروه «شیدا» گذراند. این دوره تأثیر مهمی بر شناخت او از موسیقی دستگاهی، ردیف و شیوه نوازندگی تار گذاشت. اما درخشانی به مرور تلاش کرد در کنار میراثی که از مکتب لطفی آموخته بود، زبان شخصی خود را در آهنگسازی و تنظیم پیدا کند. لطفی نیز بارها از او به عنوان شاگردی جدی و پرتلاش یاد کرده بود و پشتکار او در یادگیری ردیف و تکنیکهای نوازندگی را مورد توجه قرار میداد. گفته شده است که لطفی در دوران دانشجویی درخشانی، یکی از تارهای شخصی خود را به او هدیه داد؛ نشانهای از اعتمادی که به توانایی شاگردش داشت. اهمیت این رابطه زمانی بیشتر نمایان میشود که بدانیم لطفی نسبت به مهاجرت برخی هنرمندان و دورشدن آنان از فضای موسیقی ایران نقدهایی داشت، اما درخشانی را به دلیل توجه به اصالت ساز تار و موسیقی دستگاهی میستود.
«خورشید»؛ تجربهای برای گروهنوازی
یکی از مهمترین فصلهای فعالیت درخشانی با شکلگیری گروه «خورشید» رقم خورد. او در این مجموعه فقط نوازنده نبود، بلکه به عنوان آهنگساز و سرپرست، تجربههای خود را در زمینه تنظیم و گروهنوازی دنبال کرد.
در آثار این گروه، موسیقی دستگاهی در قالب ترکیبهای گستردهتر سازی تجربه شد و ظرفیتهای مختلف سازهای ایرانی در کنار یکدیگر قرار گرفتند. «خورشید» همچنین فرصتی برای حضور و فعالیت تعدادی از نوازندگان و خوانندگان جوان بود و بخشی از جریان گروهنوازی موسیقی ایرانی را نمایندگی کرد.
همکاری با شجریان
همکاری با محمدرضا شجریان یکی دیگر از نقاط مهم کارنامه درخشانی است. این همکاری بهویژه با شکلگیری و فعالیت «گروه شهناز» در دهه ۸۰ خورشیدی اهمیت بیشتری پیدا کرد. درخشانی در مقام آهنگساز، نوازنده و سرپرست، نقش مهمی در شکلگیری این گروه داشت.
شجریان توانایی درخشانی در هماهنگ کردن نوازندگان جوان، ایجاد نظم گروهی و رسیدن به صدادهی یکدست را تحسین میکرد. از جمله همکاریهای مهم آنان میتوان به آلبوم «در خیال» اشاره کرد که در آن قطعاتی با آهنگسازی درخشانی و صدای شجریان اجرا شد. قطعه «سرگشته» نیز یکی از نمونههای شناختهشده این همکاری است.
درخشانی بعدها با خوانندگانی چون همایون شجریان، سالار عقیلی، سینا سرلک و حسامالدین سراج نیز همکاری کرد و دامنه فعالیت خود را در موسیقی ایرانی گسترش داد.
موسیقی در خارج از ایران
بخش دیگری از زندگی حرفهای درخشانی در خارج از ایران، بهویژه آلمان و شهر کلن، سپری شد. او در این دوره علاوه بر برگزاری کنسرت و همکاریهای موسیقایی، به آموزش و معرفی موسیقی ایرانی پرداخت و کانون موسیقی «نوا» را راهاندازی کرد.
فعالیتهای او در خارج از کشور تنها به اجرای کنسرت محدود نبود و آموزش، معرفی موسیقی دستگاهی و ارتباط با مخاطبان ایرانی و غیرایرانی را نیز دربر میگرفت. به این ترتیب، موسیقی برای درخشانی همواره تنها یک فعالیت اجرایی نبود؛ بلکه آموزش و انتقال تجربه نیز بخشی از مسیر هنری او محسوب میشد.
ستایش علیزاده از یک هنرمند پرتلاش
حسین علیزاده نیز در مراسم بزرگداشت درخشانی از استعداد، پشتکار و علاقه او به موسیقی سخن گفت. علیزاده تأکید کرده است که درخشانی از هنرمندانی بوده که مسیر خود را با عشق و پشتکار ادامه داده و در حمایت از جوانان و هنر نیز نقش داشته است.
هفتادسالگی مجید درخشانی، در واقع فرصتی برای مرور چند دهه از فعالیت هنرمندی است که میان سنت و تجربههای تازه حرکت کرده است؛ از مکتب لطفی و گروه شیدا تا خورشید و شهناز، از همکاری با شجریان تا آموزش موسیقی ایرانی در خارج از کشور.
درخشانی در این مسیر تنها به حفظ آنچه آموخته بسنده نکرد؛ تلاش کرد میراث موسیقی دستگاهی را با تجربههای تازه در آهنگسازی، تنظیم و گروهنوازی پیوند دهد. شاید به همین دلیل است که نام او در کنار بخشی از مهمترین جریانهای موسیقی معاصر ایران قرار گرفته و نسلهای مختلفی از هنرمندان و مخاطبان، کارنامه او را دنبال کردهاند.
هفتادسالگی او بیش از آنکه پایان یک مسیر باشد، یادآور مسیری طولانی است که همچنان میتواند با آموزش، آهنگسازی و انتقال تجربه به نسلهای بعد ادامه پیدا کند.
برگرفته از: ایسنا